Ενώ οι ΗΠΑ προετοιμάζουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις για το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί προτείνει στις χώρες του Κόλπου μια περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας χωρίς ξένες δυνάμεις και προειδοποιεί ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν θα επιστρέψουν στο προπολεμικό καθεστώς.
Η Κυριακή 25 Οκτωβρίου βρίσκει τον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν σε ένα επικίνδυνο σημείο καμπής. Από τη μία πλευρά, η Τεχεράνη στέλνει μηνύματα συνεργασίας στους γείτονές της στον Κόλπο. Από την άλλη, οι ΗΠΑ ενισχύουν την ετοιμότητα των δυνάμεών τους στην περιοχή, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί απόφαση για νέα επίθεση. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, του οποίου η εμπορική ναυσιπλοΐα παραμένει δραστικά περιορισμένη.
Τι είπε ο Αρακτσί
Μιλώντας σε εκδήλωση στην Τεχεράνη, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί υποστήριξε ότι η σταθερότητα στην περιοχή πρέπει να εξασφαλίζεται από τις ίδιες τις χώρες της, χωρίς ξένη επέμβαση. Τόνισε ότι η παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων πρέπει να τερματιστεί και δήλωσε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να συνεργαστεί με τις χώρες του Περσικού Κόλπου, με τις οποίες, όπως είπε, διατηρεί ενεργές διπλωματικές επαφές. Παράλληλα, χαρακτήρισε το Ισραήλ βασικό παράγοντα αστάθειας στην περιοχή.
Η θέση του για μια περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας χωρίς ξένες δυνάμεις είχε διατυπωθεί και τις προηγούμενες ημέρες, εντάσσεται επομένως σε μια ευρύτερη διπλωματική προσπάθεια της Τεχεράνης.
Κεντρικό σημείο των δηλώσεών του ήταν επίσης ότι ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί σε όλα τα μέτωπα. Ο Αρακτσί ανέφερε ότι το αίτημα αυτό έχει τεθεί στις επαφές με την αμερικανική πλευρά μέσω του Πακιστάν, του Κατάρ και άλλων μεσολαβητών, υποστηρίζοντας ότι μια συμφωνία που θα καλύπτει μόνο ορισμένα μέτωπα δεν θα εξασφαλίσει διαρκή σταθερότητα.
Για το Ορμούζ, ο Ιρανός υπουργός ήταν κατηγορηματικός: το Στενό δεν θα επιστρέψει στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τον πόλεμο και δεν θα λειτουργεί πλέον με το προηγούμενο μοντέλο διαχείρισης. Πρόσθεσε ότι οι ιρανικές πολιτικές θα παραμείνουν ίδιες είτε υπάρξει νέα πολεμική σύγκρουση είτε όχι, ενώ χαρακτήρισε παράλογη μια νέα επίθεση κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ISNA, ο Αρακτσί ισχυρίστηκε επίσης ότι οι ιρανικές δυνάμεις κατέστρεψαν περισσότερα από 80 αμερικανικά αεροσκάφη στη διάρκεια του πολέμου. Ο ισχυρισμός αυτός δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα και δεν πρέπει να συγχέεται με καταγραφές αεροσκαφών που υπέστησαν ζημιές ή χάθηκαν για διαφορετικούς λόγους.
Το πλαίσιο: οκτώ μήνες πολέμου
Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 με αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε με μέτρα που περιόρισαν δραστικά τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, από όπου σε συνθήκες ομαλής λειτουργίας διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι ΗΠΑ επέβαλαν ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια από τον Απρίλιο. Ακολούθησαν διπλωματικές προσπάθειες και συμφωνίες για την αποκλιμάκωση, μεταξύ των οποίων πρωτοβουλίες με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ. Ωστόσο, η εκεχειρία που είχε επιτευχθεί κατέρρευσε τον Ιούλιο, με αποτέλεσμα να συνεχιστεί η αντιπαράθεση.
Σήμερα, το Στενό παραμένει κρίσιμο σημείο της σύγκρουσης. Σύμφωνα με στοιχεία που αποδίδονται στο IMF PortWatch, στις 18 Οκτωβρίου καταγράφηκαν μόλις τέσσερις διελεύσεις πλοίων, έναντι περίπου 85 ημερησίως πριν από την κρίση.
Η δραστική μείωση της κίνησης επιβαρύνει τις ενεργειακές αγορές, αυξάνει το κόστος μεταφοράς και εντείνει τις ανησυχίες για νέες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.
Νέα επεισόδια στη θάλασσα
Τα τελευταία 24ωρα, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) υποστήριξε ότι δύο δεξαμενόπλοια που επιχείρησαν να περάσουν από μη εγκεκριμένη νότια διαδρομή χτύπησαν νάρκες. Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, τα πλοία μετέφεραν συνολικά περισσότερα από 4,5 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και εγκαταλείφθηκαν από τα πληρώματά τους.
Το συγκεκριμένο περιστατικό δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από τις αρμόδιες ναυτιλιακές αρχές, επομένως οι λεπτομέρειες για τα πλοία, το φορτίο και τις ζημιές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ισχυρισμοί της ιρανικής πλευράς.
