Η ανάπτυξη έξι τουρκικών μαχητικών F-16 στα κατεχόμενα της Κύπρου από τις 9 Μαρτίου 2026 έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον, με Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς βουλευτές να χαρακτηρίζουν την κίνηση «παράνομη» και «απαράδεκτη» βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας. Το ζήτημα, που συνδέεται με την αυξημένη ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, φέρνει στο προσκήνιο το αίτημα για άμεση απόσυρση των αεροσκαφών και ενδεχόμενες κυρώσεις κατά της Τουρκίας.
Διμερής καταδίκη από το Κογκρέσο
Ο Δημοκρατικός βουλευτής Chris Pappas (Νιου Χάμσαϊρ), συνπρόεδρος της Ελληνικής Ομάδας του Κογκρέσου, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η ανάπτυξη των F-16 από την Τουρκία στα κατεχόμενα της Βόρειας Κύπρου είναι απαράδεκτη και παράνομη σύμφωνα με το αμερικανικό δίκαιο. Αυτή η κίνηση απειλεί περαιτέρω την κυριαρχία της Κύπρου και αποσταθεροποιεί έναν από τους στενότερους συμμάχους μας και ολόκληρη την περιοχή». Ο Pappas τόνισε ότι η κυβέρνηση Τραμπ πρέπει να απαιτήσει την άμεση απόσυρση, αλλιώς το Κογκρέσο θα λάβει μέτρα.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Gregory Meeks (Δημοκρατικός, Νέα Υόρκη), ανώτερο στέλεχος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, υπογράμμισε ότι «αυτή η ανάπτυξη υπονομεύει την κυριαρχία της Κύπρου και θα αυξήσει μόνο τις εντάσεις στην περιοχή», καλώντας τον Πρόεδρο Ερντογάν να αναστρέψει αμέσως την απόφαση.
Ο Ρεπουμπλικανός Gus Bilirakis (Φλόριντα) χαρακτήρισε την κίνηση «ξεκάθαρη προσβολή στην κυριαρχία της Κύπρου, παραβίαση του αμερικανικού δικαίου και απερίσκεπτο βήμα που θα εντείνει τις εντάσεις και την αστάθεια», ενώ η Δημοκρατική Dina Titus (Νεβάδα) καταδίκασε «σθεναρά» την απόφαση ως «περιττά εχθρική και κλιμακωτική», χαρακτηρίζοντας την Τουρκία «αναξιόπιστο σύμμαχο».
Ευρωπαϊκή παρέμβαση από τον Ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη
Την ίδια στιγμή, ο ανεξάρτητος Ευρωβουλευτής Νικόλας Φαραντούρης, μέλος των Επιτροπών Ασφάλειας & Άμυνας και Ευρω-αμερικανικών Σχέσεων, κατέθεσε την περασμένη Δευτέρα κατεπείγουσα γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ζητά σαφή θέση, συστάσεις για άμεση απόσυρση των F-16 και κυρώσεις εάν η Τουρκία δεν συμμορφωθεί, ενώ καλεί τις ΗΠΑ να παρέμβουν θεσμικά για «μη εξουσιοδοτημένη χρήση αμερικανικού στρατιωτικού υλικού σε κατεχόμενο, μη αναγνωρισμένο έδαφος».
Ο Φαραντούρης, μιλώντας για την ανάγκη ενεργοποίησης του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της ΕΕ (ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής), τονίζει ότι Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να ηγηθούν θεσμικών πρωτοβουλιών για κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας και άμυνας.
Γιατί είναι σημαντικό τώρα;
Η κίνηση της Άγκυρας, που παρουσιάστηκε ως απάντηση σε περιφερειακές εξελίξεις, έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την Ανατολική Μεσόγειο. Οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές αντιδράσεις δείχνουν ότι η μη συμμόρφωση με όρους εξαγωγών όπλων και το διεθνές δίκαιο δεν περνά απαρατήρητη. Το Κογκρέσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλούνται να δράσουν άμεσα για αποκλιμάκωση και σεβασμό της κυριαρχίας της Κύπρου.
Η εξέλιξη παρακολουθείται στενά από Αθήνα, Λευκωσία και Βρυξέλλες, με την ελπίδα ότι η διπλωματία θα υπερισχύσει της έντασης.