Αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν την Τρίτη με πυραύλους Hellfire το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων υπό σημαία Παναμά «Vela Nova», καθώς αυτό επιχειρούσε να παραβιάσει τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ κατά ιρανικών λιμανιών. Πρόκειται για το τρίτο πλοίο που ακινητοποιείται από την επανεπιβολή του αποκλεισμού τον Ιούλιο.
Τι ανακοίνωσε το CENTCOM
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) στο X, δυνάμεις του CENTCOM ακινητοποίησαν σήμερα το σύστημα διεύθυνσης του υπό σημαία Παναμά M/V Vela Nova, καθώς το εμπορικό πλοίο επιχειρούσε να διασχίσει τον Κόλπο του Ομάν και να παραβιάσει τον αμερικανικό αποκλεισμό κατά του Ιράν, κατευθυνόμενο προς ιρανικό λιμάνι. Το CENTCOM ανέφερε ότι ελικόπτερο MH-60 του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ εκτόξευσε δύο πυραύλους Hellfire στο μηχανοστάσιο του πλοίου, αφού το πολιτικό πλήρωμα αγνόησε επανειλημμένες προειδοποιήσεις από τις αμερικανικές δυνάμεις. Όπως τόνισε η ανακοίνωση, το πλοίο δεν κατευθύνεται πλέον προς το Ιράν κατά παράβαση του αποκλεισμού, ο οποίος παραμένει σε πλήρη ισχύ.
Ο απολογισμός που έδωσε το CENTCOM είναι εντυπωσιακός: έως τις 11 Αυγούστου, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν ανακατευθύνει 55 εμπορικά πλοία που επιχείρησαν να παραβιάσουν τον αποκλεισμό, έχουν ακινητοποιήσει 3 μη συμμορφούμενα σκάφη και έχουν επιβιβαστεί σε 2 ακόμη. Η ανακοίνωση έκλεισε με τη φράση ότι οι αμερικανικές δυνάμεις που επιχειρούν στη Μέση Ανατολή παραμένουν «εξαιρετικά σε επιφυλακή, θανατηφόρες και έτοιμες».
Πού και πώς έγινε το περιστατικό
Το περιστατικό σημειώθηκε στο σημείο όπου ο Κόλπος του Ομάν διευρύνεται προς τον Ινδικό Ωκεανό, περίπου 71 ναυτικά μίλια από τις ακτές του Πακιστάν, σύμφωνα με το UKMTO, φορέα συνδεδεμένο με το βρετανικό Πολεμικό Ναυτικό. Η ανακοίνωση του UKMTO δεν διευκρίνισε την εθνικότητα των ένοπλων δυνάμεων που εμπλέκονταν στο περιστατικό.
Το ρεπορτάζ του Al Jazeera επιβεβαιώνει τα βασικά στοιχεία της αμερικανικής ανακοίνωσης, σημειώνοντας πως η επίθεση της Τρίτης έρχεται εν μέσω μιας περιόδου σχετικής ηρεμίας στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, με τις επιθέσεις να έχουν σε μεγάλο βαθμό παγώσει από μια 13ήμερη κλιμάκωση τον Ιούλιο — κλιμάκωση που ακολούθησε την κατάρρευση της κατάπαυσης πυρός η οποία είχε συμφωνηθεί μέσω μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν τον Ιούνιο.
Το ιστορικό του αποκλεισμού
Ο αμερικανικός αποκλεισμός είχε επιβληθεί αρχικά τον Απρίλιο, ανεστάλη στο πλαίσιο της συμφωνίας του Ιουνίου και επανεπιβλήθηκε τον Ιούλιο. Το περιστατικό αποτελεί το τρίτο πλοίο που ακινητοποιείται από τότε που ο στρατός των ΗΠΑ επανέφερε τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν στις 14 Ιουλίου. Αμερικανικές δυνάμεις είχαν ήδη ακινητοποιήσει το υπό σημαία Μοζαμβίκης M/T Lavine στις 24 Ιουλίου, μετά την ακινητοποίηση του υπό σημαία Κουρασάο M/T Belma μία εβδομάδα νωρίτερα. Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα, η σημερινή επίθεση είναι η 12η εναντίον πλοίου από τότε που ανακοινώθηκε ο αποκλεισμός τον Απρίλιο, και η τρίτη από την επανεπιβολή του στις 14 Ιουλίου.
Το ευρύτερο πλαίσιο: Στενό Ορμούζ και διαπραγματεύσεις
Η ένταση στα στενά παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τις παγωμένες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει «μείζονες πολεμικές επιχειρήσεις» κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με μαζικά κοινά χτυπήματα ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον στρατιωτικών, κυβερνητικών και υποδομικών στόχων. Αντιπροσωπείες ΗΠΑ και Ιράν είχαν εισέλθει σε διαπραγματεύσεις τον Ιούνιο με στόχο συμφωνία τερματισμού του πολέμου, βασισμένη σε μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν και οι δύο χώρες. Παρ’ όλα αυτά, οι ΗΠΑ και το Ιράν συνέχισαν να ανταλλάσσουν χτυπήματα, με το στρατηγικό Στενό του Ορμούζ να παραμένει το βασικό σημείο τριβής.
Η ιρανική πλευρά έχει θέσει σαφείς όρους για την επαναλειτουργία του στενού. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Ισμαήλ Μπακαΐ δήλωσε τη Δευτέρα ότι δεν υπάρχουν άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ αυτή τη στιγμή, με τις υπάρχουσες επικοινωνίες να περιορίζονται σε ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω μεσαζόντων. Πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη επικεντρώνεται πλέον στην προώθηση διαπραγματεύσεων με το Ομάν για τον καθορισμό του τελικού προορισμού της ναυτιλιακής όδευσης μέσω του Στενού του Ορμούζ, τονίζοντας ότι η διαχείριση και η ασφάλεια του στενού αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του Ιράν.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος έθεσε επιπλέον όρους, δηλώνοντας ότι το στενό δεν θα ανοίξει ξανά μέχρι να τερματίσουν οι ΗΠΑ τον πόλεμο και τον αποκλεισμό, να αποδεσμεύσουν τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν, και να σταματήσει ο πόλεμος σε όλη την περιοχή.
Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις προόδου στο παρασκήνιο. Το Κατάρ ανακοίνωσε την Τρίτη ότι οι διαπραγματεύσεις Ομάν-Ιράν έχουν φτάσει σε προχωρημένο στάδιο, με και τις δύο πλευρές να δίνουν θετικά μηνύματα. Ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν δήλωσε επίσης ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται κοντά σε «κάποιου είδους διευθέτηση», επικαλούμενος σήματα των τελευταίων δύο-τριών ημερών.