Μια πρωτοποριακή έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2025 στο έγκριτο περιοδικό Nature Communications αποκαλύπτει κάτι εντυπωσιακό: τα γονίδιά σου δεν επηρεάζουν μόνο το δικό σου μικροβίωμα του εντέρου, αλλά –μέσω της κοινωνικής επαφής– και αυτό των ανθρώπων με τους οποίους ζεις!
Επιστήμονες από το Centre for Genomic Regulation (CRG) στη Βαρκελώνη και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο μελέτησαν πάνω από 4.000 αρουραίους σε τέσσερις διαφορετικές ομάδες, σε ελεγχόμενες συνθήκες. Οι αρουραίοι, που μοιράζονται πολλά βιολογικά χαρακτηριστικά με τον άνθρωπο, τρέφονταν με ίδια διατροφή και ζούσαν σε διαφορετικά εργαστήρια των ΗΠΑ. Αυτό επέτρεψε στους ερευνητές να διαχωρίσουν καθαρά τη γενετική επίδραση από περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Τι ανακάλυψαν;
Το μικροβίωμα του εντέρου (η τεράστια κοινότητα τρισεκατομμυρίων μικροβίων που ζουν στο πεπτικό μας σύστημα) διαμορφώνεται διπλά από τα γονίδια:
- Άμεσα → από τα δικά σου γονίδια, που προάγουν την ανάπτυξη συγκεκριμένων βακτηρίων.
- Έμμεσα → από τα γονίδια των συνοίκων σου (συγκάτοικοι, συγκρατούμενοι), επειδή ορισμένα βακτήρια μεταδίδονται εύκολα μέσω στενής επαφής.
Οι ερευνητές εντόπισαν τρία γενετικά σημεία που επηρεάζουν σταθερά το μικροβίωμα σε όλες τις ομάδες:
- Το γονίδιο St6galnac1, που προσθέτει σάκχαρα στη βλέννα του εντέρου και ευνοεί το βακτήριο Paraprevotella (σχετίζεται και με το αντίστοιχο ανθρώπινο γονίδιο ST6GAL1).
- Περιοχή με γονίδια mucin που διαμορφώνουν την προστατευτική βλέννα και συνδέονται με βακτήρια της ομάδας Firmicutes.
- Το γονίδιο Pip, που παράγει αντιβακτηριακή ουσία και επηρεάζει την οικογένεια Muribaculaceae (κοινή και σε τρωκτικά και ανθρώπους).
Η μεγάλη έκπληξη: Τα έμμεσα γενετικά αποτελέσματα
Χάρη στο τεράστιο δείγμα, η ομάδα μπόρεσε για πρώτη φορά να υπολογίσει ξεχωριστά πόσο από το μικροβίωμα ενός αρουραίου οφείλεται στα δικά του γονίδια και πόσο στα γονίδια των συγκρατουμένων του.
Όταν συμπεριέλαβαν αυτά τα έμμεσα γενετικά εφέ (indirect genetic effects) σε μαθηματικά μοντέλα, η συνολική γενετική επίδραση στα τρία νέα γονίδια-μικρόβια αυξήθηκε 4 έως 8 φορές!
«Δεν είναι μαγεία», εξηγεί η Δρ. Amelie Baud, επικεφαλής ερευνήτρια στο CRG και ανώτερη συγγραφέας της μελέτης. «Είναι το αποτέλεσμα γενετικών επιδράσεων που “ξεχειλίζουν” στους άλλους μέσω της κοινωνικής επαφής. Τα γονίδια διαμορφώνουν το μικροβίωμα – και δεν μετράνε μόνο τα δικά μας!»
Τι σημαίνει αυτό για εμάς τους ανθρώπους;
Το μικροβίωμα συνδέεται με ανοσία, μεταβολισμό, συμπεριφορά και πολλές ασθένειες. Αν το ίδιο φαινόμενο ισχύει και σε εμάς, τότε οι γενετικές μελέτες υγείας μπορεί να υποτιμούν την πραγματική γενετική επίδραση, αφού τα γονίδια ενός ατόμου μπορούν να επηρεάσουν έμμεσα την υγεία των γύρω του – χωρίς ποτέ να ανταλλαγεί DNA!
Οι ερευνητές τονίζουν ότι μόλις «ξύσαμε την επιφάνεια του παγόβουνου». Με καλύτερες τεχνικές ανάλυσης, θα ανακαλύψουμε πολλά περισσότερα.
Μια μελέτη που αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τη γενετική, την κοινωνικότητα και την υγεία του εντέρου. Ίσως ο συγκάτοικός σου να μην επηρεάζει μόνο το mood σου… αλλά και το μικροβίωμά σου!
Πηγή: Nature Communications (18/12/2025)