Μια νέα, μεγάλης κλίμακας μελέτη αποκαλύπτει έναν συνδυασμό παραγόντων κινδύνου που θα έπρεπε να ανησυχήσει κάθε ενήλικα άνω των 50 ετών: το κοιλιακό λίπος σε συνδυασμό με έλλειψη βιταμίνης D φαίνεται να υπερδιπλασιάζει τον κίνδυνο θανάτου.
Τα στοιχεία της έρευνας
Η μελέτη παρακολούθησε 5.520 ενήλικες άνω των 50 ετών για διάστημα έξι ετών, μέσα από δεδομένα της English Longitudinal Study of Ageing (ELSA), μίας από τις μεγαλύτερες μελέτες γήρανσης παγκοσμίως. Πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το University College London (UCL) στο Ηνωμένο Βασίλειο και χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Έρευνας της Πολιτείας του Σάο Πάολο (FAPESP) της Βραζιλίας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes, Obesity and Metabolism.
Τα νούμερα που προκαλούν ανησυχία
Οι ερευνητές εξέτασαν αρχικά τους δύο παράγοντες κινδύνου ξεχωριστά:
- Το κοιλιακό λίπος από μόνο του (περίμετρος μέσης άνω των 102 εκ. στους άνδρες ή 88 εκ. στις γυναίκες) συνδέθηκε με 47% αυξημένο κίνδυνο θανάτου.
- Η έλλειψη βιταμίνης D από μόνη της (επίπεδα κάτω από 30 nmol/L) συνδέθηκε με έως και 91% αυξημένο κίνδυνο.
- Όταν όμως συνυπήρχαν και οι δύο καταστάσεις, ο κίνδυνος θανάτου εκτοξεύτηκε στο 123% σε σχέση με άτομα χωρίς κανέναν από τους δύο παράγοντες.
Πώς εξηγείται αυτός ο «φαύλος κύκλος»
Σύμφωνα με τον συντονιστή της έρευνας, Tiago Silva Alexandre, καθηγητή Γεροντολογίας στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Σάο Κάρλος (UFSCar) στη Βραζιλία, οι δύο παράγοντες δεν λειτουργούν απλώς παράλληλα, αλλά ενισχύουν ο ένας τον άλλον.
«Το κοιλιακό λίπος είναι ένας γνωστός παράγοντας κινδύνου επειδή σχετίζεται με φλεγμονή και μεταβολικά προβλήματα. Η βιταμίνη D, από την άλλη, είναι μια ορμόνη που δρα σε διάφορα όργανα, και η έλλειψή της επηρεάζει πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Όταν οι δύο αυτές καταστάσεις συνυπάρχουν, η μία ενισχύει τις επιπτώσεις της άλλης, αυξάνοντας περαιτέρω τον κίνδυνο θανάτου», εξηγεί ο ίδιος.
Ο ερευνητής επισημαίνει επιπλέον ότι τα άτομα με παχυσαρκία έχουν μειωμένη έκφραση των ενζύμων που είναι απαραίτητα για τον μεταβολισμό της βιταμίνης D, γεγονός που μειώνει ακόμη περισσότερο τη διαθεσιμότητά της στον οργανισμό. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: το κοιλιακό λίπος μειώνει τη βιταμίνη D στο αίμα, ενώ η χαμηλή βιταμίνη D επιδεινώνει τη φλεγμονή που ήδη προκαλεί το περίσσιο λίπος.
Ο ρόλος της γήρανσης
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από ένα φαινόμενο γνωστό ως «inflammaging» — μια ήπια, χρόνια φλεγμονή που συνοδεύει φυσιολογικά τη γήρανση. Όταν αυτή η φλεγμονή συνδυαστεί με το κοιλιακό λίπος και τη χαμηλή βιταμίνη D, το αποτέλεσμα είναι μια επιτάχυνση καρδιαγγειακών και μεταβολικών παθήσεων, καθώς και απώλεια μυϊκής μάζας.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Ο Alexandre τονίζει ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για τακτική παρακολούθηση των επιπέδων βιταμίνης D και αντιμετώπιση του περίσσιου κοιλιακού λίπους, ιδίως μετά την ηλικία των 50 ετών, ως βασικά μέτρα πρόληψης πρόωρου θανάτου.
Χρηματοδότηση
Η μελέτη υποστηρίχθηκε από το Economic and Social Research Council (ESRC), το National Council for Scientific and Technological Development (CNPq) και το São Paulo Research Foundation (FAPESP).
Πηγές: Agência FAPESP, ScienceDaily, SciTechDaily, Newsweek, περιοδικό Diabetes, Obesity and Metabolism