Με τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σε κοινές αμερικανο-ισραηλινές επιδρομές, το Ιράν εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση μετάβασης. Το Σύνταγμα προβλέπει ότι η Εθνοσυνέλευση των Εμπειρογνωμόνων (Assembly of Experts) – ένα σώμα 88 ανώτατων κληρικών – θα επιλέξει τον νέο Ανώτατο Ηγέτη, ο οποίος πρέπει να είναι υψηλόβαθμος σιίτης θεολόγος με πολιτική και θρησκευτική εξουσία. Μέχρι τότε, μια προσωρινή ηγετική επιτροπή (μεταξύ άλλων ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιαν, ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσένι-Ετζεΐ και ο κληρικός Αλίρεζα Αραφί) διαχειρίζεται τη χώρα.
Ο Χαμενεΐ δεν είχε ορίσει δημόσια διάδοχο, αλλά σύμφωνα με διαρροές και αναλύσεις από έγκυρες πηγές
Κύριοι Υποψήφιοι Διάδοχοι
- Μοτζτάμπα Χαμενεΐ (Mojtaba Khamenei, 56 ετών)
Ο δεύτερος γιος του Χαμενεΐ, σκληροπυρηνικός κληρικός με στενούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) και τις παραστρατιωτικές δυνάμεις Basij. Θεωρείται από πολλούς ως «λογικός» διάδοχος λόγω οικογενειακής συνέχειας και πίσω από τις σκηνές επιρροής, αλλά η προώθησή του θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις ως «νεποτισμός». Ορισμένες πηγές λένε ότι αποκλείστηκε από μυστικές λίστες, ενώ άλλες τον διατηρούν στη λίστα. - Χασάν Χομεϊνί (Hassan Khomeini, 53-54 ετών)
Εγγονός του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας Ρουχολάχ Χομεϊνί, εκπροσωπεί πιο μετριοπαθή/μεταρρυθμιστική πτέρυγα. Θεωρείται πιο «συμφιλιωτικός» τόσο εσωτερικά όσο και διεθνώς, με πρόσφατη άνοδο ως σοβαρός υποψήφιος. Ο Χαμενεΐ φέρεται να τον είχε συμπεριλάβει σε τριάδα προτιμώμενων διαδόχων (μαζί με Μοχσένι-Ετζεΐ και Χετζαζί) κατά τον πόλεμο του 2025. - Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσένι-Ετζεΐ (Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i)
Επικεφαλής της Δικαιοσύνης, μέλος της τριάδας που φέρεται να όρισε ο Χαμενεΐ ως άμεσους διαδόχους. Έχει ισχυρή θέση στο καθεστώς, εμπειρία σε εθνική ασφάλεια και σκληρή γραμμή, αλλά και θεσμική νομιμοποίηση. - Αλίρεζα Αραφί (Alireza Arafi, 67 ετών)
Ισχυρός κληρικός, μέλος του Συμβουλίου Φρουρών και της Εθνοσυνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων, επικεφαλής του συστήματος σεμιναρίων. Συμμετέχει ήδη στην προσωρινή ηγεσία και εκπροσωπεί συνέχεια του καθεστώτος χωρίς ριζικές αλλαγές. - Άλλοι Αξιόλογοι Υποψήφιοι
- Αλί Ασγκάρ Χετζαζί (Ali Asghar Hejazi): Αρχηγός του γραφείου του Χαμενεΐ, μέλος της τριάδας διαδόχων.
- Μοχάμεντ Μεχντί Μιρμπαγκέρι (Mohammad Mehdi Mirbagheri): Υπερσυντηρητικός κληρικός, μέλος της Εθνοσυνέλευσης.
- Μοχσέν Αράκι (Mohsen Araki): Μακροχρόνιος στην Εθνοσυνέλευση, με ισχυρά θρησκευτικά διαπιστευτήρια.
- Αλί Λαριτζανί (Ali Larijani): Πρώην πρόεδρος του κοινοβουλίου, πιο πραγματιστής με ιστορικό διαπραγματεύσεων (π.χ. JCPOA), αλλά λιγότερο πιθανός ως Ανώτατος Ηγέτης.
Το Πλαίσιο και οι Κίνδυνοι
Η διαδικασία είναι μυστική και η Εθνοσυνέλευση θα συνεδριάσει σύντομα. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) αναμένεται να παίξουν καθοριστικό ρόλο, με πιθανότητα συλλογικής ηγεσίας ή εσωτερικών συγκρούσεων. Αναλυτές προειδοποιούν για σενάρια όπως:
- Συνέχεια σκληρής γραμμής (πιθανότερο βραχυπρόθεσμα).
- Εσωτερική διαμάχη εξουσίας.
- Λαϊκή εξέγερση εκμεταλλευόμενη το κενό (με κάλεσμα από εξόριστους όπως ο Ρέζα Παχλαβί).
Η κατάσταση παραμένει ρευστή εν μέσω συνεχιζόμενων επιθέσεων και οικονομικής πίεσης. Οποιοσδήποτε διάδοχος θα αντιμετωπίσει άμεσες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων εξωτερικών απειλών και εσωτερικών διαμαρτυριών.
