Μαδρίτη – Ουάσινγκτον, 4 Μαρτίου 2026 – Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ (Pedro Sánchez) απάντησε με σκληρή δήλωση στην απειλή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να διακόψει πλήρως το εμπόριο με την Ισπανία, τονίζοντας ότι η κυβέρνησή του λέει «Όχι στον πόλεμο» και υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο.
Σε τηλεοπτικό διάγγελμα 10 λεπτών από το Μονκλόα, ο Σάντσεθ αναφέρθηκε στους πολέμους στην Ουκρανία, στη Γάζα και στον πόλεμο του Ιράκ πριν από περισσότερα από 20 χρόνια, συνοψίζοντας τη θέση της κυβέρνησης σε τέσσερις λέξεις: «No to war» (Όχι στον πόλεμο). Χαρακτήρισε την απειλή Τραμπ ως «παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και τόνισε ότι «μία παρανομία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με άλλη παρανομία».
Το χρονικό της κρίσης
Η ένταση ξέσπασε μετά την άρνηση της Ισπανίας να επιτρέψει τη χρήση των κοινών στρατιωτικών βάσεων Ρότα (Rota – ναυτική βάση) και Μορόν (Morón – αεροπορική βάση) από τις ΗΠΑ για επιχειρήσεις που σχετίζονται με τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, οι οποίες ξεκίνησαν το Σαββατοκύριακο.
- Ο υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες δήλωσε ότι οι βάσεις δεν χρησιμοποιήθηκαν και δεν θα χρησιμοποιηθούν για επιχειρήσεις εκτός πλαισίου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
- Η υπουργός Άμυνας Μαργκαρίτα Ρόμπλες τόνισε ότι «καμία βοήθεια, απολύτως καμία» δεν δόθηκε από τις βάσεις, οι οποίες παραμένουν υπό ισπανική κυριαρχία παρά τη κοινή χρήση.
- Οι ΗΠΑ μετέφεραν 15 αεροσκάφη (συμπεριλαμβανομένων τάνκερ ανεφοδιασμού) από τις βάσεις προς Γερμανία και Γαλλία.
Ο Τραμπ, σε συνάντηση με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς (Friedrich Merz) στον Λευκό Οίκο την Τρίτη, χαρακτήρισε την Ισπανία «terrible» (τρομερή) και «unfriendly» (μη φιλική), απειλώντας: «Θα διακόψουμε όλο το εμπόριο με την Ισπανία. Δεν θέλουμε τίποτα να κάνουμε με την Ισπανία». Ανέφερε ότι έδωσε εντολή στον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να «κόψει όλες τις συναλλαγές» και ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις «όποτε θέλουν», χωρίς άδεια.
Η ισπανική απάντηση και οι οικονομικές συνέπειες
Η κυβέρνηση Σάντσεθ απάντησε ότι οποιαδήποτε επανεξέταση εμπορικών σχέσεων πρέπει να σέβεται το διεθνές δίκαιο, τις διμερείς συμφωνίες ΕΕ-ΗΠΑ και την αυτονομία ιδιωτικών επιχειρήσεων. Η Ισπανία εξάγει στις ΗΠΑ ελαιόλαδο, φαρμακευτικά προϊόντα, ανταλλακτικά αυτοκινήτων, χάλυβα και χημικά – προϊόντα που θα επηρεάζονταν από εμπάργκο.
Ο Σάντσεθ, ένας από τους λίγους αριστερούς ηγέτες στην Ευρώπη, έχει ήδη συγκρουστεί με τον Τραμπ για δαπάνες ΝΑΤΟ (Ισπανία δεν φτάνει το 2% του ΑΕΠ), Γάζα και τώρα Ιράν, καταδικάζοντας τις επιθέσεις ως «άδικη και επικίνδυνη στρατιωτική παρέμβαση».
Η ΕΕ διαπραγματεύεται εμπορικές συμφωνίες συλλογικά, οπότε μονομερές εμπάργκο θα προκαλούσε σοβαρές αντιδράσεις. Η Ισπανία διαβεβαιώνει ότι διαθέτει πόρους για να αντιμετωπίσει πιθανές συνέπειες.