Τρεις εβδομάδες μετά τη συμφωνία που έβαλε τέλος στον τρίμηνο πόλεμο Ιράν-ΗΠΑ-Ισραήλ, το Στενό του Ορμούζ παραμένει σημείο τριβής. Η Τεχεράνη δεν φαίνεται διατεθειμένη να επιστρέψει στο προπολεμικό καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας χωρίς όρους.
Τι θέλει το Ιράν
Ιρανικές πηγές αναφέρουν στο Reuters πως η ηγεσία στην Τεχεράνη βλέπει τη στενή πλωτή οδό ως κερδισμένο χαρτί μετά τον πόλεμο και δεν σκοπεύει να το παραχωρήσει εύκολα: θέλει να αναγνωριστεί διεθνώς το δικαίωμά της να αποφασίζει ποια πλοία περνούν, από ποια διαδρομή, και ενδεχομένως να εισπράττει τέλη διέλευσης. Η τρέχουσα συμφωνία προβλέπει 60 μέρες ελεύθερης διέλευσης· αν αυτή η περίοδος κλείσει χωρίς παράταση, η ιρανική πλευρά προαναγγέλλει ότι θα ξεκινήσει χρεώσεις γύρω στα μέσα Αυγούστου, χωρίς προς το παρόν να έχει ανακοινώσει τιμοκατάλογο.
Η λογική πίσω από αυτή τη στάση, όπως τη μεταφέρουν οι πηγές, είναι υπολογισμένη: η Τεχεράνη ποντάρει στο ότι το κόστος μιας παρατεταμένης διαμάχης θα κάνει τελικά τις πλοιοκτήτριες χώρες —και ενδεχομένως και την ίδια την Ουάσιγκτον— να συμβιβαστούν, προκειμένου να μη διαταραχθεί η παγκόσμια ροή ενέργειας.
Επεισόδια στη θάλασσα
Η ένταση δεν είναι μόνο διπλωματική. Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο ιρανικές δυνάμεις άνοιξαν πυρ εναντίον τεσσάρων πλοίων που προσπάθησαν να περάσουν από την πλευρά του Ομάν χωρίς έγκριση της Τεχεράνης, προκαλώντας σύντομη ανταλλαγή πυρών με αμερικανικές δυνάμεις. Λίγες μέρες πριν, στις 25 Ιουνίου, οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν χτυπήσει το containership «Ever Lovely» με σημαία Σιγκαπούρης· η απάντηση των ΗΠΑ ήρθε την επόμενη μέρα με πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους στο νότιο Ιράν, ενώ η Τεχεράνη ανταπέδωσε με πυραύλους και μη επανδρωμένα σκάφη προς Μπαχρέιν και Κουβέιτ.
Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται
Σήμερα πραγματοποιήθηκε νέος γύρος τεχνικών επαφών στη Ντόχα, με αντικείμενο τη ροή της ναυσιπλοΐας και μια πιο σταθερή κατάπαυση του πυρός. Ο τόνος όμως παραμένει σκληρός: ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί προειδοποίησε δημόσια ότι η χώρα του θα απαντήσει άμεσα σε οποιαδήποτε απειλή, με αιχμηρές νύξεις προς την κυβέρνηση Τραμπ και το Ισραήλ.
Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, δεν αναγνωρίζουν στο Ιράν δικαίωμα επιβολής τελών. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει τονίσει σε συνάντηση με χώρες του Κόλπου ότι καμία χώρα δεν μπορεί να εμποδίζει ή να φορολογεί τη διέλευση από διεθνή θαλάσσια οδό. Παρά τη ρητορική αντιπαράθεση, οι δύο πλευρές έχουν ήδη ανοίξει απευθείας γραμμή επικοινωνίας ειδικά για το Ορμούζ, ακριβώς για να αποφεύγονται επεισόδια που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν νέα κλιμάκωση.
Η ευρύτερη εικόνα
Αναλυτές του Economist εκτιμούν ότι, παρότι το αρχικό μνημόνιο προέβλεπε πλήρη επαναλειτουργία του Στενού εντός μηνός, η ιρανική πλευρά επιλέγει να κρατά τον έλεγχο ως μέσο πίεσης απέναντι στη διεθνή κοινότητα — μια ερμηνεία που φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τα πρόσφατα περιστατικά. Ταυτόχρονα, το Ισραήλ συνεχίζει επιδρομές στον Λίβανο παρά την τυπική εκεχειρία, διατηρώντας στρατιωτική παρουσία σε λιβανικό έδαφος.
Σε ξεχωριστό, πιο τεχνικό επίπεδο, Ιράν και Ομάν συναντήθηκαν για πρώτη φορά για να συζητήσουν τη μελλοντική διαχείριση του περάσματος. Το Ομάν προωθεί την ιδέα ενός προσωρινού διαδρόμου σε συνεννόηση με τον ΟΗΕ και αποκλείει τέλη διέλευσης — πρόταση που δεν βρίσκει σύμφωνη την Τεχεράνη, καθώς η μόνη διαδρομή που αναγνωρίζει ως ασφαλή είναι αυτή που ελέγχει η ίδια κατά μήκος των ακτών της.
Δείτε και το σχετικό ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ:
