Πώς να εκφράσουμε αρνητική γνώμη χωρίς να πληγώσουμε κάποιον
«Δεν μου αρέσει αυτή η στολή».
«Μείωσε αυτή την τρομερή μουσική».
«Δεν κάνατε καλά αυτή την αποστολή».
«Μισώ πολύ όταν το κάνεις αυτό».
Σε κανέναν δεν αρέσουν οι παραπάνω παρατηρήσεις—από τον σύντροφό σας, το αφεντικό ή τα παιδιά σας. Κανείς δεν θέλει πραγματικά να ακούσει άμεση κριτική, αλλά οι δύσκολες αλήθειες πρέπει ακόμα να κοινοποιηθούν. Συμβαίνουν λάθη. Οι κοντινοί σας άνθρωποι μπορεί να κάνουν λάθος στροφές, να κάνουν απροσδόκητες επιλογές ρούχων και να παίζουν μουσική που δεν σας αρέσει.
Η ζωή είναι γεμάτη από αναπόφευκτες μικρές συγκρούσεις που μας ενοχλούν και μας καταστρέφουν την καλή μας διάθεση. Συνήθως, όμως, υπάρχει τρόπος να μιλήσετε και να τους αντιμετωπίσετε χωρίς να κάνετε τα πράγματα χειρότερα.
Το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να καταλάβετε σχετικά με την κριτική είναι ότι η προσβολή που προκαλεί γενικά δεν προκύπτει από την ουσία αυτού που λέτε αλλά από το πώς το έχετε πει. Σκεφτείτε το: Δεν είναι λογικά ικανοί οι περισσότεροι να καταλάβουν ότι έχουν κάνει ένα λάθος ή έχουν επιλέξει ένα ρούχο που δεν θα εκτιμήσουν όλοι; Θυμηθείτε πώς ήταν όταν ήσασταν μαθητής και ο δάσκαλός σας εξήγησε ότι κάνατε ένα λάθος στη δουλειά σας, αλλά θα μπορούσατε εύκολα να διορθωθείτε—θα ήταν τόσο δύσκολο να το ακούσετε;
Το πραγματικό ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι το περιεχόμενο αλλά η μορφή. Και ο καλύτερος τρόπος για να σκεφτείτε τη μορφή αυτού που λέτε έχει να κάνει με κάτι αρκετά ασπρόμαυρο—ή, για να είμαι συγκεκριμένος, θετικό και αρνητικό. Κάθε μια από τις μικρές επικρίσεις που απαρίθμησα παραπάνω (τις οποίες έφτιαξα αλλά άντλησα από πραγματικά παραδείγματα που μου είπαν οι ασθενείς όλα αυτά τα χρόνια.) διατυπώνεται με έναν ιδιαίτερο τρόπο: προς το αρνητικό.
Κάποιες φορές μπορεί να βρεθούμε σε μια κατάσταση όπου πρέπει να εκφράσουμε αρνητική γνώμη για κάποιον, αλλά δεν θέλουμε να τον πληγώσουμε. Είναι σημαντικό να μάθουμε πώς να επικοινωνούμε με ευαισθησία και σεβασμό προς τους άλλους, ακόμα και όταν πρέπει να εκφράσουμε αρνητικά συναισθήματα.
Πρώτα απ ‘όλα, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Είναι σημαντικό να μην αποφεύγουμε την αλήθεια και να μην προσπαθούμε να την αποκρύψουμε. Ωστόσο, μπορούμε να επικεντρωθούμε στην αναφορά των συγκεκριμένων πράξεων ή συμπεριφορών που μας ενοχλούν, αντί να κατηγορούμε ολόκληρο τον άνθρωπο.
Επίσης, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε. Αποφύγετε τις επιθετικές λέξεις ή τις υπερβολές που μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες αντιδράσεις. Αντ ‘αυτού, προσπαθήστε να εκφράσετε τα συναισθήματά σας με σαφήνεια και αντικειμενικότητα.
Επίσης, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την τεχνική της “θετικής ενίσχυσης”. Αναφέρετε τις θετικές πτυχές του ατόμου πριν εκφράσετε την αρνητική γνώμη σας. Αυτό θα βοηθήσει να ισορροπηθεί η αρνητική κριτική και να αποφευχθεί η πλήρης πληγή του ατόμου.
