Σε έναν πυροσβεστικό σταθμό στο Λίβερμορ της Καλιφόρνιας κρέμεται ένας λαμπτήρας που σύμφωνα με τους υπεύθυνους ανάβει από το 1901. Το 1972 το βιβλίο Γκίνες τον κατέγραψε ως τον πιο ανθεκτικό λαμπτήρα. Η ιστορία του αναφέρεται συχνά στη συζήτηση για την «προγραμματισμένη φθορά» των προϊόντων. Το γεγονός ότι το καρτέλ Phoebus υπήρξε πραγματικά κάνει τη σύνδεση πειστική, αλλά οι δύο ιστορίες δεν ταιριάζουν τόσο εύκολα όσο δείχνει η συνηθισμένη αφήγηση.
Ο λαμπτήρας
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο λαμπτήρας κατασκευάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1890 από την Shelby Electric Company του Οχάιο, με νήμα άνθρακα και ισχύ αρχικά 60 W. Το 1901 δωρίστηκε στην πυροσβεστική υπηρεσία του Λίβερμορ. Σήμερα το φως του έχει εξασθενήσει σε σημείο που μοιάζει με λαμπτήρα 4 W. Έχει κρεμαστεί σε τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά σημεία. Στη μεταφορά του στον πυροσβεστικό σταθμό αρ. 6 το 1976 έμεινε χωρίς ρεύμα 22 λεπτά, και έκτοτε τροφοδοτείται μέσω συστήματος αδιάλειπτης παροχής.
Στις 20 Μαΐου 2013 η κάμερα που τον παρακολουθεί έδειξε ότι είχε σβήσει. Τελικά ο λαμπτήρας ήταν σε καλή κατάσταση και είχε χαλάσει η ειδική τροφοδοσία του. Έμεινε σβηστός για πάνω από εννέα ώρες. Το 2015 συμπλήρωσε ένα εκατομμύριο ώρες λειτουργίας, και το 2016 τοποθετήθηκε κάμερα για να τον βλέπει κανείς online.
Το καρτέλ
Το Phoebus ήταν συμφωνία μεγάλων κατασκευαστών λαμπτήρων που ιδρύθηκε στη Γενεύη, ανάμεσα στον Δεκέμβριο του 1924 και τον Ιανουάριο του 1925, ανάλογα με την πηγή. Συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, οι Osram, Philips, Tungsram, Compagnie des Lampes και η Associated Electrical Industries, ενώ η General Electric εκπροσωπούνταν μέσω θυγατρικών. Στις αρχές του 1925 ορίστηκε ως στάνταρ για τον οικιακό λαμπτήρα η διάρκεια των 1.000 ωρών, χαμηλότερη από τις 1.500 έως 2.000 ώρες που ίσχυαν πριν, ενώ ορισμένοι παλαιότεροι λαμπτήρες άντεχαν 2.500 ώρες ή περισσότερο. Τα εργοστάσια έστελναν δείγματα σε κεντρικό εργαστήριο στην Ελβετία και επιβάλλονταν πρόστιμα όταν ένας λαμπτήρας ζούσε πολύ λιγότερο ή πολύ περισσότερο από το όριο. Η μέση ζωή ενός λαμπτήρα αναφοράς έπεσε από τις 1.800 ώρες το 1926 στις 1.205 ώρες το 1933–34.
Η συμφωνία επρόκειτο να διαρκέσει ως το 1955, αλλά ακυρώθηκε το 1940, όταν ο πόλεμος έκανε αδύνατο τον συντονισμό.
Γιατί οι δύο ιστορίες δεν είναι το ίδιο πράγμα
Ο λαμπτήρας του Λίβερμορ προηγείται του καρτέλ κατά περίπου 23 χρόνια, αν μετρήσουμε από το 1901, και ανήκει σε άλλη τεχνολογία, με νήμα άνθρακα που λειτουργεί πολύ διαφορετικά από τα μεταγενέστερα νήματα βολφραμίου. Δεν γνωρίζουμε από τις πηγές που διαβάσαμε πώς ακριβώς εξηγείται η μακροβιότητά του· αυτό που τεκμηριώνεται είναι ότι λειτουργεί με μικρή ισχύ, με πολύ μειωμένη φωτεινότητα, και ότι έχει ζήσει υπό ιδιαίτερη φροντίδα. Το καρτέλ, από την άλλη, είναι τεκμηριωμένο ως συμφωνία για μείωση της μέσης ζωής των λαμπτήρων, και όχι ως απόδειξη ότι κάθε προϊόν «σχεδιάζεται να χαλάσει». Οι δύο αφηγήσεις συναντιούνται, αλλά δεν αποδεικνύουν η μία την άλλη.
