Σε μια κίνηση που θυμίζει οικονομικό «πόλεμο» εν μέσω της γεωπολιτικής έντασης, η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας κατέθεσε αγωγή εναντίον της βελγικής Euroclear, ζητώντας αποζημιώσεις ύψους 18,2 τρις ρουβλίων – περίπου 230 δισεκατομμύρια δολάρια. Η υπόθεση, που κατατέθηκε στο Δικαστήριο Διαιτησίας της Μόσχας στις 12 Δεκεμβρίου, έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία ψάχνει τρόπους να χρησιμοποιήσει τα «παγωμένα» ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να στηρίξει την Ουκρανία στον πόλεμο.
Τι Συμβαίνει Πίσω από την Αγωγή;
Η Euroclear, ο μεγαλύτερος αποθεματοφύλακας τίτλων στην Ευρώπη με έδρα το Βέλγιο, διαχειρίζεται περίπου 185 δισεκατομμύρια ευρώ από τα συνολικά 210 δισεκατομμύρια ευρώ ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει οι κυρώσεις της ΕΕ από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Αυτά τα χρήματα, που ανήκουν στην Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας, δεν μπορούν να μετακινηθούν ή να χρησιμοποιηθούν λόγω των μέτρων.
Η Μόσχα χαρακτηρίζει αυτές τις ενέργειες «παράνομες» και ισχυρίζεται ότι η Euroclear εμποδίζει την πρόσβαση σε κεφάλαια και τίτλους, προκαλώντας απώλειες εσόδων. Το ποσό της αγωγής αντιστοιχεί ακριβώς στην αξία των παγωμένων στοιχείων συν τα χαμένα έσοδα, σύμφωνα με την επίσημη ισοτιμία της 12ης Δεκεμβρίου. Η Ρωσία έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα χρησιμοποιήσει «όλα τα διαθέσιμα μέσα» για να προστατεύσει τα συμφέροντά της, κάνοντας λόγο για «νομικό εφιάλτη» για την ΕΕ.
Η ΕΕ Σε Δίλημμα: Βοήθεια στην Ουκρανία ή Νομικοί Κίνδυνοι;
Η αγωγή έρχεται λίγες μέρες μετά την απόφαση της ΕΕ, στις 12 Δεκεμβρίου, να παγώσει επ’ αόριστον αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, εγκαταλείποντας την εξάμηνη ανανέωση των κυρώσεων. Στόχος; Να χρησιμοποιηθούν για μακροπρόθεσμη οικονομική στήριξη της Ουκρανίας, χωρίς να χρειάζεται συνεχής έγκριση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ένα «δάνειο αποζημιώσεων» ύψους περίπου 90 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο η Ουκρανία θα αποπληρώσει μόνο αν η Ρωσία καταβάλει τελικά πολεμικές αποζημιώσεις. Αυτός ο μηχανισμός αποφεύγει την άμεση κατάσχεση, για να μην εκτεθούν χώρες-μέλη σε αντίποινα. Ωστόσο, οι συζητήσεις δυσκολεύουν, όπως παραδέχτηκε η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Kaja Kallas, ενόψει της συνόδου ηγετών την Πέμπτη.
Το Βέλγιο, όπου εδρεύει η Euroclear, και η Ιταλία αντιτίθενται έντονα, προειδοποιώντας για νομικούς και οικονομικούς κινδύνους αν η Μόσχα κερδίσει σε διεθνή δικαστήρια. Η Επιτροπή έχει σχεδιάσει ένα «τριπλό σύστημα άμυνας» για να προστατεύσει το Βέλγιο και την Euroclear, αλλά η συναίνεση παραμένει μακριά. Πρόσφατα, μια αμερικανική ειρηνευτική πρόταση για εναλλακτική χρήση των στοιχείων ενέτεινε τις ανησυχίες στην Ευρώπη ότι τα χρήματα μπορεί να επιστραφούν στη Ρωσία σε όρους που ευνοούν το Κρεμλίνο.
Ποιος Κερδίζει και Ποιος Χάνει;
Για την Ουκρανία, αυτά τα κεφάλαια θα μπορούσαν να γίνουν «σωτήρια» στήριξη, καλύπτοντας μέρος των αναγκών της σε άμυνα και ανοικοδόμηση. Για τη Ρωσία, η αγωγή είναι στρατηγική: όχι μόνο ζητά αποζημιώσεις, αλλά και απειλεί με εκτέλεση αποφάσεων σε περιουσιακά στοιχεία της Euroclear εκτός Ρωσίας.
Η υπόθεση θα εξεταστεί στο Δικαστήριο Διαιτησίας της Μόσχας, αλλά οι συνέπειες μπορεί να φτάσουν σε διεθνή fora, όπως το Διεθνές Δικαστήριο. Ήδη, η Euroclear αντιμετωπίζει πάνω από 100 αγωγές από Ρώσους πολίτες και εταιρείες για παρόμοιους λόγους.
Τι Να Περιμένουμε;
Η απόφαση της ΕΕ για επ’ αόριστον πάγωμα ανοίγει τον δρόμο για μεγαλύτερη στήριξη στην Ουκρανία, αλλά η ρωσική αντεπίθεση δείχνει ότι ο «οικονομικός πόλεμος» μακραίνει. Οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν το θέμα στη συνάντηση της Πέμπτης, ενώ η Μόσχα ετοιμάζεται να «χτυπήσει» νομικά όπου μπορεί.
Αυτή η εξέλιξη υπενθυμίζει πόσο σύνθετα είναι τα γεωπολιτικά παζλ: χρήματα που «παγώνουν» συγκρούσεις, αλλά κρύβουν παγίδες για όλους. Θα δούμε αν η ΕΕ θα βρει ισορροπία ανάμεσα στη δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη – ή αν η Ρωσία θα μετατρέψει τα παγωμένα assets σε «καυτό» ζήτημα για την Ευρώπη.