Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ζήτησε δημόσια από τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σταματήσει τα ουκρανικά χτυπήματα σε ρωσικές εγκαταστάσεις ντίζελ, υποστηρίζοντας ότι οι επιθέσεις αυτές συμβάλλουν στην παγκόσμια έλλειψη ντίζελ που πλήττει καταναλωτές και επιχειρήσεις.
«Πρέπει να σταματήσει να χτυπάει το ντίζελ στη Ρωσία»
Μιλώντας σε δημοσιογράφους την Κυριακή, στο περιθώριο της συμμετοχής του στο Irish Open στο γήπεδο γκολφ του στο Ντούνμπεγκ της Ιρλανδίας, ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε από τον Ζελένσκι να αποφύγει συγκεκριμένα τις εγκαταστάσεις παραγωγής ντίζελ. Σύμφωνα με τον Τραμπ, ο Ζελένσκι έχει στη διάθεσή του πολλούς άλλους στόχους μέσα στη Ρωσία, ωστόσο θα πρέπει να αποφεύγει τις εγκαταστάσεις ντίζελ, καθώς οι επιθέσεις αυτές «πλήττουν ολόκληρο τον κόσμο».
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιβεβαίωσε ότι είχε ήδη συζητήσει το θέμα με τον Ουκρανό ηγέτη, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει ποια ήταν αρχικά η αντίδραση του Κιέβου στο αίτημα αυτό. Η δήλωση ήρθε ως απάντηση σε ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με το αν είχε επικοινωνήσει με τον Ζελένσκι μετά την πρόσφατη τηλεφωνική του συνομιλία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο συνδυασμός Ουκρανίας και Ορμούζ πίσω από την ακρίβεια στο ντίζελ
Η παγκόσμια αγορά καυσίμων αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη ντίζελ, η οποία συνδέεται με πολλούς παράγοντες. Από τη μία πλευρά, οι ουκρανικές επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς έχουν πλήξει τη διυλιστική ικανότητα της Ρωσίας τους τελευταίους μήνες, στο πλαίσιο της προσπάθειας του Κιέβου να αυξήσει το κόστος του πολέμου για τη Μόσχα. Τα πλήγματα έχουν επηρεάσει τόσο εγκαταστάσεις όσο και υποδομές διανομής καυσίμων, ενώ η Ρωσία έχει επιβάλει και παρατείνει περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ, με στόχο τη σταθεροποίηση της εγχώριας προσφοράς.
Από την άλλη πλευρά, η κρίση στη Στενή του Ορμούζ, στο πλαίσιο του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν, έχει περιορίσει αισθητά τις εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, επιδεινώνοντας ένα ήδη σφιχτό παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων έχει συμβάλει στην άνοδο των τιμών και στην περιορισμένη διαθεσιμότητα ντίζελ διεθνώς, επηρεάζοντας καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Ο Τραμπ, πάντως, έχει αποδώσει σημαντικό μέρος της πίεσης στην αγορά καυσίμων στα ουκρανικά πλήγματα κατά της ρωσικής ενεργειακής υποδομής.
Ιστορικό ρεκόρ στις τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ
Το αίτημα του Αμερικανού προέδρου δεν είναι τυχαίο χρονικά. Ήρθε λίγες ημέρες αφότου η μέση τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 6 δολάρια το γαλόνι, σύμφωνα με στοιχεία της AAA. Πρόκειται για αύξηση περίπου 63% σε σχέση με πέρυσι, όταν η τιμή διαμορφωνόταν περίπου στα 3,70 δολάρια το γαλόνι.
Η ραγδαία αυτή άνοδος αναμένεται να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στο κόστος καθημερινών προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς το ντίζελ αποτελεί βασικό καύσιμο για τις μεταφορές εμπορευμάτων. Το ζήτημα αποκτά επιπλέον πολιτική βαρύτητα, καθώς οι υψηλές τιμές καυσίμων βαραίνουν τους Αμερικανούς πολίτες ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Οι πρόσφατες ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια
Οι δηλώσεις Τραμπ έγιναν λίγο μετά από νέο κύκλο ουκρανικών επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές στο ρωσικό έδαφος. Το Κίεβο είχε πραγματοποιήσει χτύπημα σε διυλιστήριο στη Νιζνεκάμσκ, προκαλώντας ελλείψεις καυσίμων στο εσωτερικό της Ρωσίας, γεγονός που οδήγησε σε ρωσικά αντίποινα εναντίον αστικών πρατηρίων καυσίμων.
Ανάμεσα στους στόχους ήταν και η πόλη Νιζνεκάμσκ, όπου βρίσκεται σημαντικό συγκρότημα διυλιστηρίων πετρελαίου. Σύμφωνα με τοπικές αρχές, δύο Ρώσοι πολίτες έχασαν τη ζωή τους όταν drone έπεσε πάνω σε δέντρο κοντά στο σταθμευμένο τους όχημα, ενώ σημειώθηκε και πυρκαγιά σε βιομηχανική εγκατάσταση της περιοχής.
Παράλληλα, η ουκρανική πλευρά ανακοίνωσε ότι έπληξε σημαντικό διυλιστήριο στο Σλαβιάνσκ-ον-Κουμπάν, στην περιοχή Κρασνοντάρ της Ρωσίας, κοντά στην Κριμαία, στοχεύοντας μονάδα επεξεργασίας πετρελαίου και δεξαμενές αποθήκευσης του διυλιστηρίου. Οι τοπικές αρχές του Κρασνοντάρ ανέφεραν ότι το χτύπημα τραυμάτισε τρία άτομα και προκάλεσε ζημιά σε αγωγό πετρελαίου.
Το ευρύτερο διπλωματικό πλαίσιο
Οι δηλώσεις Τραμπ εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διπλωματικών επαφών με στόχο τον τερματισμό του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε μιλήσει τηλεφωνικά με τον Πούτιν λίγες ημέρες πριν, με τη συνομιλία —σύμφωνα με ανακοίνωση συνεργάτη του Κρεμλίνου— να διαρκεί περίπου μία ώρα και να επικεντρώνεται στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ρωτηθείς αργότερα, ήδη επί του Air Force One καθ’ οδόν προς τις ΗΠΑ, ποιος από τους δύο πολέμους —Ρωσίας-Ουκρανίας ή ΗΠΑ-Ιράν— πιστεύει ότι θα λήξει νωρίτερα, ο Τραμπ επανέλαβε ότι το πρόβλημά του με τον πρώτο σχετίζεται ακριβώς με το γεγονός ότι το ντίζελ προέρχεται από τη Ρωσία, ενώ οι ρωσικές μονάδες παραγωγής δέχονται συνεχή ουκρανικά πλήγματα.
Ωστόσο, η Ουκρανία έχει πλέον απαντήσει στο αμερικανικό αίτημα. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι το Κίεβο είναι διατεθειμένο να εξετάσει αμοιβαία παύση των πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξουν αντίστοιχες δεσμεύσεις και από τη Ρωσία. Η ουκρανική πλευρά έχει ζητήσει συγκεκριμένες εγγυήσεις ότι η Μόσχα θα σταματήσει τις επιθέσεις σε κρίσιμες ουκρανικές υποδομές.