Ο πονόλαιμος (φαρυγγίτιδα) είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα, ιδίως τον χειμώνα. Συνήθως οφείλεται σε ιογενή λοίμωξη (όπως κρυολόγημα ή γρίπη) και υποχωρεί μέσα σε 5–10 ημέρες με ξεκούραση, υγρά και απλές παυσίπονες. Όμως, όταν ο πόνος επιμένει πέρα από 10–14 ημέρες ή επανέρχεται συχνά, το σώμα σου μπορεί να σου στέλνει ένα σημαντικό μήνυμα: υπάρχει κάτι που χρειάζεται προσοχή.
Γιατί μπορεί να μην περνά ο πονόλαιμος;
Ένας επίμονος ή χρόνιος πονόλαιμος (που διαρκεί εβδομάδες ή μήνες) δεν είναι πάντα απλή ίωση. Οι πιο συχνές αιτίες περιλαμβάνουν:
- Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) → Το στομαχικό οξύ ανεβαίνει στον οισοφάγο και ερεθίζει τον λαιμό. Συχνά χειροτερεύει τα βράδια ή ξυπνάς με αίσθηση ξηρού/καμένου λαιμού.
- Μετα-ρινική καταρροή (post-nasal drip) → Ρινικές εκκρίσεις που τρέχουν προς τα πίσω ερεθίζουν τον φάρυγγα. Συχνά συνδέεται με αλλεργίες, ιγμορίτιδα ή χρόνιο συνάχι.
- Αναπνοή από το στόμα (ιδίως τη νύχτα) → Ξηραίνει τον λαιμό και προκαλεί ερεθισμό. Συμβαίνει σε περιπτώσεις βουλωμένης μύτης, ρινικών πολυπόδων ή υπνικής άπνοιας.
- Αλλεργίες → Γύρη, σκόνη, μούχλα ή τρίχες ζώων προκαλούν συνεχή φλεγμονή.
- Περιβαλλοντικοί ερεθισμοί → Κάπνισμα, παθητικό κάπνισμα, ξηρός αέρας (θέρμανση, κλιματισμός), ρύπανση ή χημικά.
- Χρόνια αμυγδαλίτιδα ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις → Ειδικά αν υπάρχουν πλάκες, πύον ή διογκωμένοι λεμφαδένες.
- Άλλες σπανιότερες αιτίες → Λοιμώδης μονοπυρήνωση (νόσος του «φιλιού»), μυκητιάσεις, θυρεοειδίτιδα ή (πολύ σπάνια) όγκοι στο λαιμό/λάρυγγα.
Πότε είναι «κόκκινο σημαιάκι» και πρέπει να δεις γιατρό;
Σύμφωνα με έγκυρες πηγές όπως Cleveland Clinic, Mayo Clinic και American Academy of Otolaryngology, επικοινώνησε άμεσα με ΩΡΛ (ή τουλάχιστον με παθολόγο) αν:
- Ο πονόλαιμος διαρκεί περισσότερο από 10–14 ημέρες (ή επανέρχεται συχνά)
- Συνοδεύεται από υψηλό πυρετό (>38,5 °C) που δεν πέφτει
- Έχεις δυσκολία στην κατάποση (ιδίως υγρά) ή δυσκολία στην αναπνοή
- Βλέπεις λευκές πλάκες, πύον στις αμυγδαλές ή έντονο πρήξιμο
- Υπάρχει αίμα στο σάλιο/πτύελα
- Έχεις απώλεια βάρους χωρίς λόγο, νυχτερινές εφιδρώσεις ή διογκωμένους λεμφαδένες που δεν υποχωρούν
- Η φωνή σου είναι βραχνή για περισσότερο από 2 εβδομάδες
- Είσαι καπνιστής ή έχεις ιστορικό καπνίσματος/υπερβολικού αλκοόλ (αυξημένος κίνδυνος σοβαρών παθήσεων)
Τι μπορείς να κάνεις άμεσα για ανακούφιση;
Μέχρι να δεις γιατρό (ή αν είναι ήπιο και πρόσφατο):
- Πιες πολλά ζεστά υγρά (τσάι, νερό με μέλι & λεμόνι)
- Κάνε γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο (1 κ.γ. αλάτι σε 1 ποτήρι νερό)
- Χρησιμοποίησε υγραντήρα αέρα ή εισπνέεις ατμό από ζεστό ντους
- Απόφυγε ερεθιστικά (καπνό, πικάντικα, όξινα, πολύ ζεστά/κρύα ποτά)
- Πάρε παυσίπονα όπως παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη (αν δεν έχεις αντενδείξεις)
- Ρούφηξε παραδοσιακές παστίλιες για λαιμό (χωρίς ζάχαρη αν έχεις διαβήτη)
Σημαντικό: Το άρθρο αυτό είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Ο επίμονος πονόλαιμος μπορεί να είναι αθώος (π.χ. από αλλεργία ή παλινδρόμηση), αλλά σπάνια κρύβει κάτι σοβαρότερο. Αν σε απασχολεί, μην το αφήσεις – ένας απλός έλεγχος από ΩΡΛ μπορεί να σου δώσει άμεσα απαντήσεις και ανακούφιση. Πρόσεχε τον εαυτό σου!