Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι όχι μόνο η ποσότητα, αλλά και ο τύπος των υδατανθράκων στη διατροφή μας μπορεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Δίαιτες πλούσιες σε γρήγορους υδατάνθρακες που ανεβάζουν απότομα το σάκχαρο στο αίμα συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο, ενώ εκείνες με αργής απορρόφησης τροφές, όπως φρούτα, όσπρια και ολόκληρα δημητριακά, φαίνεται να προστατεύουν τον εγκέφαλο μακροπρόθεσμα.
Οι υδατάνθρακες δεν είναι απλώς καύσιμο για το σώμα – μπορεί να επηρεάζουν και τον τρόπο που γερνάει ο εγκέφαλος. Σύμφωνα με μεγάλη μακροχρόνια έρευνα, οι δίαιτες με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη (GI) – δηλαδή τροφές που προκαλούν γρήγορη αύξηση του σακχάρου στο αίμα – συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Αντίθετα, όσοι προτιμούν τροφές με χαμηλό GI, όπως φρούτα, όσπρια και ολόκληρα δημητριακά, παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο για Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας. Η ποιότητα των υδατανθράκων, όχι μόνο η ποσότητα, φαίνεται να είναι κλειδί για την υγεία του εγκεφάλου.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Epidemiology, διεξήχθη από την ομάδα Nutrition and Metabolic Health (NuMeH) του Πανεπιστημίου Rovira i Virgili (URV), σε συνεργασία με το Κέντρο Περιβαλλοντικής, Τροφίμων και Τοξικολογικής Τεχνολογίας (TecnATox) και το Ινστιτούτο Έρευνας Υγείας Pere Virgili (IISPV). Παρόλο που η ηλικία παραμένει ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου για άνοια, οι ερευνητές τονίζουν ότι οι επιλογές τρόπου ζωής, ιδιαίτερα μια ισορροπημένη διατροφή, μπορούν να επιβραδύνουν την πτώση των γνωστικών λειτουργιών και να υποστηρίξουν υγιή γήρανση.
Οι υδατάνθρακες αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των περισσότερων διαιτών, παρέχοντας περίπου το 55% της ημερήσιας ενέργειας. Επειδή επηρεάζουν άμεσα τα επίπεδα σακχάρου και ινσουλίνης στο αίμα, η ποιότητα και η ποσότητά τους μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στη μεταβολική υγεία και σε ασθένειες σχετικές με τη λειτουργία του εγκεφάλου, όπως το Αλτσχάιμερ.
Γιατί Μετράει ο Γλυκαιμικός Δείκτης
Κεντρικό σημείο της μελέτης ήταν ο γλυκαιμικός δείκτης (GI), ένα μέτρο που δείχνει πόσο γρήγορα οι τροφές με υδατάνθρακες ανεβάζουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μετά την κατανάλωσή τους. Η κλίμακα GI κυμαίνεται από 0 έως 100. Τροφές όπως το άσπρο ψωμί και οι πατάτες έχουν υψηλό GI, προκαλώντας απότομες αιχμές στο σάκχαρο, ενώ τα ολόκληρα δημητριακά και τα περισσότερα φρούτα έχουν χαμηλότερο GI, οδηγώντας σε πιο αργές αυξήσεις.
Για να διερευνήσουν τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 200.000 ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίοι δεν είχαν άνοια στην αρχή της μελέτης. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν λεπτομερή ερωτηματολόγια, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εκτιμήσουν τον GI και το γλυκαιμικό φορτίο (GL) των καθημερινών διαιτών τους. Σε μέσο διάστημα παρακολούθησης 13,25 ετών, 2.362 συμμετέχοντες διαγνώστηκαν με άνοια.
Χρησιμοποιώντας προχωρημένες στατιστικές μεθόδους, η ομάδα εντόπισε το σημείο όπου υψηλότερες τιμές GI στη διατροφή συνδέονταν με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Αυτή η προσέγγιση βοήθησε να διευκρινιστεί πώς οι μακροχρόνιες διατροφικές συνήθειες μπορεί να διαμορφώνουν την υγεία του εγκεφάλου αργότερα στη ζωή.
Δίαιτες με Χαμηλό GI Συνδέονται με Μειωμένο Κίνδυνο
Η ανάλυση αποκάλυψε ένα σαφές μοτίβο. Οι δίαιτες που βασίζονται σε τροφές με χαμηλό GI συνδέονταν με μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας, ενώ οι δίαιτες με υψηλό GI με μεγαλύτερο κίνδυνο. Άτομα των οποίων οι δίαιτες έπεφταν στην κατηγορία χαμηλού έως μέτριου GI έδειξαν 16% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ. Αντίθετα, δίαιτες με υψηλότερες τιμές GI συνδέονταν με 14% αύξηση του κινδύνου.
“Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η τήρηση μιας διατροφής πλούσιας σε τροφές με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, όπως φρούτα, όσπρια ή ολόκληρα δημητριακά, θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο γνωστικής πτώσης, Αλτσχάιμερ και άλλων τύπων άνοιας”, δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης Mònica Bulló, καθηγήτρια στο Τμήμα Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας του URV, ερευνήτρια στο ICREA και διευθύντρια του Κέντρου TecnATox του URV.
Συνέπειες για την Πρόληψη της Άνοιας
Συνολικά, τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία να δίνουμε προσοχή όχι μόνο στην ποσότητα των υδατανθράκων που καταναλώνουμε, αλλά και στον τύπο τους. Η ενσωμάτωση της ποιότητας των υδατανθράκων στις διατροφικές στρατηγικές μπορεί να είναι ένα σημαντικό βήμα για τη μείωση του κινδύνου άνοιας και την υποστήριξη της μακροπρόθεσμης υγείας του εγκεφάλου.
Οι ερευνητές προτείνουν ότι η επιλογή αργών υδατανθράκων, όπως ολόκληρα δημητριακά, φρούτα και όσπρια, μπορεί να βοηθήσει στην προστασία του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου, προσφέροντας μια απλή αλλά αποτελεσματική στρατηγική για υγιή γήρανση.