Τέλος, είναι σημαντικό να επικοινωνήσουμε με ανοιχτό μυαλό και να ακούμε την αντίδραση του άλλου. Αντιμετωπίστε την κριτική ως ευκαιρία για ανάπτυξη και βελτίωση. Ακούστε τις απόψεις του άλλου και προσπαθήστε να κατανοήσετε τον λόγο πίσω από τις πράξεις του
Εάν πείτε σε κάποιον άλλον ότι δεν σας αρέσει κάτι, πιθανότατα θα σας κλείσει λέγοντας, “Λοιπόν, το κάνω” και αφήνοντάς το έτσι. Αν πείτε ότι δεν σας αρέσει αυτό που φοράνε, η πρώτη τους παρόρμηση θα είναι πιθανώς να σας αντικρούσουν και να πουν γιατί το επέλεξαν. Ουσιαστικά, μόλις τους επιτέθηκες και με αυτόν τον τρόπο, τους έχεις προκαλέσει την ψυχολογική τους άμυνα. (Μπορεί επίσης να προκαλέσετε πληγωμένα συναισθήματα, αλλά επιλέγω να επικεντρωθώ στην άμυνα για τους σκοπούς μας.)
Για να το πούμε αλλιώς: Όταν βασίζετε τις παρατηρήσεις σας στην κριτική, το άτομο με το οποίο μιλάτε θα νιώσει μια μικρή έκρηξη περιφρόνησης μέσα του και η απάντηση που είναι πολύ πιθανό να ακούσετε θα είναι μια έκφραση αυτής της περιφρόνησης—και άρνηση όσων είπες. Μπορεί να ακούσετε, “Αυτό το τραγούδι είναι φοβερό” ή “Δεν με νοιάζει, πηγαίνω πάντα έτσι” ή ακόμα και απλώς “Ασχολήσου με αυτό”. Και αν η αρχική σας παρατήρηση δεν τους έχει πάει καλά, η απάντησή τους πιθανότατα δεν θα σας εντυπωσιάσει με κανένα φιλικό τρόπο, και πριν το καταλάβετε, θα τσακωθείτε.
Τώρα, κάντε ένα βήμα πίσω, όπως ίσως χρειαστεί να κάνετε όταν βρίσκεστε στη μέση μιας σκληρής συζήτησης με έναν φίλο ή σύντροφο. Επανεξετάστε την ουσία αυτού που προσπαθείτε να πείτε. Τι πραγματικά ζητάτε — κάποια αλλαγή; Υπάρχει τρόπος να επαναδιατυπώσετε τη δήλωσή σας για να ζητήσετε αυτήν την αλλαγή χωρίς να χάσετε το ουσιαστικό νόημα;
Εάν δεν σας αρέσει η μουσική που παίζει ο φίλος σας, ο στόχος σας δεν είναι να τον κάνετε να παραδεχτεί ότι έχει τρομερό γούστο, αλλά πραγματικά μόνο να αλλάξετε ό,τι παίζει σε κάτι άλλο. Εάν δεν σας αρέσει ο δρόμος που έχει επιλέξει ο σύντροφός σας, πιθανότατα θέλετε μόνο να φτάσετε στον προορισμό σας γρήγορα αντί να παρακάμψετε εντελώς τις επιλογές του.
Άρα, υπάρχει τρόπος να εκφράσουμε αυτές τις ανάγκες χωρίς να τις μετατρέψουμε σε κριτική;
Υπάρχει αν επαναδιατυπώσετε τις παρατηρήσεις σας μακριά από τα αρνητικά και προς τα θετικά. Πραγματικά λέτε το ίδιο πράγμα—εκφράζοντας τις προτιμήσεις σας με διαφορετικό τρόπο, αλλά χωρίς να ενεργοποιείτε αυτήν την αμυντικότητα που ανέφερα προηγουμένως. Πραγματικά, το “μου αρέσει το άλλο πουκάμισο λίγο καλύτερα” είναι πολύ λιγότερο πιθανό να προκαλέσει καυγά από το “δεν μου αρέσει αυτό το ντύσιμο”. Λέτε αυτό που σας αρέσει αντί να παραπονιέστε για αυτό που δεν σας αρέσει.
Δοκιμάστε και τα άλλα παραδείγματα:
- “Χαμηλώστε αυτήν την τρομερή μουσική” εναντίον “Μπορούμε να βάλουμε κάτι άλλο για λίγο;”
- «Έκανες άσχημα αυτή την αποστολή». εναντίον “Νομίζω ότι ίσως χρειαστεί να ξαναδείτε αυτό το μέρος.”
- «Μισώ πολύ όταν το κάνεις αυτό». εναντίον “Μου αρέσει πολύ όταν το κάνεις αυτό.
ΠΗΓΗ: PsychologyToday