Σε μια στιγμή που ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται σε φάση κομβικών αποφάσεων, οι ευρωπαϊκοί ηγέτες στέλνουν ένα ηχηρό μήνυμα αλληλεγγύης: «Τώρα είναι η κρίσιμη ώρα για να ενισχύσουμε την υποστήριξή μας στην Ουκρανία και να πιέσουμε οικονομικά τον Βλαντιμίρ Πούτιν». Αυτή η δήλωση προέρχεται από το Μπάκιγχαμ και αντανακλά το πνεύμα της χθεσινής συνάντησης στο Λονδίνο, όπου ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντήθηκε με κορυφαίους Ευρωπαίους ομολόγους του, εν μέσω εντάσεων με την Ουάσινγκτον και νέων ρωσικών επιθέσεων.
Η συνάντηση έξω από το Νούμερο 10 της Ντάουνινγκ Στριτ, με συμμετοχή του Βρετανού Πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Γερμανού Καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, δεν ήταν απλώς μια φωτογραφία για τα αρχεία. Ήταν μια στρατηγική σύσκεψη για την αντιμετώπιση του 28σέλιδου σχεδίου ειρήνης που πρότεινε πέρυσι ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο προβλέπει συμβιβασμούς σε εδάφη και κυρώσεις. Ο Ζελένσκι, μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση, τόνισε: «Η διάθεση των Αμερικανών είναι γενικά για συμβιβασμό, αλλά υπάρχουν περίπλοκα ζητήματα, όπως τα εδάφη, όπου δεν έχει βρεθεί ακόμα λύση». Και ήταν κατηγορηματικός: Η Ουκρανία δεν έχει «ηθικό δικαίωμα» να παραχωρήσει γη στη Ρωσία, ιδιαίτερα όταν «πολλοί άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους».
Σήμερα, ο Ζελένσκι ετοιμάζεται να μοιραστεί με τις ΗΠΑ μια αναθεωρημένη εκδοχή 20 σημείων, που προσαρμόζουν το αμερικανικό σχέδιο στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες: ενίσχυση της ασφάλειας για την Ουκρανία και αυστηρότερες κυρώσεις κατά της Μόσχας. «Οι σύμμαχοί μας είναι έτοιμοι να το παρουσιάσουν αύριο», δήλωσε ο Ουκρανός ηγέτης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για εγγυήσεις ασφαλείας που θα αποτρέψουν νέες ρωσικές επιθέσεις. Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονης διπλωματικής κίνησης: Μετά το Λονδίνο, ο Ζελένσκι συμμετείχε σε τηλεδιάσκεψη με ηγέτες από Φινλανδία, Ιταλία, Πολωνία, Νορβηγία, Ολλανδία, Δανία, Σουηδία και Τουρκία, ενώ σήμερα ταξίδεψε στις Βρυξέλλες για συναντήσεις με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, και στη συνέχεια στη Ρώμη για συνάντηση με την Ιταλίδα Πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.
Παράλληλα, η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις της, αποδεικνύοντας την επιμονή της. Χθες, ρωσικά αεροπορικά βλήματα κατέστρεψαν κατοικημένες περιοχές στο Ζαπορίζια, τραυματίζοντας 11 άμαχους –μεταξύ αυτών παιδιά– και προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές σε διαμερίσματα, οχήματα και υποδομές. Πυροσβέστες και διασώστες έσπευσαν να σώσουν ανθρώπους και κατοικίδια, σε μια εικόνα που θυμίζει την καθημερινή τραγωδία του πολέμου.
Από την πλευρά της Μόσχας, η αντίδραση στο νέο αμερικανικό σχέδιο εθνικής ασφάλειας είναι… ενθουσιώδης. Το Κρεμλίνο χαρακτήρισε το έγγραφο «σε μεγάλο βαθμό σύμφωνο» με τις θέσεις της Ρωσίας, επαινώντας την κριτική στάση απέναντι στην ΕΕ, την επιφυλακτικότητα για την επέκταση του ΝΑΤΟ και την υποστήριξη σε δεξιές δυνάμεις στην Ευρώπη, ενώ προωθεί σταθερότερες σχέσεις με τη Ρωσία. Ο εκπρόσωπος του Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ, το αποκάλεσε «μεγάλη αλλαγή» από την προηγούμενη αμερικανική πολιτική, βλέποντας ευκαιρίες για «στρατηγική σταθερότητα».
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, εξέφρασε απογοήτευση για τον Ζελένσκι, κατηγορώντας τον ότι «δεν έχει διαβάσει» τις προτάσεις. «Πρέπει να βάλει τα πράγματα σε τάξη», είπε χθες ο Αμερικανός Πρόεδρος, εντείνοντας τις εντάσεις. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες φαίνεται αποφασισμένοι να μην αφήσουν την Ουκρανία μόνη της. «Στεκόμαστε στο πλευρό της», δήλωσε ο Στάρμερ, καλώντας για «ευπρεπή ειρήνη» με εγγυήσεις ασφαλείας.
Σε αυτή την «κρίσιμη στιγμή», όπως την χαρακτηρίζουν όλοι, η διπλωματία κερδίζει έδαφος, αλλά οι μάχες συνεχίζονται. Η εβδομάδα που έρχεται μπορεί να καθορίσει αν το σχέδιο Τραμπ θα γίνει γέφυρα ειρήνης ή αιτία νέων διχασμών. Η Ουκρανία, με την υποστήριξη της Ευρώπης, στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα: Η ειρήνη δεν θα έρθει με παραχωρήσεις, αλλά με δικαιοσύνη και ασφάλεια.