Την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας και τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής άμυνας ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, μιλώντας την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026 στις Βρυξέλλες, σε συζήτηση για τη στρατιωτική κινητικότητα στο πλαίσιο της διοργάνωσης «Connecting Europe Days – Europe’s Mobility and Transport Flagship Event».
Ο κ. Δένδιας αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο περιβάλλον ασφαλείας που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα απαιτητική γεωγραφική περιοχή.
«Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον ασφαλείας. Δεν πρόκειται μόνο για την απειλή που αποτελεί η Ρωσία για το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη. Επιπλέον, έχουμε τη γειτονική μας Τουρκία, η οποία αποτελεί απειλή για εμάς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στη συνέχεια έκανε λόγο για «έναν γείτονα με τον οποίο είναι πολύ δύσκολο να συνυπάρξουμε», ενώ αναφέρθηκε επίσης στην εγγύτητα του Ιράν, του Σαχέλ, της Λιβύης, της Συρίας και του Λιβάνου.
Περιγράφοντας το συνολικό περιβάλλον, ο υπουργός το χαρακτήρισε «μια εντελώς διαφορετική γειτονιά» και παρουσίασε την ελληνική προσέγγιση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», η οποία, όπως εξήγησε, αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα άμυνας σε πέντε επίπεδα: ξηρά, θάλασσα, αέρας, κυβερνοχώρος και Διάστημα.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και η πανευρωπαϊκή διάσταση
Ο Νίκος Δένδιας υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη λογική θα πρέπει να αποκτήσει πανευρωπαϊκή διάσταση.
Έφερε ως παράδειγμα το ενδεχόμενο μιας βαλλιστικής επίθεσης εναντίον μιας μικρής ευρωπαϊκής χώρας, όπως η Κύπρος, θέτοντας το ερώτημα εάν ένα κράτος που δεν διαθέτει μόνο του τις απαραίτητες αντιβαλλιστικές δυνατότητες θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια τέτοια απειλή.
«Θα πρέπει να γίνει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, και αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να το πετύχουμε», ανέφερε.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι μελλοντικές προκλήσεις μπορεί να είναι ακόμη πιο σύνθετες, καθώς δυνατότητες που σήμερα διαθέτουν κυρίως ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις θα μπορούσαν, μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, να καταστούν διαθέσιμες και σε τρομοκρατικές οργανώσεις ή άλλους μη κρατικούς δρώντες.
Η στρατιωτική κινητικότητα και η ευρωπαϊκή άμυνα
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ευρώπη έχει καθυστερήσει στην ενίσχυση των αμυντικών της δυνατοτήτων και «πρέπει να κινηθούμε πολύ γρήγορα».
Αναφερόμενος στην ιστορική εξέλιξη της ευρωπαϊκής άμυνας, σημείωσε ότι κατά τη δεκαετία του 1980 επικρατούσε η αντίληψη πως την ευρωπαϊκή άμυνα την είχε αναλάβει το ΝΑΤΟ και, στην πράξη, οι Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, όπως ανέφερε, ενισχύθηκε η πεποίθηση ότι η Ευρώπη δεν χρειαζόταν να προετοιμαστεί για την υπεράσπισή της.
Κατά τον κ. Δένδια, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτέλεσε «σήμα συναγερμού», επαναφέροντας στο προσκήνιο την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη στρατιωτική κινητικότητα, συνδέοντάς την με την ανάγκη ταχείας μετακίνησης δυνάμεων και μέσων σε περίπτωση κρίσης.
Ο υπουργός χρησιμοποίησε ως ιστορικό παράδειγμα τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, επισημαίνοντας ότι η ταχεία μετακίνηση των λεγεώνων στηριζόταν στο εκτεταμένο οδικό δίκτυο.
Σήμερα, όπως ανέφερε, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει οικονομία περίπου 18-19 τρισ. ευρώ, ενώ η δημιουργία και η προστασία των απαραίτητων υποδομών στρατιωτικής κινητικότητας απαιτούν σημαντικούς πόρους.
«360 μοίρες» το ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφαλείας
Ο Νίκος Δένδιας τόνισε ότι η ευρωπαϊκή αμυντική προσέγγιση θα πρέπει να καλύπτει «το σύνολο των απειλών, σε εύρος 360 μοιρών», καθώς οι προκλήσεις δεν περιορίζονται στη ρωσική απειλή και στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι δεν αρκεί η δημιουργία νέων υποδομών, αλλά πρέπει να υπάρχει και μέριμνα για την προστασία τους σε περίπτωση κρίσης.
Στο πλαίσιο αυτό έθεσε το ερώτημα ποιος θα είναι υπεύθυνος για την υπεράσπιση των πανευρωπαϊκών υποδομών και υποστήριξε ότι ο συντονισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών θα πρέπει να προχωρήσει περαιτέρω.
Συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ
Ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής διάστασης δεν θα πρέπει να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ.
Αντίθετα, υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή αμυντική ικανότητα πρέπει να λειτουργεί «συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ», με τη Συμμαχία να παραμένει παρούσα στην Ευρώπη και να συμμετέχει στην κοινή άμυνα.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της Στρατιωτικής Επιτροπής της ΕΕ και των υφιστάμενων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, διευκρινίζοντας ότι δεν εισηγείται κατ’ ανάγκη τη δημιουργία νέων δομών, αλλά την ενίσχυση και μετεξέλιξη των υφιστάμενων.
Σε ερώτηση για το εάν η Ευρώπη βρίσκεται στο επιθυμητό επίπεδο ως προς την άμυνα των υποδομών της, ο κ. Δένδιας απάντησε:
«Όχι, δεν βρισκόμαστε εκεί που θα έπρεπε. Αντιθέτως, απέχουμε πολύ».
Η Αλεξανδρούπολη και ο διάδρομος προς τον Βορρά
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στη θέση της Ελλάδας ως παράδειγμα για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής στρατιωτικής κινητικότητας και ανθεκτικότητας.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στην Αλεξανδρούπολη, την οποία συνέδεσε με τον διάδρομο που διατρέχει τη νοτιοανατολική Ευρώπη προς τον Βορρά, μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας.
Σύμφωνα με τον κ. Δένδια, η ενίσχυση των σχετικών δυνατοτήτων στην Ελλάδα και κατά μήκος αυτού του διαδρόμου θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών υποδομών που θα συνδυάζουν συνδεσιμότητα, στρατιωτική κινητικότητα και ανθεκτικότητα.
Κλείνοντας, ο υπουργός επανέλαβε ότι η Ευρώπη έχει καθυστερήσει και πλέον απαιτείται ταχύτερη δράση.
«Πράττουμε το σωστό. Έχουμε καθυστερήσει, άρα πρέπει να κινηθούμε πάρα πολύ γρήγορα», ήταν το μήνυμά του.