Η Τουρκία διεκδικεί την ηγεσία του ΟΗΕ – Το παρελθόν του Σινιρλίογλου στο Κυπριακό
Η Τουρκία κατέθεσε στις 30 Οκτωβρίου την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, μετά από επτά άκαρπες ψηφοφορίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Το Αζερμπαϊτζάν έσπευσε την επομένη να τη χαιρετίσει, κάνοντας λόγο για αμεροληψία. Ο υποψήφιος, όμως, είχε υπηρετήσει επί σειρά ετών ως μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, υπερασπιζόμενος τις θέσεις της Άγκυρας, μεταξύ άλλων και στο Κυπριακό.
Η υποψηφιότητα και ο υποψήφιος
Την επίσημη κατάθεση επιβεβαίωσε στο Anadolu ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ Αχμέτ Γιλντίζ, σημειώνοντας ότι έγινε με τη στήριξη του Ταγίπ Ερντογάν. Ο Σινιρλίογλου είχε ήδη αφήσει να εννοηθεί την πρόθεσή του στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης τον Σεπτέμβριο.
Ο 70χρονος διπλωμάτης είναι από τον Δεκέμβριο του 2024 Γενικός Γραμματέας του ΟΑΣΕ στη Βιέννη. Υπήρξε υπουργός Εξωτερικών για λίγους μήνες το 2015, σε μεταβατική κυβέρνηση ανάμεσα σε δύο εκλογές, και μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ από το 2016 έως το 2023.
Με την τουρκική κατάθεση, οι υποψήφιοι για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες φτάνουν τους οκτώ.
Το Μπακού χειροκροτεί
Μέσα σε μία ημέρα έσπευσε να στηρίξει την υποψηφιότητα το Αζερμπαϊτζάν, στενός σύμμαχος της Άγκυρας. Σε ανακοίνωση της 31ης Οκτωβρίου, ο εκπρόσωπος του αζερικού ΥΠΕΞ Αϊχάν Χατζιζαντέ χαιρέτισε την πρωτοβουλία της Τουρκίας.
Η ανακοίνωση επιμένει σε κριτήρια όπως η επαγγελματική επάρκεια, η διπλωματική εμπειρία, η αμεροληψία και η ικανότητα οικοδόμησης συναίνεσης. Εκφράζει επίσης την πεποίθηση ότι οι διαβουλεύσεις θα οδηγήσουν σε απόφαση που θα ενισχύσει τον ΟΗΕ.
Η στήριξη δεν προκαλεί έκπληξη. Το Μπακού δεν είναι μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και δεν συμμετέχει στις ψηφοφορίες που καθορίζουν την επιλογή του επόμενου Γενικού Γραμματέα.
Αμεροληψία; Το ιστορικό στο Κυπριακό
Το κριτήριο της αμεροληψίας είναι εκείνο που αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο Σινιρλίογλου υπηρέτησε ως μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στη Νέα Υόρκη από το 2016 έως το 2023, την περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα προχώρησε, μαζί με την τουρκοκυπριακή ηγεσία, σε ενέργειες για το άνοιγμα της περίκλειστης περιοχής των Βαρωσίων.
Τον Ιούλιο του 2021, το Συμβούλιο Ασφαλείας καταδίκασε με προεδρική δήλωση την ανακοίνωση Τούρκων και Τουρκοκυπρίων ηγετών για περαιτέρω άνοιγμα των Βαρωσίων και ζήτησε την άμεση ανάκλησή της.
Παράλληλα, τα ψηφίσματα 550 (1984) και 789 (1992) αποτελούν βασικά σημεία αναφοράς για το καθεστώς της περιοχής. Το πρώτο χαρακτηρίζει απαράδεκτες τις προσπάθειες εποικισμού οποιουδήποτε τμήματος των Βαρωσίων από πρόσωπα άλλα από τους νόμιμους κατοίκους τους, ενώ το δεύτερο ζητά την επέκταση της περιοχής που τελεί υπό τον έλεγχο της UNFICYP ώστε να συμπεριλάβει τα Βαρώσια.
Από τη θέση του, ο Σινιρλίογλου διαβίβαζε στο Συμβούλιο Ασφαλείας επιστολές της τουρκοκυπριακής διοίκησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έγγραφο S/2020/478 του Ιουνίου 2020, στο οποίο υπογράφει ως μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο ένας διπλωμάτης με αυτή την προηγούμενη θεσμική και πολιτική διαδρομή μπορεί να πείσει για την αμεροληψία του κράτη όπως η Κύπρος, χώρα μέλος του ΟΗΕ, τμήμα της οποίας παραμένει υπό τουρκική κατοχή.
Μια κούρσα που έχει φαβορί
Η τουρκική υποψηφιότητα έρχεται αργά και σε μια συγκυρία κατά την οποία υπάρχει ισχυρή διπλωματική διεκδίκηση από τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Σύμφωνα με την άτυπη πρακτική της γεωγραφικής εναλλαγής, η περιοχή θεωρεί ότι αυτή τη φορά πρέπει να έχει προτεραιότητα στην επιλογή του νέου Γενικού Γραμματέα.
Στις 27 Οκτωβρίου, τα κράτη της CELAC ζήτησαν με κοινή δήλωση από το Συμβούλιο Ασφαλείας να λάβει υπόψη την περιφερειακή εναλλαγή. Πρόκειται για διπλωματική πρακτική και όχι για δεσμευτικό θεσμικό κανόνα του ΟΗΕ.
Στην έβδομη άτυπη ψηφοφορία της 30ής Οκτωβρίου, η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν από την Κόστα Ρίκα ενίσχυσε το προβάδισμά της με 11 ψήφους ενθάρρυνσης και 4 αποθάρρυνσης. Για να προταθεί ένας υποψήφιος στη Γενική Συνέλευση χρειάζονται τουλάχιστον 9 ψήφοι ενθάρρυνσης και να μην ασκήσει βέτο κάποιο από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Ωστόσο, από τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης άτυπης ψηφοφορίας δεν προκύπτει εάν κάποια από τις αρνητικές ψήφους προήλθε από μόνιμο μέλος, καθώς δεν χρησιμοποιήθηκαν ψηφοδέλτια που να αποκαλύπτουν αυτή την πληροφορία.
Το χρονοδιάγραμμα παραμένει ανοιχτό. Κατά το Stimson Center, η επόμενη ψηφοφορία ενδέχεται να μεταφερθεί στις αρχές Δεκεμβρίου. Η θητεία του νέου Γενικού Γραμματέα ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η Ελλάδα, μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας για την περίοδο 2025–2026, συμμετέχει στις άτυπες ψηφοφορίες. Τον Οκτώβριο, την προεδρία του Συμβουλίου είχε η Ελληνίδα πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά.