Σε μία εμπεριστατωμένη και πολυδιάστατη ανάλυση για τις εξελίξεις μετά τη Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα, η Δρ. Ασπασία Αλιγιζάκη, Διδάκτωρ Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιά, μίλησε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της Ναυτεμπορικής με τον Παύλο Πανταζόπουλο. Στη συζήτηση συμμετείχε και η απεσταλμένη δημοσιογράφος της Ναυτεμπορικής στην τουρκική πρωτεύουσα Αλεξία Τασούλη.
Το «δώρο» Τραμπ και η αναβάθμιση της Τουρκίας από τον Τραμπ
Η κυρία Αλιγιζάκη ξεκίνησε χαρακτηρίζοντας «δώρο» του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το γεγονός ότι κατέστησε την Τουρκία «πολύ σημαντικό σύμμαχο» εντός του ΝΑΤΟ. Όπως είπε:
«Το δώρο Τραμπ στον Ερντογάν είναι ότι κατέστησε την Τουρκία πολύ σημαντικό σύμμαχο».
Εξήγησε ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος λειτουργεί και ως «dealmaker» και επιχειρηματίας, επιδιώκοντας μεγάλες πωλήσεις αμερικανικών αμυντικών συστημάτων, ενώ παράλληλα διεξάγεται στην Άγκυρα φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας με τη συμμετοχή χιλιάδων εταιρειών. Από την πλευρά του, ο Ερντογάν χρησιμοποιεί τη Σύνοδο ως «βιτρίνα» για να προβάλει το διεθνές κύρος του, διαφημίζοντας παράλληλα τουρκικές εταιρείες όπως η Baykar, η οποία έχει εξαγοράσει ιταλική Piaggio Aerospace και έχει συνάψει συμφωνίες με ευρωπαϊκές χώρες.
Επιφυλάξεις για τα F-35 και νομικά-πολιτικά εμπόδια
Η καθηγήτρια εξέφρασε σοβαρές αμφιβολίες για την πλήρη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Παρότι ο Τραμπ ανακοίνωσε άρση κυρώσεων, τόνισε ότι ισχύει ο αμερικανικός νόμος και συγκεκριμένα το άρθρο 1245 του σχετικού ισχύοντος για το 2020 Νόμου για την έγκριση των αμυντικών δαπανών (NDAA) το οποίο απαιτεί να δοθεί στο Κογκρέσο πιστοποίηση από τους Αμερικανούς υπουργούς Άμυνας και Εξωτερικών ότι η Τουρκία:
- Δεν διαθέτει S-400 στο έδαφός της,
- Δεν έχει συνάψει νέες συμφωνίες με τη Ρωσία από το 2019 και μετά,
- Δεν προτίθεται να προμηθευτεί ρωσικά συστήματα στο μέλλον.
«Νομίζω ότι τέτοια πιστοποίηση δεν μπορεί να δοθεί», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το ισχυρό Ισραηλινό λόμπι στο Κογκρέσο, σε συνδυασμό με τις επικείμενες εκλογές, αποτελεί σημαντικό εμπόδιο.
Δεν απέκλεισε ωστόσο την παροχή κινητήρων για τα F-35, κάτι που θα ενισχύσει σημαντικά την τουρκική αμυντική ικανότητα. «Σημαίνει ότι πράγματι οι Αμερικανοί εγγυώνται τη στρατηγική ανεξαρτησία των Τούρκων», σημείωσε. Υπενθύμισε όμως παράλληλα την πλήρη εξάρτηση των τουρκικών F-16 από αμερικανικό λογισμικό και συντήρηση.
Μήνυμα προς Νετανιάχου και ρόλος Ισραήλ
Η Ασπασία Αλιγιζάκη ερμήνευσε τις κινήσεις Τραμπ και ως μήνυμα προς τον Βενιαμίν Νετανιάχου, ότι «δεν έχει πλέον την αποκλειστικότητα στην καρδιά των Αμερικανών». Ωστόσο, τόνισε ότι η σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ είναι βαθιά εδραιωμένη και δεν μπορεί να χαλάσει εύκολα λόγω της ισχυρής εμπλοκής του Ισραήλ στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα και το Κογκρέσο.
Επιπτώσεις στα ελληνοτουρκικά
Απαντώντας σε ερώτημα της Αλεξίας Τασούλη για την «επόμενη μέρα» στα ελληνοτουρκικά και ενδεχόμενη αμερικανική διαμεσολάβηση σε κρίση (όπως στα Ίμια το 1996), η κυρία Αλιγιζάκη ήταν ξεκάθαρη:
«Πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση. Πρέπει να πουμε με έμφαση προς όλες τις κατευθύνσεις ότι η ενίσχυση της Τουρκίας σημαίνει τελικά αποσταθεροποίηση στην πολύ σημαντική νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Θα πρέπει να διατηρηθεί η ισορροπία και να μην ενισχυθεί η Τουρκία περαιτέρω».
Επισήμανε ότι η Τουρκία διεκδικεί ισχυρή παρουσία στο ΝΑΤΟ, με τη διοίκηση του σημαντικότερου μηχανισμού ταχείας αντίδρασης από το 2028-2030 και δύο περιφερειακών διοικήσεων (Χερσαία στην Άδανα και Ναυτική στον Βόσπορο), κινήσεις που αποσκοπούν στην αύξηση της διπλωματικής της μόχλευσης στο Αιγαίο και την Κύπρο.
Συμπέρασμα
Η συζήτηση κατέληξε ότι οι δηλώσεις και οι κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, είτε ολοκληρωθεί η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 είτε όχι, αλλάζουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή μας. Η Ασπασία Αλιγιζάκη υπογράμμισε την ανάγκη η Ελλάδα να προβάλλει με σαφήνεια το επιχείρημα ότι περαιτέρω ενίσχυση της Τουρκίας αποσταθεροποιεί τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Δείτε ολόκληρη τη συνέντευξη στη Ναυτεμπορική
