Σε κλίμα οξείας αβεβαιότητας για την τύχη της εκεχειρίας ΗΠΑ-Ιράν, ο Ιρανός Πρόεδρος Masoud Pezeshkian δημοσίευσε σήμερα ανάρτηση στο X (πρώην Twitter) με ηχηρό μήνυμα για την πορεία των διαπραγματεύσεων — μόλις λίγες ώρες αφότου ΗΠΑ και Ιράν «σταμάτησαν τα πλήγματα αλλά διαφωνούν για τα επόμενα βήματα στις συνομιλίες», σύμφωνα με το πρακτορείο AP.
Τι Είπε ο Πεζεσκιάν
Ο Ιρανός Πρόεδρος τόνισε ότι «η κατανόηση είναι ζήτημα αμοιβαίας δέσμευσης», προσθέτοντας: «αν η αμερικανική πλευρά τηρήσει τη συμφωνία, εμείς θα εκπληρώσουμε και τις δικές μας υποχρεώσεις». Ξεκαθάρισε επίσης ότι η προσέγγιση του Ιράν απέναντι σε «αβάσιμες κραυγές και αβάσιμες απειλές» είναι «η στήριξη στη λογική και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου στις αποφάσεις και η αποφασιστική και ατρόμητη υπεράσπιση όταν έρχεται η ώρα της δράσης».
Το Ιστορικό: Το Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ
Η ανάρτηση έρχεται δώδεκα ημέρες μετά από μια ιστορική συμφωνία. Ο Τραμπ και ο Πεζεσκιάν υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεννόησης με στόχο την ανάπτυξη μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ των δύο χωρών. Το Μνημόνιο υπογράφηκε από τον Τραμπ στις 17 Ιουνίου στις Βερσαλλίες μετά τη Σύνοδο Κορυφής G7, ενώ ο Πεζεσκιάν το υπέγραψε στην Τεχεράνη.
Η συμφωνία περιελάμβανε την παύση των εχθροπραξιών στον Λίβανο, τον τερματισμό των ιρανικών περιορισμών στο Στενό του Ορμούζ και μείωση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή, καθώς και ανακούφιση από τις κυρώσεις. Τέθηκε 60ήμερη προθεσμία για συμφωνία επί του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Λ
Η Εκεχειρία Σπάει: Πλήγματα και Αντίποινα
Η εκεχειρία δοκιμάστηκε σκληρά τις τελευταίες ημέρες. Ο αμερικανικός στρατός επιτέθηκε στο Ιράν αφού ο Πρόεδρος Τραμπ κατηγόρησε την Ισλαμική Δημοκρατία ότι παραβίασε την εκεχειρία 60 ημερών, εκτοξεύοντας επιθέσεις με drone εναντίον πλοίων στο Στενό του Ορμούζ. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι τα αεροσκάφη «έπληξαν ιρανικές θέσεις αποθήκευσης πυραύλων και drone, καθώς και παράκτιες εγκαταστάσεις ραντάρ».
Νωρίς την Κυριακή, το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσε ότι έπληξε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν ως αντίποινα.
Το Ιράν προειδοποίησε ότι οι παραβιάσεις της εκεχειρίας θα οδηγήσουν στην «πλήρη διακοπή όλων των διπλωματικών διαδικασιών».
Το Ζήτημα του Πυρηνικού Προγράμματος
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ο Πεζεσκιάν είχε δηλώσει νωρίτερα: «αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι δεν θα υποχωρήσουμε ποτέ από το δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου, και η άλλη πλευρά αναγκάζεται επίσης να το αποδεχθεί».
Ο Αντιπρόεδρος Βανς δήλωσε ότι το Ιράν συμφώνησε να προσκαλέσει εκ νέου επιθεωρητές της ΙΑΕΑ, χαρακτηρίζοντάς το «σημαντικό ορόσημο». Ωστόσο, υπήρξε διαφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για το αν η Τεχεράνη είχε συμφωνήσει να επιτρέψει σε επιθεωρητές του ΟΗΕ να επισκεφθούν βομβαρδισμένες ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Σημερινή Κατάσταση
Μια εβδομάδα μετά την υπογραφή του Μνημονίου, οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν πλήγματα γύρω από το Στενό του Ορμούζ. Ο Τραμπ απείλησε: «Μπορεί να έρθει στιγμή που δεν θα μπορούμε πλέον να είμαστε λογικοί, και θα αναγκαστούμε να ολοκληρώσουμε στρατιωτικά τη δουλειά που ξεκινήσαμε. Αν συμβεί αυτό, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν θα υπάρχει πλέον».
Η ανάρτηση του Πεζεσκιάν σήμερα διαβάζεται λοιπόν ως μήνυμα αμοιβαιότητας — αλλά και ως προειδοποίηση: η συμφωνία είναι εφικτή, αρκεί και η άλλη πλευρά να την τηρεί.