Μια συναρπαστική ανακάλυψη από το ρόβερ Perseverance της NASA φέρνει στο φως νέα στοιχεία για το παρελθόν του Κόκκινου Πλανήτη. Φωτεινά λευκά βράχια, διάσπαρτα στην επιφάνεια του Άρη, υποδηλώνουν ότι ο πλανήτης μπορεί κάποτε να είχε άφθονη βροχή, ποτάμια και περιβάλλοντα φιλικά προς τη ζωή, παρόμοια με τροπικά δάση στη Γη.
Αυτά τα περίεργα λευκά βράχια, που ξεχωρίζουν σαν φωτεινές κουκίδες στην κοκκινωπή έρημο του Άρη, έχουν ταυτοποιηθεί ως καολινίτης – ένας λευκός πηλός πλούσιος σε αλουμίνιο. Στη Γη, ο καολινίτης σχηματίζεται μόνο μετά από εκατομμύρια χρόνια επίμονης βροχόπτωσης σε ζεστά και υγρά κλίματα, όπου το νερό διαβρώνει σταδιακά τα πετρώματα, αφαιρώντας άλλα μέταλλα και αφήνοντας πίσω αυτό το χαρακτηριστικό υλικό. Η παρουσία τους στον σημερινό κρύο και ξηρό Άρη αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι ο πλανήτης κάποτε βίωνε έντονες βροχοπτώσεις και είχε άφθονο τρεχούμενο νερό.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Earth & Environment, διεξήχθη από ομάδα επιστημόνων του Πανεπιστημίου Purdue, με επικεφαλής τον μεταδιδακτορικό ερευνητή Adrian Broz και την καθηγήτρια πλανητικής επιστήμης Briony Horgan, η οποία συμμετέχει και στην αποστολή του Perseverance. “Σε άλλα σημεία του Άρη, τέτοια βράχια είναι ίσως τα πιο σημαντικά που έχουμε δει από τροχιά, επειδή απαιτούν τόσο πολύ νερό”, εξηγεί η Horgan. “Πιστεύουμε ότι αποτελούν απόδειξη ενός αρχαίου, θερμότερου και υγρότερου κλίματος, όπου έβρεχε για εκατομμύρια χρόνια.”
Ο Broz προσθέτει ότι στη Γη, ο καολινίτης συναντάται κυρίως σε τροπικές περιοχές όπως τα δάση βροχής, όπου η έντονη χημική διάβρωση από το νερό δημιουργεί αυτές τις συνθήκες. “Όταν βλέπεις καολινίτη σε έναν τόπο σαν τον Άρη, που είναι άγονος, κρύος και χωρίς υγρό νερό στην επιφάνεια, σου λέει ότι υπήρχε κάποτε πολύ περισσότερο νερό από ό,τι σήμερα”, τονίζει.
Το ρόβερ Perseverance, χρησιμοποιώντας όργανα όπως το SuperCam και το Mastcam-Z, ανέλυσε αυτά τα βράχια, τα οποία κυμαίνονται σε μέγεθος από μικρά βότσαλα μέχρι μεγάλους ογκόλιθους. Παρόλο που φαίνονται μικρά, προσφέρουν κρίσιμα στοιχεία για την κλιματική ιστορία του Άρη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια και πώς μετατράπηκε από έναν υγρό κόσμο σε μια ξηρή έρημο.
Ένα μυστήριο παραμένει: Η προέλευση αυτών των βράχιων. Δεν υπάρχει εμφανής κοντινή πηγή σχηματισμού τους, παρόλο που είναι διάσπαρτα κατά μήκος της διαδρομής του ρόβερ στον κρατήρα Jezero από τον Φεβρουάριο του 2021. Οι επιστήμονες υποθέτουν ότι μπορεί να μεταφέρθηκαν εκεί από πλημμύρες, ποτάμια ή ακόμα και από πρόσκρουση αστεροειδούς. “Καταγράφουν σαφώς ένα απίστευτο υδάτινο γεγονός, αλλά από πού προήλθαν;”, αναρωτιέται η Horgan. “Ίσως ξεπλύθηκαν στη λίμνη του Jezero από το ποτάμι που σχημάτισε το δέλτα, ή ίσως πετάχτηκαν εκεί από μια πρόσκρουση.”
Για να κατανοήσουν καλύτερα τον σχηματισμό, οι ερευνητές σύγκριναν τα δεδομένα από τον Άρη με δείγματα από τη Γη, όπως κοντά στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνιας και στη Νότια Αφρική. Οι χημικές υπογραφές ταιριάζουν, και τα στοιχεία δείχνουν ότι η βροχή είναι η πιθανότερη αιτία, όχι υδροθερμικές διεργασίες.
Αυτά τα βράχια λειτουργούν σαν γεωλογικά αρχεία, διατηρώντας πληροφορίες για συνθήκες δισεκατομμυρίων ετών. Προσφέρουν σπάνια εικόνα για το αν ο Άρης είχε ποτέ περιβάλλοντα ικανά να υποστηρίξουν ζωή. “Όλη η ζωή χρησιμοποιεί νερό”, λέει ο Broz. “Όταν σκεφτόμαστε αυτά τα βράχια να αντιπροσωπεύουν ένα περιβάλλον οδηγούμενο από βροχή, αυτό είναι ένα πραγματικά απίστευτο, κατοικήσιμο μέρος όπου η ζωή θα μπορούσε να ευδοκιμήσει αν υπήρχε ποτέ στον Άρη.”
Η ανακάλυψη αυτή ενισχύει την ελπίδα ότι ο Άρης δεν ήταν πάντα η στείρα έρημος που γνωρίζουμε σήμερα, αλλά ένας πλανήτης με υγρές οάσεις, ποτάμια και ίσως ακόμα και ζωή. Οι επιστήμονες συνεχίζουν την εξερεύνηση, ελπίζοντας να φτάσουν σε μεγαλύτερες αποθέσεις καολινίτη για περισσότερα στοιχεία.