Ο Ισπανός πρωθυπουργός ποντάρει στη μαζική κινητοποίηση για να ανατρέψει τις δημοσκοπήσεις, που δίνουν προβάδισμα στο Λαϊκό Κόμμα του Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο και άνοδο στο Vox.
«Θα ιδρώσουμε τη φανέλα σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία! Μέχρι το τελευταίο λεπτό. Μέχρι το τελευταίο ψηφοδέλτιο στο τελευταίο εκλογικό τμήμα». Με αυτά τα λόγια, σε ανάρτηση που δημοσιεύθηκε στο X το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας και επικεφαλής των Σοσιαλιστών (PSOE) Πέδρο Σάντσεθ επανέλαβε τον στόχο που έχει θέσει από την πρώτη μέρα της προεκλογικής περιόδου: «75% συμμετοχή και 176 έδρες για προοδευτική απόλυτη πλειοψηφία», ώστε, όπως έγραψε, να κυβερνήσει «για άλλα 4 χρόνια».
Οι Ισπανοί ψηφίζουν την Κυριακή 29 Νοεμβρίου σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές, για να αναδείξουν και τους 350 βουλευτές του Κογκρέσου και 208 άμεσα εκλεγμένους γερουσιαστές.
Τι σημαίνουν το «75» και το «176»
Ο αριθμός 176 δεν είναι τυχαίος: αντιστοιχεί στην απόλυτη πλειοψηφία του ισπανικού Κογκρέσου, που έχει 350 έδρες. Είναι ο αριθμός που χρειάζεται ένας υποψήφιος πρωθυπουργός για να εκλεγεί στην πρώτη ψηφοφορία ανάδειξης κυβέρνησης. Ο Σάντσεθ μιλά για «προοδευτική» πλειοψηφία, δηλαδή για το άθροισμα των εδρών του PSOE και των κομμάτων στα αριστερά του, όχι για αυτοδυναμία των Σοσιαλιστών.
Το 75% αφορά τη συμμετοχή. Ο Σάντσεθ παρουσίασε το δίπτυχο στις πρώτες συγκεντρώσεις της εκστρατείας, στο Αρνέδο της Λα Ριόχα και στην Παμπλόνα, την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, και το ίδιο διάστημα το συνόψισε στο X με το σύνθημα «¡75 y 176!». Η λογική του είναι ότι μόνο μια πολύ υψηλή προσέλευση μπορεί να ανατρέψει τη δημοσκοπική εικόνα. Για σύγκριση, στις εκλογές του Ιουλίου 2023 η συμμετοχή ήταν 66,59%, χωρίς να συνυπολογίζονται οι ψήφοι του εξωτερικού, ενώ η εταιρεία 40dB εκτιμά σήμερα ότι θα φτάσει το 69,5%.
Στο Αρνέδο ο Σάντσεθ ζήτησε από τους οπαδούς του να εντείνουν την κινητοποίηση μέχρι την κάλπη, λέγοντας ότι μια τέτοια πλειοψηφία θα επέτρεπε στην κυβέρνηση «να φτάσει νωρίτερα και πιο μακριά» στις κοινωνικές κατακτήσεις.
Γιατί η Ισπανία πάει σε πρόωρες εκλογές
Οι εκλογές προκηρύχθηκαν στις 5 Οκτωβρίου, περισσότερο από έξι μήνες πριν από τη λήξη της κοινοβουλευτικής περιόδου. Τρεις μέρες νωρίτερα, στις 2 Οκτωβρίου, το Κογκρέσο είχε απορρίψει δύο κυβερνητικά διατάγματα για τη στέγαση, με ρυθμίσεις για τα ενοίκια, τις εξώσεις και τις τουριστικές μισθώσεις. Τα καταψήφισαν το Λαϊκό Κόμμα (PP), το Vox και το καταλανικό Junts.
Η απόφαση ήρθε ύστερα από μήνες δυσκολιών για την κυβέρνηση συνασπισμού: το στεγαστικό είχε βγάλει χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους, με περίπου 70.000 διαδηλωτές σε μία μόνο πορεία στη Μαδρίτη, ενώ η κυβέρνηση πιεζόταν επίσης από μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα και από υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν πρόσωπα κοντά στο PSOE.
«Πρέπει να ανανεώσουμε τη στήριξη των πολιτών», είπε ο Σάντσεθ στο διάγγελμά του από τη Μονκλόα. Ζήτησε από τους ψηφοφόρους να του δώσουν «μια πολύ μεγαλύτερη προοδευτική πλειοψηφία» στη Βουλή.
Στις εκλογές του 2023 το PP είχε έρθει πρώτο με 137 έδρες και το PSOE δεύτερο με 121, ενώ το Vox είχε πάρει 33 έδρες. Ο Σάντσεθ, πρωθυπουργός από τον Ιούνιο του 2018, εξασφάλισε τρίτη θητεία σχηματίζοντας κυβέρνηση με το αριστερό Sumar, με την κοινοβουλευτική στήριξη του Junts έναντι νόμου αμνηστίας για τους Καταλανούς αυτονομιστές. Στη συνέχεια το Junts απέσυρε τη στήριξή του από την κυβέρνηση, αφήνοντάς την χωρίς σταθερή πλειοψηφία.
Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις
Η πλειονότητα των δημοσκοπήσεων δίνει πρώτο το PP, δεύτερο το PSOE και τρίτο το Vox. Ο μέσος όρος 15 εταιρειών που υπολογίζει το ισπανικό μέσο Demócrata (10 Νοεμβρίου) δίνει:
- PP: 31,5%
- PSOE: 26,6%
- Vox: 19,1%
- Sumar: 6,5%
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της 40dB για την El País και τον ραδιοσταθμό Cadena SER, το PSOE μείωσε κατά 1,3 μονάδες τη διαφορά από το PP. Η συγκεκριμένη μέτρηση δίνει στο PP 31,1%, στο PSOE 29,8% και στο Vox 18,5%. Ως προς την κατανομή των εδρών, η εκτίμηση είναι 121 έως 132 για το PP, 116 έως 123 για το PSOE και 61 έως 67 για το Vox. Η εκτίμηση για το Frente Amplio είναι 10 έδρες.
Η μεγάλη διαφοροποίηση προέρχεται από το δημόσιο Κέντρο Κοινωνιολογικών Ερευνών (CIS). Στη νεότερη μέτρησή του, που δημοσιεύθηκε στις 12 Νοεμβρίου, το PSOE συγκεντρώνει 33,3%, το PP 25,5% και το Vox 18,4%, με προβάδισμα 7,8 ποσοστιαίων μονάδων για τους Σοσιαλιστές. Η εκτίμηση εδρών του CIS δίνει 134 έως 143 στο PSOE, 98 έως 106 στο PP και 57 έως 65 στο Vox. Η απόσταση ανάμεσα στις μετρήσεις του CIS και των ιδιωτικών εταιρειών έχει ανοίξει έντονη συζήτηση στην Ισπανία για την αξιοπιστία των δημοσκοπήσεων.
Οι αντίπαλοι: Φεϊχόο, Αμπασκάλ, Κολάου
Λαϊκό Κόμμα (PP): Ο Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο παρουσίασε τον Οκτώβριο ένα «Συμβόλαιο με την Ισπανία» με 12 δεσμεύσεις και στις 10 Νοεμβρίου ένα πρόγραμμα 249 «επειγουσών μέτρων». Ανάμεσα στις προτάσεις του είναι η κατασκευή ενός εκατομμυρίου κατοικιών, η απομάκρυνση όσων καταλαμβάνουν παράνομα σπίτια μέσα σε 48 ώρες, μειώσεις φόρων και ετήσια αύξηση των συντάξεων ανάλογα με τον πληθωρισμό. Το PP κατηγορεί τους Σοσιαλιστές ότι στηρίζουν την εκστρατεία τους στον φόβο για τη Δεξιά, χωρίς να καταθέτουν προτάσεις.
Vox: Ο Σαντιάγο Αμπασκάλ έχει θέσει στο κέντρο της εκστρατείας του την «εθνική προτεραιότητα» και καλεί κι αυτός σε μαζική προσέλευση στις κάλπες, προειδοποιώντας για «βρόμικη» προεκλογική περίοδο.
Frente Amplio: Στα αριστερά του PSOE, το Frente Amplio κατεβαίνει με επικεφαλής την πρώην δήμαρχο της Βαρκελώνης Άντα Κολάου. Η συμμαχία συγκροτήθηκε από πολιτικούς σχηματισμούς της ευρύτερης Αριστεράς, μεταξύ των οποίων οι Sumar, Izquierda Unida, Más Madrid και Comuns.
Το πρόγραμμα του Σάντσεθ
Την ίδια μέρα με την ανάρτηση, σε εκδήλωση στο Αλκορκόν της Μαδρίτης, ο Σάντσεθ παρουσίασε το εκλογικό πρόγραμμα του PSOE. Ανάμεσα στις προτάσεις είναι η θεσμοθέτηση στον Αστικό Κώδικα μιας «ένωσης φιλίας», η συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος στην άμβλωση και των συντάξεων, καθώς και η αυξημένη φορολόγηση μεγάλων επενδυτικών κεφαλαίων. Ο ίδιος παρουσίασε την αναμέτρηση ως δημοψήφισμα «υπέρ της καλής πολιτικής απέναντι στην κακή συμπεριφορά».
Το χρονοδιάγραμμα
- 13–27 Νοεμβρίου: επίσημη προεκλογική περίοδος
- 28 Νοεμβρίου: ημέρα περισυλλογής
- 29 Νοεμβρίου: εκλογές· οι κάλπες κλείνουν στις 20:00 ώρα Ισπανίας (21:00 ώρα Ελλάδας)
Με δύο εβδομάδες εκστρατείας ακόμη μπροστά, το ερώτημα είναι αν η κινητοποίηση που ζητά ο Σάντσεθ μπορεί να περιορίσει την απόσταση που εμφανίζουν οι περισσότερες δημοσκοπήσεις. Ή αν η 29η Νοεμβρίου θα σημάνει το τέλος της οκταετούς διακυβέρνησής του.