Σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ήδη ως “μίνι-επανάσταση” στο ουκρανικό πολιτικό σύστημα, ο Andriy Yermak, ο παντοδύναμος αρχηγός του γραφείου του προέδρου Volodymyr Zelenskyy, υπέβαλε την παραίτησή του την Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2025. Η απόφαση ήρθε λίγες ώρες μετά από έφοδο αντιδιαφθοριστικών αρχών στο σπίτι και το γραφείο του, στο πλαίσιο μιας μαζικής έρευνας για υπεξαίρεση 100 εκατομμυρίων δολαρίων από κρατικές εταιρείες ενέργειας. Για τον Zelenskyy, που βυθίζεται σε μια περίοδο κρίσεων με τον πόλεμο να μαίνεται και τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις να κρέμονται από μια κλωστή, η απώλεια αυτού του “δεξιού χεριού” του μοιάζει με γροθιά στο στομάχι.
Ο Yermak, 54 ετών, δεν ήταν απλώς ένας σύμβουλος. Ήταν ο “αφανής κυβερνήτης” της Ουκρανίας τα τελευταία πέντε χρόνια: από την ημέρα που ο Zelenskyy, ο πρώην κωμικός, εισέβαλε στην εξουσία το 2019. Ξεκινώντας ως δικηγόρος πνευματικών δικαιωμάτων και παραγωγός B-movies, ο Yermak είχε γίνει ο “φύλακας” του Zelenskyy από τα πρώτα βήματα της προεκλογικής καμπάνιας. Το 2020, ανέλαβε την ηγεσία του προεδρικού γραφείου, μετατρέποντας το σε φιλαράκι των διαπραγματεύσεων με τη Δύση και σε “ασπίδα” από εσωτερικούς εχθρούς. Στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ –που μεσολαβούν για το τέλος του πολέμου με τη Ρωσία– υπήρχε πάντα εκεί, ως επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας, αντιμετωπίζοντας ακόμα και τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio στη Γενεύη πριν από λίγες μέρες.
Αλλά η πτώση του Yermak δεν ήρθε από το πουθενά. Η έρευνα, γνωστή ως “Επιχείρηση Μίδας”, διαρκεί 15 μήνες και βασίζεται σε πάνω από 1.000 ώρες τηλεφωνικών υποκλοπών. Στόχος είναι ένα τεράστιο σχήμα μίζας στην κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Energoatom, με εμπλεκόμενους υψηλόβαθμους αξιωματούχους και τον Tymur Mindich –έναν παλιό επιχειρηματικό εταίρο του Zelenskyy– ως φερόμενο “εγκέφαλο” του κυκλώματος. Ο Mindich, που θεωρείται το “πορτοφόλι” του προέδρου από τα χρόνια της τηλεοπτικής επιτυχίας του Zelenskyy, διέφυγε από τη χώρα λίγες ώρες πριν τις έφοδους και κρύβεται πιθανότατα στο Ισραήλ. Ήδη, δύο υπουργοί έχουν παραιτηθεί, ενώ δύο πρώην αναπληρωτές του Yermak –ο Oleh Tatarov και ο Rostyslav Shurma– είχαν φύγει νωρίτερα λόγω παρόμοιων κατηγοριών για οικονομικά παραπτώματα.
“Είναι μια μίνι-επανάσταση στο πολιτικό και κυβερνητικό σύστημα”, σχολιάζει ο Βολόντιμιρ Φεσένκο, πολιτικός αναλυτής με έδρα το Κίεβο. Ο Yermak λειτουργούσε ως “κλειδί” στο σύστημα εξουσίας που έχτισε ο Zelenskyy: ένας “εκτελεστής” που χειριζόταν τα πάντα, από εξωτερική πολιτική μέχρι εσωτερικές διώξεις αντιπάλων. Χωρίς αυτόν, ο πρόεδρος χάνει τον “απορροφητή κραδασμών” –εκείνον που άντεχε τα βέλη της κριτικής, ενώ ο Zelenskyy παρέμενε το “πατριωτικό πρόσωπο” της αντίστασης. Μια έρευνα του Κέντρου Razumkov τον Μάρτιο έδειχνε ότι μόνο το 17,5% των Ουκρανών τον εμπιστεύονταν, κάνοντάς τον στόχο βουλευτών ακόμα και από το δικό του κόμμα, που ζητούσαν την κεφαλή του “επί πίνακι”.