Σε ξεχωριστό περιστατικό, η βρετανική υπηρεσία ναυτικής ασφάλειας UKMTO ανέφερε ότι δεξαμενόπλοιο δέχθηκε πλήγμα από άγνωστο βλήμα κοντά στο Ομάν στις 22 Οκτωβρίου. Δεν αναφέρθηκαν θύματα.
Η Τεχεράνη έχει ανεβάσει και τον τόνο της ρητορικής της. Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Αλί Αμπντολαχί δήλωσε ότι δεν θα επιτραπεί η είσοδος αμερικανικών πολεμικών πλοίων στον Κόλπο. Παράλληλα, δημοσιεύματα επικαλούνται Ιρανούς αξιωματούχους ασφαλείας που φέρονται να προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση επανέναρξης των επιθέσεων, θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν υποθαλάσσια καλώδια επικοινωνιών στην περιοχή.
Οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για κάθε ενδεχόμενο
Η Wall Street Journal μετέδωσε ότι το αεροπλανοφόρο USS George Washington ανεφοδιάζεται με πυραύλους και βόμβες διάτρησης οχυρών στόχων, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον προστατευμένων υπόγειων εγκαταστάσεων.
Η προετοιμασία αυτή ενισχύει τις ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ διατηρούν ανοιχτές τις στρατιωτικές επιλογές τους. Ωστόσο, ο ανεφοδιασμός οπλικών συστημάτων δεν αποδεικνύει ότι έχει ληφθεί απόφαση για νέα επίθεση.
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, φέρεται να δήλωσε σε συνέντευξή του ότι ένα νέο πλήγμα μέσα στο Σαββατοκύριακο ήταν πιθανό, επισημαίνοντας παράλληλα ότι ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει ανοιχτός σε συμφωνία. Οι δηλώσεις αυτές δεν συνιστούν επίσημη ανακοίνωση έναρξης νέας στρατιωτικής επιχείρησης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επίσης αναφερθεί προηγουμένως στο ενδεχόμενο αναβολής νέων πληγμάτων έως τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Οι αντικρουόμενες ενδείξεις αποτυπώνουν την αβεβαιότητα γύρω από την επόμενη κίνηση της Ουάσιγκτον.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ένα νέο κύμα βομβαρδισμών δεν θα εγγυόταν την επίλυση της κρίσης, καθώς αρκετές ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις έχουν ήδη υποστεί σοβαρές ζημιές και το ζήτημα του Ορμούζ συνδέεται πλέον άμεσα με τη διπλωματία και την περιφερειακή ασφάλεια.
Διπλωματία με αντιφατικά μηνύματα
Ο πρέσβης του Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, Ρεζά Αμίρι Μοχαντάμ, δήλωσε το Σάββατο ότι η Τεχεράνη είχε μεταφέρει μέσω του Πακιστάν την ετοιμότητά της να ανοίξει το Ορμούζ, εφόσον οι ΗΠΑ άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό. Παράλληλα, κατηγόρησε τον Τραμπ ότι απέρριψε την πρόταση.
Ωστόσο, ιρανικά μέσα ενημέρωσης διέψευσαν ότι είχε κατατεθεί τέτοια πρόταση. Οι αντικρουόμενες αναφορές υπογραμμίζουν τη δυσκολία αποσαφήνισης των πραγματικών όρων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συμφωνία.
Η οικονομική πίεση στο Ιράν παραμένει έντονη. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αναγνώρισε ότι πολλοί πολίτες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν ακόμη και την τροφή τους και ζήτησε να τερματιστεί η κατάσταση παρατεταμένης αβεβαιότητας μεταξύ πολέμου και ειρήνης. Παράλληλα, έχει προγραμματιστεί συνάντησή του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα στις 27 Οκτωβρίου.
Στην Κωνσταντινούπολη, υπουργοί Εξωτερικών από τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία συναντήθηκαν με ομολόγους τους από ευρωπαϊκές χώρες για να συζητήσουν την κατάσταση στο Ιράν και την Υεμένη. Το Ηνωμένο Βασίλειο υπογράμμισε την ανάγκη διπλωματικής λύσης που θα αποκαταστήσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Ο Κόλπος στη γραμμή πυρός
Η πρόσκληση του Αρακτσί προς τις χώρες του Κόλπου διατυπώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρύτερη περιοχή παραμένει ιδιαίτερα ασταθής.
Οι Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών εγκαταστάσεων πετρελαίου, αεροδρομίων και στρατιωτικών θέσεων. Η σαουδαραβική πλευρά ανακοίνωσε αναχαιτίσεις πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Οι επιμέρους αναφορές για επιθέσεις και αντίποινα χρειάζονται προσεκτική διάκριση, καθώς δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα όλες οι λεπτομέρειες που μεταδίδουν οι εμπλεκόμενες πλευρές.
Σε αυτό το περιβάλλον, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, αλλά και με ποιους όρους, υπό ποιες εγγυήσεις ασφαλείας και με ποια ισορροπία δυνάμεων.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να μετατρέψει τον έλεγχο της πρόσβασης στα Στενά σε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, ενώ η Ουάσιγκτον θέλει να διασφαλίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και να διατηρήσει την πίεση προς το Ιράν. Το κατά πόσο οι δύο πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν σε ένα νέο πλαίσιο παραμένει ανοιχτό.