Στις 12 Σεπτεμβρίου του 490 π.Χ., στην πεδιάδα του Μαραθώνα, οι Αθηναίοι και οι Πλαταιείς νίκησαν τον περσικό στρατό του Δαρείου. Ανάμεσα στους χιλιάδες Αθηναίους πολεμιστές που συμμετείχαν στη μάχη ήταν και ο Κυναίγειρος (ή Κυνέγειρος), γιος του Ευφορίωνα από τον δήμο των Φλύων.
Ποιος ήταν ο Κυναίγειρος;
Ο Κυναίγειρος ήταν αδελφός του μεγάλου τραγικού ποιητή Αισχύλου. Είχε ακόμα έναν αδελφό, τον Αμεινία, ο οποίος διακρίθηκε στη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Η οικογένειά τους ανήκε σε αριστοκρατική αθηναϊκή γενιά και ήταν γνωστή για την πατριωτική της στάση.
Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, κατά τη φάση της υποχώρησης των Περσών προς τα πλοία τους, ο Κυναίγειρος έτρεξε και άρπαξε ένα περσικό πλοίο από την πρύμνη, προσπαθώντας να το κρατήσει πίσω. Ένας Πέρσης πολεμιστής του έκοψε το χέρι με τσεκούρι. Ο Κυναίγειρος συνέχισε να κρατά το πλοίο με το άλλο του χέρι. Όταν του έκοψαν και το δεύτερο χέρι, σύμφωνα με την παράδοση, προσπάθησε να το κρατήσει με τα δόντια του μέχρι που τελικά σκοτώθηκε.
Τι λέει ο Ηρόδοτος;
Ο Ηρόδοτος, ο μεγαλύτερος ιστορικός της αρχαιότητας, αναφέρει την πράξη του Κυναίγειρου χωρίς να κατονομάζει τον ίδιο. Στο βιβλίο VI (6.114) γράφει ότι ένας Αθηναίος πολεμιστής άρπαξε ένα περσικό πλοίο και του έκοψαν το χέρι. Η ονομαστική αναφορά του Κυναίγειρου προέρχεται από μεταγενέστερους συγγραφείς (όπως ο Πλούταρχος, ο Ιουστίνος και ο Κορνήλιος Νέπως), οι οποίοι βασίστηκαν σε αθηναϊκές παραδόσεις.
Γιατί είναι σημαντική η πράξη του;
Η αυτοθυσία του Κυναίγειρου συμβολίζει την απόλυτη αφοσίωση του Αθηναίου πολίτη στην ελευθερία της πόλης του. Η νίκη στον Μαραθώνα σταμάτησε την πρώτη περσική εισβολή και έδωσε χρόνο στους Έλληνες να προετοιμαστούν για τις επόμενες μεγάλες μάχες.
Παρόλο που σήμερα ο Κυναίγειρος δεν είναι τόσο γνωστός όσο ο Μιλτιάδης ή ο Θεμιστοκλής, η ιστορία του παραμένει ένα από τα πιο συγκινητικά παραδείγματα ηρωισμού στην αρχαία ελληνική ιστορία.
Πηγές: Ηρόδοτος (Ιστορίαι, VI.114), Πλούταρχος, Ιουστίνος