Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής γεννήθηκε στις 8 Μαρτίου 1907 στο μικρό χωριό Κιούπκιοϊ, τη σημερινή Πρώτη Σερρών, τότε υπό οθωμανική κατοχή. Ήταν ο πρωτότοκος γιος του Γεωργίου Καραμανλή, δασκάλου και μακεδονομάχου που αργότερα ασχολήθηκε με την καπνοκαλλιέργεια, και της Φωτεινής Δολόγλου. Η οικογένεια θα αποκτούσε συνολικά οκτώ παιδιά, από τα οποία επιβίωσαν επτά.
Σύμφωνα με μαρτυρία της αδερφής του Όλγας, ο πατέρας είχε προβλέψει ήδη από τη μέρα της γέννησής του πως ο γιος του «θα γινόταν μεγάλος». Ο μικρός Κωνσταντίνος μεγάλωσε μέσα σε μια εποχή έντονων εθνικών αναταράξεων, καθώς η οικογένεια Καραμανλή διώχθηκε τόσο από τις οθωμανικές όσο και αργότερα από τις βουλγαρικές αρχές κατοχής, λόγω της εθνικής δράσης του πατέρα στον Μακεδονικό Αγώνα.
Ζωηρό παιδί με πολλά ενδιαφέροντα
Οι μεγαλύτερες αδερφές του, Όλγα και Αθηνά, τον περιέγραφαν ως ιδιαίτερα ζωηρό και φιλομαθές παιδί, με ανήσυχο πνεύμα. Ως πρωτότοκος απολάμβανε προνόμια μέσα στην οικογένεια. Γοητευμένος από τη φωτογραφία ήδη πριν τελειώσει το σχολείο, είχε μετατρέψει μια ντουλάπα του σπιτιού σε σκοτεινό θάλαμο εμφάνισης ασπρόμαυρων φιλμ. Λάτρευε επίσης την ιππασία· ο πατέρας του φρόντισε να αποκτήσει δικό του άλογο, και όπως θυμόταν η αδερφή του, πάνω στο άλογο έμοιαζε «σωστός Θεός».
Τη μαθητική του πορεία τη διένυσε σε διαδοχικούς σταθμούς —στην Πρώτη, τη Νέα Ζίχνη, τις Σέρρες— πριν καταλήξει στην Αθήνα, όπου ολοκλήρωσε το γυμνάσιο και γράφτηκε στη Νομική Σχολή, αποφοιτώντας το 1929.
Η σύγκρουση με τον πατέρα
Το πιο καθοριστικό κεφάλαιο της παιδικής και εφηβικής του ζωής, ωστόσο, ήταν η σχέση του με τον Γεώργιο Καραμανλή. Ο πατέρας, αν και ο ίδιος μακεδονομάχος που είχε ενσταλάξει στα παιδιά του την αφοσίωση στην πατρίδα, δεν ήθελε τον γιο του στην πολιτική· σύμφωνα με μαρτυρίες των μεγαλύτερων αδερφών, το όνειρό του ήταν ο Κωνσταντίνος να γίνει γιατρός.
Σύμφωνα με οικογενειακές αφηγήσεις που έχουν μεταφερθεί για τα νεανικά χρόνια του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο πατέρας του αρχικά διατηρούσε επιφυλάξεις για την επιλογή του να ακολουθήσει πολιτική σταδιοδρομία. Ο νεαρός Καραμανλής, ωστόσο, επέμενε στην απόφασή του να αφιερωθεί στα κοινά, επιλογή που καθόρισε ολόκληρη τη μετέπειτα πορεία του.
Ο πρόωρος θάνατος του πατέρα και η νέα ευθύνη
Ο θάνατος του Γεωργίου Καραμανλή το 1932 σηματοδότησε ένα βαθύ σημείο τομής. Ο Κωνσταντίνος, τότε στα πρώτα του πολιτικά βήματα, ανέλαβε ουσιαστικά τον ρόλο του πατέρα για τα έξι αδέρφια του —ήταν 22 χρόνια μεγαλύτερος από τον μικρότερο, τον Αχιλλέα, που έμεινε ορφανός μόλις δύο ετών. Αυτή η πρόωρη ανάληψη οικογενειακής ευθύνης, σε συνδυασμό με την αποστολή που είχε χαράξει για τον εαυτό του, ενδεχομένως εξηγεί εν μέρει γιατί ο ίδιος δεν δημιούργησε ποτέ δική του οικογένεια με παιδιά.
Η μητέρα του, Φωτεινή Δόλογλου, παρέμεινε κοντά του σε όλη του τη ζωή, όπως τεκμηριώνεται και από φωτογραφικό υλικό του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής».
Ένα σκληρό μάθημα ζωής
Η αυστηρότητα που χαρακτήρισε αργότερα τον πολιτικό Καραμανλή φαίνεται πως είχε τις ρίζες της σε αυτά τα πρώτα χρόνια πειθαρχίας και σύγκρουσης. Ο στενός συνεργάτης του Τάκης Λαμπρίας κατέγραψε μια χαρακτηριστική εξομολόγηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή για την προσωπική του ζωή: “Εσύ ξέρεις και τη χαίρεσαι τη ζωή σου, εγώ αυτή την τέχνη δεν την έμαθα ποτέ”. Η φράση αυτή αποτυπώνει την εικόνα ενός πολιτικού που, όπως έχει περιγραφεί από συνεργάτες και μελετητές της πορείας του, έθεσε το καθήκον και την πολιτική αποστολή πάνω από τις προσωπικές απολαύσεις