Σε βιντεοσκοπημένη δήλωσή του, ο Zelenskyy προσπάθησε να ελαχιστοποιήσει το σοκ: “Ευχαριστώ τον Andriy που υπερασπίστηκε πάντα την πατριωτική θέση της Ουκρανίας στις διαπραγματεύσεις. Αλλά δεν θέλω φήμες ή εικασίες”. Ανακοίνωσε “εξομάλυνση” του προεδρικού γραφείου, με διαβουλεύσεις για αντικαταστάτη να ξεκινούν το Σάββατο. Η νέα ομάδα διαπραγματεύσεων θα ηγηθούν ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων Andrii Hnatov, ο υπουργός Εξωτερικών Andrii Sybiha και ο επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Rustem Umerov. “Είμαστε όλοι εδώ. Οι στρατιώτες μας, οι πολίτες μας – υπερασπιζόμαστε την ανεξαρτησία μας και θα συνεχίσουμε”, τόνισε, στέλνοντας μήνυμα ενότητας σε μια χώρα που παλεύει με ρωσικούς ρυθμούς και διακοπές ρεύματος λόγω χειμώνα.
Ο ίδιος ο Yermak, σε δήλωση στο New York Post, μίλησε για “βεβήλωση” της αξιοπρέπειάς του και ανακοίνωσε ότι κατευθύνεται στο μέτωπο: “Δεν θέλω να δημιουργώ προβλήματα στον Zelenskyy. Πάω στο μέτωπο”. Μια δραματική στροφή για κάποιον που ποτέ δεν κρατούσε όπλο, αλλά χειριζόταν εξουσίες. Ωστόσο, αναλυτές βλέπουν πίσω από τις λέξεις: Η παραίτηση μπορεί να είναι “συμφωνημένη” κίνηση για να καθαρίσει η εικόνα της κυβέρνησης απέναντι σε Δύση και ΕΕ, που απαιτούν “καθαρά χέρια” για να συνεχίσουν οι δισεκατομμύρια δολάρια βοήθειας –πάνω από 200 δισ. από το 2022.
Οι συνέπειες είναι τεράστιες. Στις ειρηνευτικές συνομιλίες, όπου η Ουκρανία πιέζεται από την Ουάσινγκτον να δεχτεί συμβιβασμούς (όπως η μη επιστροφή εδαφών), η απουσία του Yermak δημιουργεί κενό εμπιστοσύνης. Η Ρωσία, από την άλλη, χαίρεται: “Περιμένουν λάθη από εμάς”, παραδέχτηκε ο Zelenskyy. Εσωτερικά, το σκάνδαλο εντείνει την οργή σε μια κοινωνία εξαντλημένη από τον πόλεμο –η Ουκρανία κατατάσσεται χαμηλά στον δείκτη αντίληψης διαφθοράς της Transparency International.
Είναι αυτή η αρχή του τέλους για την εποχή Zelenskyy; Ή μια ευκαιρία για “εξομάλυνση” που θα ενισχύσει θεσμούς και εμπιστοσύνη; Το Κίεβο στέκεται σε τεντωμένο σχοινί: Ο χειμώνας φέρνει νέες επιθέσεις, οι σύμμαχοι απαιτούν διαφάνεια και η ειρήνη φαντάζει πιο μακρινή από ποτέ. Μιας και ο Yermak έφυγε σαν σκιά, μένει να δούμε αν η Ουκρανία θα βγει πιο δυνατή –ή πιο εύθραυστη– από αυτή την καταιγίδα.