Μια ημερομηνία που πολλοί οδηγοί αγνοούν αλλά πρόκειται να την αισθανθούν άμεσα και στην τσέπη τους και στο τιμόνι τους πλησιάζει ραγδαία. Στις 7 Ιουλίου 2026 λήγει οριστικά η μεταβατική περίοδος του Γενικού Κανονισμού Ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γνωστού επίσημα ως Κανονισμός 2019/2144. Από εκείνη τη μέρα και έπειτα, κανένα νέο αυτοκίνητο δεν θα μπορεί να ταξινομηθεί στην Ευρώπη χωρίς τα προβλεπόμενα συστήματα ασφαλείας.
Αξίζει μια διευκρίνιση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση: τα περισσότερα από αυτά τα συστήματα δεν είναι κάτι καινούργιο. Ήταν ήδη υποχρεωτικά από τον Ιούλιο του 2024, αλλά μόνο για μοντέλα που λάμβαναν τότε νέα έγκριση τύπου. Αυτό που αλλάζει το καλοκαίρι του 2026 είναι ότι η εφαρμογή γίνεται καθολική, χωρίς καμία εξαίρεση — όποιο μοντέλο δεν συμμορφώνεται αποσύρεται οριστικά από τις εκθέσεις, κάτι που φέρνει σε δύσκολη θέση κατασκευαστές με παλαιότερες πλατφόρμες που δεν αναβαθμίστηκαν εγκαίρως.
Τι αλλάζει στην πράξη
Η πιο εμφανής αλλαγή θα είναι το σύστημα έκτακτης σήμανσης φρεναρίσματος: όταν ένα όχημα φρενάρει απότομα σε ταχύτητα άνω των 50 χλμ./ώρα με επιβράδυνση πάνω από 6 m/s², τα πίσω φώτα θα αναβοσβήνουν γρήγορα αντί να παραμένουν απλώς αναμμένα.
Μεγάλη συζήτηση έχει προκαλέσει το Intelligent Speed Assistance (ISA), το οποίο χρησιμοποιεί κάμερες και δεδομένα χαρτογράφησης για να αναγνωρίζει το ισχύον όριο ταχύτητας και να ειδοποιεί τον οδηγό όταν το ξεπερνά· δεν κόβει υποχρεωτικά την ισχύ του κινητήρα, αλλά λειτουργεί κυρίως ως προειδοποίηση, ασκώντας σε ορισμένες περιπτώσεις ήπια αντίσταση στο πεντάλ γκαζιού. Όπως σημειώνεται, θα ενεργοποιείται αυτόματα κάθε φορά που τίθεται σε λειτουργία το αυτοκίνητο, και ακόμη κι αν απενεργοποιηθεί χειροκίνητα, θα επανέρχεται στην επόμενη εκκίνηση.
Παράλληλα γίνεται υποχρεωτική η ανίχνευση κόπωσης ή απόσπασης προσοχής του οδηγού: μέσω αισθητήρων και ανάλυσης συμπεριφοράς, το αυτοκίνητο θα μπορεί να αντιληφθεί σημάδια υπνηλίας και να προτείνει διάλειμμα. Σημαντική αλλαγή αφορά και το αυτόματο φρενάρισμα έκτακτης ανάγκης, το οποίο μέχρι σήμερα αναγνώριζε κυρίως προπορευόμενα οχήματα, ενώ από τον Ιούλιο του 2026 θα πρέπει να εντοπίζει και να αντιδρά αποτελεσματικά σε πεζούς και ποδηλάτες.
Ίσως η λιγότερο γνωστή αλλαγή είναι η υποχρεωτική παρουσία του Event Data Recorder, του γνωστού «μαύρου κουτιού»: καταγράφει δεδομένα λίγα δευτερόλεπτα πριν και μετά από ένα ατύχημα, όπως ταχύτητα, χρήση φρένων και γωνία τιμονιού, χωρίς να πρόκειται για σύστημα συνεχούς παρακολούθησης. Καθίσταται επίσης υποχρεωτικός ο συνεχής έλεγχος πίεσης ελαστικών, καθώς και η ύπαρξη ειδικής υποδοχής για μελλοντική εγκατάσταση συστήματος αλκοολόμετρου.
Σχετικά με το τελευταίο, αξίζει μια διευκρίνιση που κατά καιρούς προκαλεί παρανοήσεις στα social media: η ευρωπαϊκή οδηγία επιβάλλει την ύπαρξη της προεγκατάστασης και όχι της ίδιας της συσκευής — οι αγοραστές δεν θα βλέπουν κάποιο σωληνάκι να κρέμεται από το ταμπλό, ούτε θα χρειάζεται να φυσήξουν για να ξεκινήσει το αυτοκίνητο. Η απόφαση για το ποιος, πότε και πώς θα χρησιμοποιεί τέτοια συσκευή μετατίθεται αποκλειστικά στις εθνικές νομοθεσίες.
Πόσο θα κοστίσει στους καταναλωτές
Η αναβάθμιση δεν έρχεται δωρεάν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ενσωμάτωση όλων των συστημάτων προσθέτει μεταξύ 400 και 1.500 ευρώ ανά όχημα, ανάλογα με την κατηγορία, με την επιβάρυνση να είναι αναλογικά βαρύτερη στα μικρά και οικονομικά μοντέλα πόλης. Αυτός είναι, σύμφωνα με αναλυτές, και ο λόγος που οι ευρωπαϊκοί κολοσσοί τρέχουν να ξεφορτωθούν τα αποθέματα παλαιότερων μοντέλων με ελκυστικές προσφορές, καθώς αυτά δεν απαιτούν ακόμα τα νέα συστήματα.
Στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τις επίσημες αναφορές, είναι η δραστική μείωση των τροχαίων ατυχημάτων μέσα στο πλαίσιο του προγράμματος Vision Zero, που επιδιώκει σχεδόν μηδενικούς θανάτους στους ευρωπαϊκούς δρόμους έως το 2050. Όπως υπενθυμίζεται, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ευθύνεται για περίπου το 25% των θανατηφόρων τροχαίων ατυχημάτων στους ευρωπαϊκούς δρόμους, γεγονός που εξηγεί και τη βαρύτητα που δίνεται στα συστήματα πρόληψης μέθης στο τιμόνι.