Μια τραγική περίπτωση από τον Καναδά αναδεικνύει για ακόμη μία φορά πόσο επικίνδυνη μπορεί να είναι η λύσσα, ακόμη και όταν δεν υπάρχει ορατό δάγκωμα. Ένα 11χρονο αγόρι έχασε τη ζωή του από τη νόσο, αφότου ήρθε σε επαφή με νυχτερίδα κατά τη διάρκεια οικογενειακών διακοπών, σε περιστατικό που περιγράφεται σε ιατρική έκθεση δημοσιευμένη πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Canadian Medical Association Journal (CMAJ).
Ξύπνησε με νυχτερίδα στο πρόσωπο
Το περιστατικό σημειώθηκε το καλοκαίρι του 2024, όταν η οικογένεια του παιδιού βρισκόταν σε εξοχικό στο Βόρειο Οντάριο. Σύμφωνα με την έκθεση των παιδιάτρων του Πανεπιστημίου της Μανιτόμπα, το αγόρι ξύπνησε ξαφνικά τη νύχτα και διαπίστωσε ότι μια νυχτερίδα βρισκόταν πάνω στο πρόσωπό του, καλύπτοντας τη μύτη και το στόμα του. Τρομαγμένο, το απομάκρυνε με μια απότομη κίνηση του χεριού του. Ο πατέρας του έπιασε στη συνέχεια το ζώο σε ένα σκεύος και το άφησε ελεύθερο έξω από το σπίτι.
Το σημαντικό στοιχείο της υπόθεσης, όπως τονίζουν οι γιατροί, είναι ότι το παιδί δεν έφερε κανένα εμφανές σημάδι δαγκώματος ή γρατζουνιάς. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, οι γονείς δεν αντιλήφθηκαν τον κίνδυνο και δεν αναζήτησαν άμεσα ιατρική βοήθεια.
Τα πρώτα συμπτώματα, τρεις εβδομάδες μετά
Περίπου τρεις εβδομάδες αργότερα, το αγόρι άρχισε να παρουσιάζει μούδιασμα και πρήξιμο στο πρόσωπο. Η κατάστασή του επιδεινώθηκε γρήγορα και οδηγήθηκε σε νοσοκομείο, όπου οι γιατροί υποψιάστηκαν λύσσα. Λίγες ημέρες μετά την εισαγωγή του, εργαστηριακή εξέταση επιβεβαίωσε τη διάγνωση, ενώ η Καναδική Υπηρεσία Επιθεώρησης Τροφίμων ταυτοποίησε παραλλαγή του ιού που σχετίζεται ειδικά με νυχτερίδες.
Παρά την εντατική υποστηρικτική φροντίδα, καθώς δεν υπάρχει καθιερωμένη θεραπεία μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων, η κατάσταση του παιδιού επιδεινώθηκε σταδιακά. Την πέμπτη ημέρα νοσηλείας είχε πλέον χάσει τα νευρολογικά του αντανακλαστικά. Τη 17η ημέρα, με την οικογένειά του δίπλα του, οι γονείς συναίνεσαν στη διακοπή της μηχανικής υποστήριξης που τον κρατούσε στη ζωή.
Σπάνιο αλλά εξαιρετικά επικίνδυνο περιστατικό
Η υπόθεση αποτελεί το πρώτο κρούσμα ανθρώπινης λύσσας που αποκτήθηκε εντός του Οντάριο από το 1967, και μία από τις ελάχιστες καταγεγραμμένες περιπτώσεις σε όλη τη χώρα. Σύμφωνα με την Καναδική Κτηνιατρική Ιατρική Ένωση (CVMA), μόλις 28 θάνατοι από λύσσα έχουν καταγραφεί στον Καναδά από το 1924, χάρη κυρίως στα ευρέως διαδεδομένα προγράμματα εμβολιασμού κατοικίδιων.
Παγκοσμίως, το 99% των ανθρώπινων κρουσμάτων οφείλεται σε δαγκώματα σκύλων. Ωστόσο, σε χώρες όπου η λύσσα στους σκύλους έχει τεθεί υπό έλεγχο, όπως ο Καναδάς και οι ΗΠΑ, οι νυχτερίδες αποτελούν πλέον την κύρια πηγή μετάδοσης στον άνθρωπο. Άλλοι συνήθεις φορείς στην περιοχή είναι οι ασβοί και οι αλεπούδες.
Οι συστάσεις των ειδικών
Ο Dr. Brian Hummel, επίκουρος καθηγητής Παιδιατρικής στο Πανεπιστήμιο McMaster και ειδικός σε παιδιατρικά λοιμώδη νοσήματα που συμμετείχε στην αξιολόγηση της υπόθεσης, τόνισε ότι η απουσία ορατού τραύματος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν υπήρξε έκθεση στον ιό. Σύμφωνα με τη σύστασή του, κάθε άμεση επαφή ανθρώπου με νυχτερίδα —ακόμη και χωρίς εμφανές δάγκωμα ή γρατζουνιά— θα πρέπει να αξιολογείται άμεσα από γιατρό, ώστε να εξεταστεί η χορήγηση προληπτικής αγωγής μετά την έκθεση.
Η περίοδος επώασης της λύσσας στον άνθρωπο κυμαίνεται συνήθως από 20 έως 60 ημέρες, αν και μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το σημείο και τη σοβαρότητα της έκθεσης. Τα πρώτα συμπτώματα συχνά μοιάζουν με γρίπη —πυρετός, πονοκέφαλος, γενική αδυναμία— ή εκδηλώνονται με πόνο και μούδιασμα κοντά στο σημείο επαφής, όπως συνέβη και στην περίπτωση του 11χρονου. Από τη στιγμή που εμφανιστούν συμπτώματα, η νόσος είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα, καθώς δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία σε αυτό το στάδιο — γι’ αυτό και η έγκαιρη πρόληψη θεωρείται κρίσιμη.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι η ευαισθητοποίηση είναι ιδιαίτερα σημαντική τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν οι πιθανότητες επαφής ανθρώπων με νυχτερίδες αυξάνονται. Η σύσταση είναι σαφής: οποιαδήποτε επαφή με άγριο ζώο, ακόμη και χωρίς εμφανή πληγή, πρέπει να συζητείται άμεσα με γιατρό.
