Στο ζήτημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της κυβερνοασφάλειας παρεμβαίνει ο Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), με αφορμή το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα του «Βήματος» της 20ής Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το δημοσίευμα αναφέρεται στη διαθεσιμότητα προσωπικών στοιχείων επικοινωνίας του πρωθυπουργού, υπουργών, κρατικών αξιωματούχων, στρατιωτικών και στελεχών των Σωμάτων Ασφαλείας μέσω πλατφορμών εμπορίας δεδομένων.
Ο Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής χαρακτηρίζει το ζήτημα ιδιαίτερα σοβαρό, σημειώνοντας ότι υπερβαίνει την προστασία της ιδιωτικότητας και «αγγίζει ευθέως την κυβερνοασφάλεια και δυνητικά, την εθνική ασφάλεια».
Όπως επισημαίνει, η μαζική συγκέντρωση και συσχέτιση αριθμών τηλεφώνου, διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και άλλων δεδομένων προσώπων που κατέχουν κρίσιμες δημόσιες θέσεις θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για στοχευμένες ηλεκτρονικές απάτες, πλαστοπροσωπία, εξαπάτηση και άλλες μορφές κυβερνοεπίθεσης.
Στο επίκεντρο οι data brokers
Η ανακοίνωση αναδεικνύει παράλληλα το ευρύτερο ζήτημα της μαζικής συλλογής και εμπορίας προσωπικών δεδομένων από μεταπράτες δεδομένων (data brokers), μέσω πλατφορμών που, όπως αναφέρεται, σε αρκετές περιπτώσεις εδρεύουν εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής επικαλείται σχετικά το δημοσίευμα του «Βήματος», σύμφωνα με το οποίο ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας έχει επισημάνει ότι τέτοια στοιχεία μπορούν να βρίσκονται εύκολα στο διαδίκτυο, καθώς προέρχονται από ψηφιακά ίχνη, παραβιάσεις βάσεων δεδομένων και μεταπράτες δεδομένων.
Στην ανακοίνωση γίνεται ειδική αναφορά στη δραστηριότητα των data brokers, οι οποίοι, σύμφωνα με την ίδια πηγή, συγκεντρώνουν και εμπορεύονται προσωπικές πληροφορίες κινούμενοι σε «γκρίζα ζώνη».
Τα ερωτήματα προς την Πολιτεία
Με βάση τα παραπάνω, ο Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής ζητά συγκεκριμένες απαντήσεις από την κυβέρνηση και τις αρμόδιες αρχές.
Μεταξύ άλλων, θέτει το ερώτημα ποια εικόνα διαθέτουν σήμερα οι αρμόδιες αρχές για τη συλλογή, την προέλευση, τη διακίνηση και την εμπορική διάθεση προσωπικών δεδομένων Ελλήνων πολιτών και πώς ελέγχεται στην πράξη η εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Παράλληλα, ζητά να διευκρινιστεί εάν υπάρχει συστηματικός μηχανισμός εντοπισμού της έκθεσης δεδομένων προσώπων που κατέχουν κρίσιμες δημόσιες θέσεις και τι ακολουθεί όταν εντοπίζεται τέτοια έκθεση.
Ερωτά ακόμη εάν υπάρχουν ειδικά πρωτόκολλα προστασίας για κυβερνητικά στελέχη, στρατιωτικούς, στελέχη υπηρεσιών ασφαλείας και άλλα πρόσωπα των οποίων η ψηφιακή έκθεση θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους για κρίσιμες λειτουργίες του κράτους.
Τέλος, ζητά να γίνει γνωστό εάν υπάρχει συγκεκριμένος μηχανισμός συντονισμού μεταξύ της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και των αρμόδιων υπηρεσιών ασφαλείας, καθώς και ποιες ενέργειες έχουν γίνει μετά τη γνωστοποίηση του συγκεκριμένου ζητήματος.
«Πρέπει να είναι η αφετηρία της συζήτησης»
Ο Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής υπογραμμίζει ότι η διαπίστωση πως τα δεδομένα «βρίσκονται εύκολα στο Διαδίκτυο» δεν μπορεί να αποτελεί το τέλος της συζήτησης.
Όπως σημειώνει, πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία για την ενίσχυση της πρόληψης, του συστηματικού εντοπισμού της έκθεσης δεδομένων και της άμεσης αντιμετώπισής της.
Στο πλαίσιο αυτό, θέτει και το ευρύτερο ζήτημα της κυριαρχίας επί των δεδομένων, δηλαδή ποιος τα συλλέγει, από ποιες πηγές προέρχονται, πού τηρούνται, υπό ποια δικαιοδοσία βρίσκονται και σε ποιους διατίθενται.
Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η ψηφιακή ανθεκτικότητα του κράτους απαιτούν συγκεκριμένους μηχανισμούς πρόληψης και αντιμετώπισης της έκθεσης προσωπικών πληροφοριών.