Ο Πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ευρωπαϊκές δυνάμεις εκμεταλλεύτηκαν τα οικονομικά προβλήματα της χώρας για να υποκινήσουν και να εντείνουν τις πρόσφατες μαζικές διαδηλώσεις, χαρακτηρίζοντάς τες ως προσπάθεια διάσπασης της κοινωνίας.
Σε τηλεοπτικό διάγγελμά του το Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2026, ο Πεζεσκιάν ανέφερε ότι «ξένοι ηγέτες εξόπλισαν και έσπρωξαν αθώους ανθρώπους στους δρόμους, τους παρότρυναν να διαλύσουν τη χώρα, να δημιουργήσουν συγκρούσεις, μίσος και διχασμό μεταξύ των πολιτών». Σύμφωνα με το ιρανικό φοιτητικό πρακτορείο ειδήσεων (Student News Network), τόνισε ότι «όλοι γνωρίζουν πως δεν επρόκειτο απλώς για κοινωνική διαμαρτυρία», αλλά για ξένη παρέμβαση που «εκμεταλλεύτηκε τα προβλήματά μας, μας προκάλεσε και επιδίωξε να διασπάσει την κοινωνία μας».
Το Πλαίσιο των Διαδηλώσεων
Οι διαδηλώσεις ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, αρχικά λόγω της εκρηκτικής αύξησης του πληθωρισμού, της κατάρρευσης της αξίας του νομίσματος (ριάλ) και της γενικότερης οικονομικής κρίσης, που επιδεινώθηκε από ελλείψεις σε ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και νερό. Γρήγορα εξελίχθηκαν σε ευρύτερες κινητοποιήσεις κατά του καθεστώτος, με συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα» και κριτική προς τον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.
Οι αρχές προχώρησαν σε σκληρή καταστολή, με αποτέλεσμα χιλιάδες θανάτους. Οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν πάνω από 3.000 νεκρούς, οι περισσότεροι από τους οποίους, σύμφωνα με αυτές, ήταν μέλη των δυνάμεων ασφαλείας ή αθώοι πολίτες που σκοτώθηκαν από «ταραξίες». Ωστόσο, ανεξάρτητες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η HRANA (με έδρα τις ΗΠΑ), εκτιμούν ότι ο αριθμός των νεκρών ξεπερνά τις 6.000 (με πάνω από 6.000 διαδηλωτές), ενώ άλλες πηγές αναφέρουν ακόμα υψηλότερα νούμερα, φτάνοντας τις δεκάδες χιλιάδες σε ορισμένες εκτιμήσεις.
Οι διαδηλώσεις έχουν πλέον υποχωρήσει σημαντικά μετά την αιματηρή καταστολή, με διακοπές internet και συλλήψεις χιλιάδων ατόμων.
Η Διεθνής Διάσταση και οι Κατηγορίες
Ο Πεζεσκιάν κατονομάζει ρητά τον Τραμπ, τον Νετανιάχου και την Ευρώπη ως υπεύθυνους για «υποκίνηση» και «παροχή μέσων» στους διαδηλωτές. Οι δηλώσεις έρχονται σε μια περίοδο υψηλής έντασης: Ο Τραμπ έχει εκφράσει επανειλημμένα υποστήριξη στους διαδηλωτές, προειδοποιώντας ότι οι ΗΠΑ θα επέμβουν αν συνεχιστούν οι δολοφονίες πολιτών, ενώ εξετάζει στρατιωτικές επιλογές, όπως στοχευμένα πλήγματα. Έχει επίσης αναφερθεί σε «μεγάλη αρμάδα» προς την περιοχή και σε πιθανή στρατιωτική δράση αν το Ιράν δεν σταματήσει τη βία ή δεν περιορίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Από την πλευρά του Ισραήλ, ο Νετανιάχου έχει εκφράσει συμπαράσταση στους Ιρανούς διαδηλωτές, ενώ υπάρχουν αναφορές για αμερικανική ναυτική παρουσία κοντά στο Ισραήλ.
Οι ιρανικές αρχές παρουσιάζουν τις διαδηλώσεις ως «ξένα υποκινούμενες» ή «τρομοκρατικές», κατηγορώντας τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για εισαγωγή «τρομοκρατών» και απόπειρα εμφυλίου. Αυτή η αφήγηση χρησιμοποιείται συχνά για να δικαιολογηθεί η σκληρή καταστολή και να ενισχυθεί η εσωτερική συνοχή απέναντι σε «εξωτερικούς εχθρούς».
Οι Αντιδράσεις και οι Εξελίξεις
Η ομιλία του Πεζεσκιάν εντάσσεται σε μια προσπάθεια του καθεστώτος να μετατοπίσει την ευθύνη για την κρίση από εσωτερικά προβλήματα σε ξένη συνωμοσία. Παράλληλα, ο ίδιος έχει αναγνωρίσει σε προηγούμενες δηλώσεις την ανάγκη ακρόασης των πολιτών και επίλυσης οικονομικών ζητημάτων, αν και η πραγματική εξουσία βρίσκεται στον Ανώτατο Ηγέτη και τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η κατάσταση παραμένει τεταμένη, με διπλωματικές προσπάθειες από χώρες όπως η Τουρκία, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία για αποκλιμάκωση, ενώ οι ΗΠΑ απαιτούν περιορισμούς στο πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν για οποιαδήποτε συζήτηση.
Οι εξελίξεις αυτές υπογραμμίζουν την ευρύτερη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή, όπου οικονομική δυσπραγία, εσωτερική δυσαρέσκεια και εξωτερικές πιέσεις συγκλίνουν σε ένα εκρηκτικό μείγμα.
