Σε μια κίνηση που αντικατοπτρίζει την ένταση των διεθνών σχέσεων, ο Ρώσος πρεσβευτής στη Γερμανία Σεργκέι Νετσάγεφ προειδοποίησε ότι η χρήση παγωμένων ρωσικών κρατικών πόρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας θα ισοδυναμεί με «κλοπή» και θα πυροδοτήσει «πολύ σοβαρές συνέπειες» για την ΕΕ. Η δήλωση αυτή, που έγινε σε συνέντευξη στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), έρχεται την ώρα που ευρωπαϊκοί ηγέτες αγωνίζονται να ξεπεράσουν εσωτερικές διαφωνίες για την αξιοποίηση περίπου 210 δισ. ευρώ σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία παγώθηκαν μετά την εισβολή του Φεβρουαρίου 2022.
Ο Νετσάγεφ χαρακτήρισε κάθε ενέργεια χωρίς τη συγκατάθεση της Μόσχας ως «κλοπή κεφαλαίων του ρωσικού κράτους», προειδοποιώντας για καταστροφή της φήμης της ΕΕ στον επιχειρηματικό κόσμο, «ατελείωτες μηνύσεις» και «νομική αναρχία» που θα υπονομεύσει το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα – με την Ευρώπη ως πρώτο θύμα. «Είμαστε σίγουροι ότι οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο το κατανοούν αυτό», κατέληξε, υπονοώντας ότι η πρωτοβουλία αποκαλύπτει την «ανεπάρκεια πόρων» της ΕΕ για να συνεχίσει η Ουκρανία τον πόλεμο.
Το Σχέδιο της ΕΕ: Δάνειο «Αποζημιώσεων» με Ρωσική Εγγύηση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την πρόεδρο Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε την Τετάρτη σχέδιο για δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία τα επόμενα δύο χρόνια (2026-2027), καλύπτοντας τα δύο τρίτα των αναγκών της (συνολικά 135 δισ. ευρώ για άμυνα και λειτουργίες κράτους). Το σχέδιο προβλέπει «δάνειο αποζημιώσεων», με τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια (κυρίως ομόλογα και αποθεματικά της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας) ως εγγύηση, χωρίς άμεση κατάσχεση – ώστε να αποφευχθούν νομικά ζητήματα. Η επιστροφή του δανείου θα γίνει από μελλοντικές ρωσικές αποζημιώσεις, ενώ η ΕΕ θα διατηρήσει τα κυρώσεις για να κρατήσει τα assets παγωμένα.
Ωστόσο, το Βέλγιο, όπου φιλοξενείται το 70% των assets από την Euroclear (ένα βελγικό αποθετήριο), αντιδρά έντονα λόγω κινδύνων ρωσικών αντιποίνων και αγωγών. Ο πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βεβέρ χαρακτήρισε το σχέδιο «ευνοϊκό παραμύθι» και απαιτεί κοινή ευθύνη όλων των κρατών-μελών, φοβούμενος ότι η χώρα του θα γίνει στόχος. Εναλλακτικά, η Επιτροπή προτείνει κοινό δανεισμό από κεφαλαιαγορές, αλλά η προτίμηση παραμένει στα ρωσικά assets για να ενισχυθεί η θέση του Κιέβου στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Διπλωματικές Εντάσεις: Από το Βερολίνο στο Βέλγιο
Χθες, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ταξίδεψε στις Βρυξέλλες για ιδιωτική συνάντηση με τον Ντε Βεβέρ και την φον ντερ Λάιεν, ακυρώνοντας επίσκεψη στο Όσλο. Η συζήτηση χαρακτηρίστηκε «πολύ εποικοδομητική», με τον Μερτς να τονίζει στο X (πρώην Twitter) ότι «η τρωτότητα του Βελγίου είναι αδιαμφισβήτητη και πρέπει να μοιραστούν όλοι οι κίνδυνοι αναλογικά με την οικονομική ισχύ». Ο εκπρόσωπός του, Στέφαν Κορνέλιους, ανακοίνωσε ότι οι ηγέτες συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συνομιλίες έως την κορυφαία σύνοδο της 18ης-19ης Δεκεμβρίου, όπου αναμένεται οριστική απόφαση – παρά την αντίθεση της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας.
Η Γερμανία, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ, επιμένει ότι τα assets πρέπει να γίνουν «χρησιμοποιήσιμα» για την υπεράσπιση της Ουκρανίας, βλέποντας το σχέδιο ως επένδυση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ωστόσο, η ρωσική πλευρά, μέσω του Νετσάγεφ, βλέπει στην πρωτοβουλία απόδειξη ευρωπαϊκής αδυναμίας, ενώ ο αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας Ντμίτρι Μεντβέντεφ προειδοποιεί ότι θα θεωρηθεί «δικαιολογία πολέμου».
Σκιές στον Ορίζοντα: Ρίσκα και Προοπτικές
Οι προειδοποιήσεις της Μόσχας εντείνονται εν μέσω αμερικανικών πιέσεων από την κυβέρνηση Τραμπ για γρήγορη ειρήνη, με φόβους ότι η ΕΕ χάνει έλεγχο. Αν προχωρήσει, το σχέδιο θα δώσει στο Κίεβο «θέση ισχύος» στις διαπραγματεύσεις στη Φλόριντα, καλύπτοντας ελλείμματα από την παύση αμερικανικής βοήθειας. Ωστόσο, νομικά εμπόδια (όπως απαιτείται ομοφωνία ή πλειοψηφία 15 κρατών με 65% πληθυσμού) και οικονομικοί κίνδυνοι – συμπεριλαμβανομένων επιπτώσεων σε δυτικά επενδυμένα assets στη Ρωσία – καθιστούν την πορεία αβέβαιη.
Η ΕΕ, που έχει ήδη χρησιμοποιήσει τόκους από τα assets (περίπου 3 δισ. ευρώ ετησίως), βλέπει στο σχέδιο τρόπο να καλύψει το κενό των 137 δισ. ευρώ που εκτιμά το ΔΝΤ. Καθώς η σύνοδος πλησιάζει, η ερώτηση είναι: Θα υπερισχύσει η αλληλεγγύη υπέρ της Ουκρανίας, ή οι ρωσικές απειλές και οι εσωτερικές φωνές θα μπλοκάρουν την πρόοδο;