Την ημέρα αυτή γιορτάζουν ο Αμφιλόχιος και η Αμφιλοχία.
Ο Άγιος Αμφιλόχιος είναι μία από τις λαμπρότερες μορφές της Εκκλησίας του 4ου αιώνα και ανήκει στους μεγάλους Καππαδόκες Πατέρες. Γεννήθηκε γύρω στο 340-345 μ.Χ. στην Καισάρεια της Καππαδοκίας και ήταν πρώτος εξάδελφος του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου (Ναζιανζηνού). Από αυτή τη συγγένεια προήλθε η στενή φιλία του με τους τρεις κορυφαίους Πατέρες της εποχής:
• Μέγας Βασίλειος
• Γρηγόριος Νύσσης
• Ιωάννης Χρυσόστομος
Η ζωή του πριν την αρχιερωσύνη
• Σπούδασε ρητορική κοντά στον πατέρα του και στον περίφημο Λιβάνιο (τον ίδιο δάσκαλο που είχε και ο Χρυσόστομος).
• Εργάστηκε ως δικηγόρος (συνήγορος) στην Κωνσταντινούπολη με μεγάλη επιτυχία.
• Γύρω στο 370, σε ηλικία περίπου 30 ετών, εγκατέλειψε τα εγκόσμια, μοίρασε την περιουσία του και αποσύρθηκε σε σπήλαιο της Καππαδοκίας για τρία χρόνια αυστηρής ασκητικής ζωής.
Επίσκοπος Ικονίου (373 – περίπου 394/395)
Το 373 ο Μέγας Βασίλειος τον χειροτόνησε Επίσκοπο Ικονίου (σημερινό Κόνυα Τουρκίας), σε μια εποχή που ο Αρειανισμός και άλλες αιρέσεις απειλούσαν σοβαρά την Ορθοδοξία.
Ο Αμφιλόχιος ανέλαβε με ζήλο τον αγώνα:
• Κήρυττε με δύναμη και σαφήνεια την ορθή πίστη στην Αγία Τριάδα.
• Πολέμησε τον Αρειανισμό, τους Πνευματομάχους και τους Μεσσαλιανούς.
• Συμμετείχε ενεργά στη Β΄ Οικουμενική Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης (381).
• Το συγγραφικό του έργο (ομιλίες, επιστολές, θεολογικά κείμενα) υπερασπίζεται με σθένος το ομοούσιον της Αγίας Τριάδας.
Το περίφημο επεισόδιο με τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο
Μια από τις πιο γνωστές ιστορίες του βίου του είναι η συνάντησή του με τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α΄ και τον μικρό γιο του Αρκάδιο. Όταν ο Θεοδόσιος εισήλθε στην αίθουσα, ο Αμφιλόχιος χαιρέτισε μόνο τον αυτοκράτορα και αγνόησε τον μικρό διάδοχο. Όταν ο Θεοδόσιος εξέφρασε δυσαρέσκεια, ο Άγιος απάντησε:
«Βλέπεις, βασιλιά, ότι δεν ανέχεσαι να περιφρονηθεί ο υιός σου· σκέψου λοιπόν πόσο ο Θεός Πατέρας βλασφημείται όταν ο Υιός Του θεωρείται κτίσμα και όχι ομοούσιος».
Η απάντηση αυτή συγκλόνισε τον Θεοδόσιο και συνέβαλε στην τελική καταδίκη του Αρειανισμού.
Κοίμηση και τιμή
Κοιμήθηκε ειρηνικά γύρω στα 394-395 μ.Χ. Η Εκκλησία τον τιμά ως Ιερομάρτυρα (αν και δεν μαρτύρησε βιαίως) και Θεολόγο, λόγω του μεγάλου θεολογικού του έργου.
Απολυτίκιο (ήχος δ΄)
Σοφίας την έλλαμψιν ως καθαρὸς μυηθείς,
δογμάτων ορθότητος φωτοειδείς αστραπάς εκλάμπεις τοις πέρασι·
συ γαρ την εν Τριάδι ομοούσιον φύσιν εκήρυξας,
ασυγχύτως καθελών τας αιρέσεις.
Διο σε, ιεράρχα Αμφιλόχιε, Χριστός εδόξασε.
Χρόνια πολλά και ευλογημένα σε όσους γιορτάζουν σήμερα!
