Νέο γύρο κυρώσεων σε πρόσωπα που συνδέονται με το ιρανικό καθεστώς και φέρονται να εκμεταλλεύονται το πετρελαϊκό εμπόριο της χώρας για προσωπικό όφελος ανακοίνωσε στις 20 Νοεμβρίου 2026 το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Operation Economic Outcast».
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου, στο στόχαστρο μπαίνουν πρόσωπα που λειτουργούν ως διαχειριστές και μεσάζοντες των πετρελαϊκών εσόδων του Ιράν, διευκολύνοντας την πώληση πετρελαίου στο εξωτερικό. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, τα συγκεκριμένα πρόσωπα έχουν παρακρατήσει τα έσοδα από τις πωλήσεις για προσωπικό τους όφελος, με αποτέλεσμα το ιρανικό καθεστώς να επιχειρεί τώρα να ανακτήσει δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι το ιρανικό καθεστώς θέτει διαρκώς τα δικά του συμφέροντα πάνω από εκείνα των πολιτών του, την ώρα που οι απλοί Ιρανοί αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε ψωμί και καύσιμα.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το καθεστώς έχει εξαντλήσει τα αποθέματα πετρελαίου που διαθέτει για θαλάσσια μεταφορά και ενδέχεται να μην εισπράξει ποτέ τα έσοδα από πετρέλαιο που έχει ήδη πουλήσει.
Η επιχείρηση Economic Outcast
Η επιχείρηση «Operation Economic Outcast» ανακοινώθηκε στις 24 Αυγούστου 2026 από τον Σκοτ Μπέσεντ και, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, έχει στόχο να διακόψει τις εναπομείνασες οικονομικές οδούς χρηματοδότησης του ιρανικού καθεστώτος.
Στο πλαίσιο της επιχείρησης, οι αμερικανικές αρχές έχουν χαρτογραφήσει δίκτυα, διαμεσολαβητές και χρηματοοικονομικά κανάλια που χρησιμοποιεί το Ιράν για τη διακίνηση πετρελαίου, την παράκαμψη των κυρώσεων και τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει τρομοκρατικές.
Η προσπάθεια πραγματοποιείται σε συνεργασία με υπηρεσίες της αμερικανικής κυβέρνησης, την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο και χώρες του Κόλπου.
Το υπουργείο προειδοποιεί ότι κάθε οντότητα που διευκολύνει τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή την παράκαμψη των κυρώσεων για λογαριασμό του Ιράν κινδυνεύει να αποκλειστεί από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι προειδοποιήσεις αφορούν και πρόσωπα ή επιχειρήσεις εκτός ΗΠΑ που εξακολουθούν να συνεργάζονται με το ιρανικό καθεστώς.
Τα πρόσωπα που μπαίνουν στο στόχαστρο
Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται οι Μοχαμάντ Τζαβάντ Μπαβάντ (Mohammad Javad Bavand) και Ματζίντ Τατζ (Majid Taj), αδελφός του προέδρου της Ιρανικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας.
Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, οι δύο άνδρες συμμετέχουν σε δίκτυο προσώπων που συνδέονται με το καθεστώς και έχουν αναλάβει την εξασφάλιση χρημάτων μέσω της πώλησης των μειούμενων πετρελαϊκών αποθεμάτων του Ιράν.
Ο Μπαβάντ, πρώην αξιωματικός των υπηρεσιών πληροφοριών των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), φέρεται να έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στην προσπάθεια ανάκτησης εσόδων από πετρελαϊκές πωλήσεις που βρίσκονται σε τρίτες χώρες. Στο δίκτυό του περιλαμβάνεται και ο Τατζ.
Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να αναθέτει στο συγκεκριμένο δίκτυο τη διευκόλυνση των πετρελαϊκών πωλήσεων, παρά το γεγονός ότι μέλη του φέρονται να οφείλουν δισεκατομμύρια δολάρια από προηγούμενες συναλλαγές.
Ο Μπαβάντ φέρεται επίσης να έχει συνεργαστεί με παράγοντες του παράνομου πετρελαϊκού εμπορίου, μεταξύ των οποίων οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης και η εταιρεία Sepehr Energy Jahan Nama Pars Company (SEJ), την οποία οι ΗΠΑ έχουν ήδη χαρακτηρίσει ως εταιρεία-βιτρίνα που χρησιμοποιείται για την πώληση πετρελαίου για λογαριασμό του Γενικού Επιτελείου των Ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Οι Μπαβάντ και Τατζ εντάσσονται στον κατάλογο κυρώσεων βάσει του εκτελεστικού διατάγματος 13902, που αφορά τον πετρελαϊκό και πετροχημικό τομέα της ιρανικής οικονομίας.
