Πόσα γραμμάρια αλατιού βάζεις στο φαγητό σου κάθε μέρα; Οι περισσότεροι νομίζουμε ότι είναι λίγα, αλλά η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Το μεγαλύτερο μέρος του αλατιού που καταναλώνουμε δεν το προσθέτουμε εμείς – κρύβεται στα επεξεργασμένα τρόφιμα, στα έτοιμα γεύματα και ακόμα και σε προϊόντα που δεν φαίνονται αλμυρά. Ας δούμε τα πιο πρόσφατα δεδομένα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ/WHO) και ευρωπαϊκές μελέτες (2025).
Πόσο Αλάτι Συνιστάται & Πόσο Καταναλώνουμε;
Ο ΠΟΥ συστήνει στους ενήλικες λιγότερο από 5 γραμμάρια αλατιού την ημέρα (περίπου 1 κουταλάκι του γλυκού) – δηλαδή λιγότερο από 2.000 mg νατρίου (το νάτριο είναι το 40% του αλατιού).
- Παγκόσμιος μέσος όρος: Οι ενήλικες καταναλώνουν περίπου 10,78 g αλατιού/ημέρα (4.310 mg νατρίου) – πάνω από διπλάσιο από τη σύσταση!
- Ευρώπη: Στις περισσότερες χώρες της περιοχής του ΠΟΥ (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας), η κατανάλωση κυμαίνεται από 8-19 g/ημέρα. Μόνο η Μάλτα πλησιάζει τα 5 g. Στην Ελλάδα και τις βόρειες χώρες, η μέση πρόσληψη είναι κοντά στα 9-12 g (σύμφωνα με μελέτες όπως το SING στη Θεσσαλονίκη και συστηματικές ανασκοπήσεις 2022-2025).
- Στόχος ΠΟΥ 2025: 30% μείωση σε σχέση με το 2010 – αλλά η πρόοδος είναι αργή, και οι περισσότερες χώρες δεν έχουν φτάσει ακόμα.
Πού Κρύβεται το 75-80% του Αλατιού; Στις Επεξεργασμένες Τροφές!
Μόνο το 25% περίπου προέρχεται από το αλάτι που προσθέτουμε εμείς στο μαγείρεμα ή στο πιάτο. Το υπόλοιπο 75-80% είναι «κρυφό» στα έτοιμα προϊόντα.
Παραδείγματα από διατροφικές ετικέτες (συχνές τιμές σε Ελλάδα/ΕΕ):
- Ψωμί (μία φέτα ~30g): 0,4-0,6 g αλάτι (αύξηση 6,8% σε 12 χρόνια σύμφωνα με ΕΦΕΤ 2025 – μεγάλη πηγή για τους Έλληνες!)
- Έτοιμες σάλτσες/σούπες (1 μερίδα): 1-2 g αλάτι
- Αλλαντικά/τυριά (50g): 1-2,5 g αλάτι
- Σνακ (πατατάκια, κράκερς): 0,5-1 g ανά μικρή συσκευασία
- Κονσέρβες/έτοιμα γεύματα: Συχνά >1 g ανά μερίδα
Πώς να διαβάζεις σωστά τις ετικέτες (ΕΕ κανονισμός):
- Νάτριο (mg) → πολλαπλασίασε επί 2,5 για να βρεις περίπου τα γραμμάρια αλατιού.
- % DV (Daily Value – ημερήσια αναφορά): Βασίζεται σε 6 g αλάτι/ημέρα. Αν ένα προϊόν έχει >20% DV νατρίου ανά μερίδα → υψηλό σε αλάτι!
- Χαμηλό σε αλάτι: <0,3 g αλάτι/100g (ή <120 mg νατρίου/100g).
- Πολύ χαμηλό: <0,12 g αλάτι/100g.
- Προσοχή σε ονόματα όπως: sodium, monosodium glutamate (MSG), baking soda, sodium nitrite – όλα προσθέτουν νάτριο!
Γιατί Πρέπει να Προσέχουμε;
Υπερβολικό αλάτι → υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα, εγκεφαλικά, καρκίνος στομάχου, προβλήματα νεφρών. Ο ΠΟΥ εκτιμά 1,89 εκατ. θανάτους/έτος παγκοσμίως από υπερβολικό νάτριο.
Tips για Μείωση (από ΠΟΥ & ΕΦΕΤ):
- Προτίμησε φρέσκα τρόφιμα, λαχανικά, φρούτα.
- Διάλεξε προϊόντα χωρίς προστιθέμενο αλάτι ή μειωμένο νάτριο.
- Ξέπλυνε κονσέρβες/όσπρια.
- Μαγείρεψε στο σπίτι με βότανα, λεμόνι, σκόρδο αντί για αλάτι.
- Αφαίρεσε το αλατιέρα από το τραπέζι!
Η μείωση ακόμα και 15% μπορεί να σώσει εκατομμύρια ζωές. Ξεκίνα σήμερα διαβάζοντας ετικέτες – είναι ο καλύτερος τρόπος να ελέγξεις τι μπαίνει στο πιάτο σου!