Ενώ η κοινή στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν («Operation Epic Fury») εισέρχεται στην όγδοη ημέρα της (5 Μαρτίου 2026), διεθνείς οργανισμοί, think tanks και κυβερνήσεις προειδοποιούν για πιθανές εξελίξεις που μπορούν να αλλάξουν δραματικά τον χάρτη της Μέσης Ανατολής και να πλήξουν ολόκληρο τον πλανήτη. Το Ιράν συνεχίζει τις αντεπιθέσεις με drone και πυραύλους, ενώ ο ΟΗΕ και η Ευρωπαϊκή Ένωση καλούν σε άμεση αποκλιμάκωση.
Ποια είναι όμως τα σενάρια που προκαλούν τον μεγαλύτερο πονοκέφαλο στους αναλυτές; Βασισμένα σε εκθέσεις think tanks όπως το RAND Corporation, το International Crisis Group και το Brookings Institution, καθώς και σε πρόσφατες δηλώσεις αξιωματούχων του ΟΗΕ και της IAEA, τα πιο ανησυχητικά σενάρια είναι τα εξής:
1. Πλήρης περιφερειακός πόλεμος με εμπλοκή πολλαπλών μετώπων
Το Ιράν μπορεί να ενεργοποιήσει πλήρως τους συμμάχους του (Χεζμπολάχ, Χούθι, ιρακινές και συριακές πολιτοφυλακές). Ήδη έχουν σημειωθεί επιθέσεις σε Λίβανο, Υεμένη, Ιράκ και Συρία. Αν ανοίξουν όλα τα μέτωπα ταυτόχρονα, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ θα βρεθούν σε πόλεμο πολλαπλών κατευθύνσεων, με κίνδυνο άμεσης εμπλοκής της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και ακόμα και της Ιορδανίας. Το σενάριο αυτό θεωρείται «πολύ πιθανό» από το Crisis Group αν η επιχείρηση κατά του Ιράν δεν σταματήσει σύντομα.
2. Πυρηνική κλιμάκωση ή «breakout» του Ιράν
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) έχει ήδη εκφράσει ανησυχία ότι οι βομβαρδισμοί μπορεί να ωθήσουν το Ιράν να επιταχύνει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Αν η Τεχεράνη αποφασίσει να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο (το λεγόμενο «breakout time» έχει ήδη μειωθεί σε λίγες εβδομάδες), το Ισραήλ μπορεί να προχωρήσει σε προληπτική επίθεση, με απρόβλεπτες συνέπειες. Ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμα και μια «βρόμικη βόμβα» ή επίθεση σε πυρηνική εγκατάσταση (όπως η Dimona) θα προκαλέσει ραδιενεργή μόλυνση σε πολλές χώρες.
3. Καταστροφική κρίση πετρελαίου και ενέργειας
Το Στενό του Ορμούζ – από όπου περνά το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου – είναι ήδη σε συναγερμό. Αν το Ιράν κλείσει ή απειλήσει το στενό (όπως έχει απειλήσει επανειλημμένα), οι τιμές του πετρελαίου μπορεί να εκτοξευθούν στα 200-300 δολάρια το βαρέλι. Η Ευρώπη, η Ασία και οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν πληθωρισμό, ύφεση και ενεργειακή κρίση χειρότερη από το 1973. Ήδη οι αγορές αντιδρούν νευρικά, ενώ χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία (μεγάλοι εισαγωγείς ιρανικού πετρελαίου) πιέζουν έντονα για ειρήνη.
4. Μαζική προσφυγική και ανθρωπιστική κρίση
Με πάνω από 1.000 νεκρούς ήδη στο Ιράν και εκατομμύρια εκτοπισμένους, ένας παρατεταμένος πόλεμος μπορεί να προκαλέσει νέο κύμα προσφύγων προς την Τουρκία, την Ευρώπη και ακόμα και την Ελλάδα. Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι οι γειτονικές χώρες δεν αντέχουν άλλη προσφυγική κρίση, ενώ υπάρχει κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης λόγω διακοπής εξαγωγών σιτηρών και πετρελαίου.
5. Άμεση εμπλοκή μεγάλων δυνάμεων (Ρωσία-Κίνα-ΝΑΤΟ)
Η Ρωσία (μέσω Λαβρόφ) και η Κίνα έχουν ήδη χαρακτηρίσει τις ΗΠΑ-Ισραήλ «επιθετικούς» και υπόσχονται στήριξη στο Ιράν. Αν η κρίση επεκταθεί, μπορεί να οδηγήσει σε ψυχροπολεμική αντιπαράθεση ή ακόμα και σε κυβερνοπόλεμο παγκόσμιας κλίμακας. Το ΝΑΤΟ είναι ήδη σε συναγερμό μετά την κατάρριψη ιρανικού πυραύλου κοντά στα τουρκικά σύνορα.
Οι διπλωμάτες του ΟΗΕ και η Ευρωπαϊκή Ένωση τονίζουν ότι ο χρόνος για διπλωματική λύση στενεύει επικίνδυνα. Η κατάσταση είναι εξαιρετικά ρευστή και κάθε νέα κίνηση μπορεί να οδηγήσει σε ένα από τα παραπάνω σενάρια. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αγωνία, ελπίζοντας ότι η λογική θα επικρατήσει πριν είναι πολύ αργά.