Οι διαμεσολαβητές και οι εταιρείες που συνδέονται με το Ιράν
Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνεται ο Μοχαμάντ Χοσεΐν Σερβάτι (Mohammadhossein Servati), γιος του ταξίαρχου των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης Μοχσέν Σερβάτι.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Σερβάτι έχει αναλάβει διοικητικές θέσεις σε εταιρείες που λειτουργούν υπό την ομπρέλα της Sepehr Energy Jahan Nama Pars Company, μεταξύ των οποίων η Xin Rui Jin Trad Co., Limited και η Sepehr Energy Hamta Pars.
Η πρώτη εταιρεία φέρεται να μεσολάβησε και να παρέλαβε φορτία ιρανικού πετρελαίου για λογαριασμό της SEJ, με προορισμό ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, γνωστά ως «teapot refineries».
Ο Σερβάτι χαρακτηρίζεται από τις αμερικανικές αρχές ως πρόσωπο που παρείχε ουσιαστική υποστήριξη στην εταιρεία SEJ και εντάσσεται στις κυρώσεις βάσει του εκτελεστικού διατάγματος 13224, όπως έχει τροποποιηθεί, το οποίο αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
Στη λίστα περιλαμβάνεται επίσης ο Μοτζταμπά Αραμπνεζάντ (Mojtaba Arabnejad), γιος του ήδη υπό κυρώσεις Ιρανού επιχειρηματία και διευθύνοντος συμβούλου της αεροπορικής εταιρείας Mahan Air, Χαμίντ Αραμπνεζάντ.
Το αμερικανικό υπουργείο υποστηρίζει ότι ο Μοτζταμπά αξιοποίησε τις οικογενειακές του σχέσεις και τις διασυνδέσεις του με τη Δύναμη Quds των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC-QF), προκειμένου να συμμετάσχει στην προμήθεια ανταλλακτικών αεροσκαφών για τη Mahan Air, αλλά και στην προμήθεια όπλων για τον ιρανικό στρατό μέσω εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον αγροτικό τομέα.
Παράλληλα, φέρεται να είχε εποπτικό ρόλο σε πετρελαϊκές πωλήσεις για λογαριασμό του ιρανικού καθεστώτος, με τα έσοδα να χρησιμοποιούνται για τη στήριξη της Mahan Air.
Η ένταξή του στον κατάλογο κυρώσεων πραγματοποιείται βάσει του εκτελεστικού διατάγματος 13224, λόγω της φερόμενης ουσιαστικής υποστήριξης που παρείχε στην αεροπορική εταιρεία.
Τι προβλέπουν οι νέες κυρώσεις
Με την εφαρμογή των μέτρων, δεσμεύονται όλα τα περιουσιακά στοιχεία και τα συμφέροντα επί περιουσιακών στοιχείων των προσώπων που κατονομάζονται, εφόσον βρίσκονται στις ΗΠΑ ή υπό την κατοχή ή τον έλεγχο Αμερικανών πολιτών και επιχειρήσεων. Τα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να δηλώνονται στην αρμόδια υπηρεσία OFAC.
Παράλληλα, δεσμεύονται και οι εταιρείες που ανήκουν, άμεσα ή έμμεσα, κατά ποσοστό τουλάχιστον 50% σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα που έχουν υποστεί κυρώσεις.
Οι κανονισμοί της OFAC απαγορεύουν κατά κανόνα τις συναλλαγές Αμερικανών προσώπων, καθώς και τις συναλλαγές εντός ή μέσω των ΗΠΑ, όταν αυτές αφορούν περιουσιακά στοιχεία ή συμφέροντα των συγκεκριμένων προσώπων, εκτός εάν υπάρχει σχετική άδεια ή εξαίρεση.
Το υπουργείο Οικονομικών προειδοποιεί ότι οι παραβιάσεις των αμερικανικών κυρώσεων μπορούν να επιφέρουν αστικές ή ποινικές κυρώσεις τόσο σε αμερικανικά όσο και σε αλλοδαπά πρόσωπα. Επισημαίνει, επίσης, ότι ακόμη και μη αμερικανικές επιχειρήσεις ή φυσικά πρόσωπα ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με μέτρα εάν διευκολύνουν εν γνώσει τους ή εν αγνοία τους την παραβίαση των αμερικανικών περιορισμών.
Τέλος, το αμερικανικό υπουργείο διευκρινίζει ότι οι κυρώσεις μπορούν να αρθούν εφόσον υπάρξει επαρκής αλλαγή συμπεριφοράς και συνθηκών, σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία και τις προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής και της εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ.
