Αν είχατε έλκος στομάχου τη δεκαετία του 1970, ο γιατρός θα σας συμβούλευε πιθανότατα να ηρεμήσετε, να αποφύγετε τα πικάντικα και να μειώσετε την οξύτητα. Η ιατρική αντίληψη στηριζόταν σε δεκαετίες δόγματος ότι τα έλκη προκαλούνται κυρίως από στρες, πικάντικες τροφές και υπερβολική οξύτητα. Η ανακάλυψη δύο Αυστραλών ερευνητών ανέτρεψε αυτή την εικόνα.

Ένα βακτήριο που κανείς δεν μπορούσε να καλλιεργήσει

Καμπύλα βακτήρια στο στομάχι είχαν περιγραφεί από τον 19ο αιώνα, αλλά τα αγνοούσαν ή τα απέδιδαν σε τεχνητά ευρήματα, επειδή δεν μπορούσε να τα καλλιεργήσει κανείς. Ο παθολογοανατόμος Ρόμπιν Γουόρεν είχε παρατηρήσει ότι η σοβαρότητα της φλεγμονής συνδεόταν με τον αριθμό των βακτηρίων, ενώ ο Μάρσαλ ήταν τότε ειδικευόμενος. Το 1982 κατάφεραν την πρώτη καλλιέργεια. Ένα σετ τρυβλίων έμεινε κατά λάθος στον επωαστήρα περισσότερο χρόνο από το συνηθισμένο και έτσι αναπτύχθηκε το βακτήριο.

Ένα πείραμα στον εαυτό του

Ο Μάρσαλ δοκίμασε πρώτα να μολύνει χοιρίδια, χωρίς επιτυχία, και το 1984 έκανε το πείραμα στον εαυτό του. Έκανε αρχική ενδοσκόπηση και ήπιε ζωμό με καλλιέργεια του βακτηρίου. Μέσα σε λίγες ημέρες εμφάνισε ναυτία και κακοσμία αναπνοής και στη συνέχεια εμετούς. Η ενδοσκόπηση έδειξε έντονη φλεγμονή και το βακτήριο καλλιεργήθηκε από τη βιοψία. Το πείραμα πληρούσε τα αξιώματα του Κοχ για τη γαστρίτιδα, όχι άμεσα για το έλκος.

Νόμπελ και αλλαγή θεραπείας

Το 2005 το Ινστιτούτο Καρολίνσκα τίμησε τους Μάρσαλ και Γουόρεν «για την ανακάλυψη του βακτηρίου Helicobacter pylori και του ρόλου του στη γαστρίτιδα και το πεπτικό έλκος». Η δουλειά τους οδήγησε σε απλή θεραπεία και έκανε μια συχνή επέμβαση για έλκος σπάνια.

Τι ξέρουμε σήμερα

Περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού έχει μολυνθεί, αλλά οι περισσότεροι δεν έχουν συμπτώματα. Η επίμονη λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια γαστρίτιδα, έλκη και, σε ένα μέρος των περιπτώσεων, σε καρκίνο του στομάχου. Το βακτήριο χαρακτηρίζεται καρκινογόνο κατηγορίας 1. Η εκρίζωση γίνεται με συνδυασμό αντιβιοτικών και αναστολέα της αντλίας πρωτονίων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε στομαχικό ενόχλημα οφείλεται στο βακτήριο ή ότι χρειάζεται αντιβιοτικό. Η διάγνωση γίνεται με εξέταση και η απόφαση για θεραπεία ανήκει στον γιατρό. Όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα, η εξέταση είναι ο σωστός δρόμος, όχι η ιδιοθεραπεία.