Σε μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη στον τομέα της ογκολογίας και της διατροφής, ερευνητές του Πανεπιστημίου Rutgers ανακάλυψαν ότι η μείωση της πρόσληψης πρωτεΐνης μπορεί να επιβραδύνει σημαντικά την ανάπτυξη του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (HCC) – του πιο συχνού τύπου πρωτογενούς καρκίνου του ήπατος – σε άτομα με βλάβη ή δυσλειτουργία του ήπατος. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science Advances (9 Ιανουαρίου 2026), βασίζεται σε πειράματα σε ποντίκια και αποκαλύπτει έναν μηχανισμό όπου η υπερβολική αμμωνία από τον μεταβολισμό πρωτεϊνών «τροφοδοτεί» την εξάπλωση των όγκων.
Η Αιτία: Η Τοξική Αμμωνία και η Δυσλειτουργία του Ήπατος
Κατά τον μεταβολισμό των πρωτεϊνών, το σώμα παράγει άζωτο που μετατρέπεται σε αμμωνία – μια τοξική ουσία για τον εγκέφαλο και τον οργανισμό. Σε υγιές ήπαρ, η αμμωνία μετατρέπεται σε ουρία μέσω του κύκλου της ουρίας και αποβάλλεται μέσω των ούρων. Ωστόσο, σε περιπτώσεις κίρρωσης, λιπώδους ήπατος, ιογενούς ηπατίτιδας ή άλλων βλαβών, αυτή η διαδικασία διαταράσσεται, οδηγώντας σε συσσώρευση αμμωνίας.
Η μελέτη δείχνει ότι αυτή η συσσώρευση δεν είναι απλώς συνέπεια του καρκίνου, αλλά ενεργά προάγει την ανάπτυξή του: η αμμωνία ενσωματώνεται σε αμινοξέα και νουκλεοτίδια, τα οποία τα καρκινικά κύτταρα χρησιμοποιούν για να πολλαπλασιαστούν γρήγορα.
«Η κλινική παρατήρηση ότι το σύστημα αποτοξίνωσης αμμωνίας του ήπατος είναι συνήθως διαταραγμένο σε ασθενείς με καρκίνο ήπατος είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες», δήλωσε ο κύριος συγγραφέας Wei-Xing Zong, διακεκριμένος καθηγητής στο Rutgers Ernest Mario School of Pharmacy και μέλος του Rutgers Cancer Institute. «Η ερώτηση που παρέμενε αναπάντητη ήταν αν αυτή η διαταραχή και η συσσώρευση αμμωνίας είναι συνέπεια ή οδηγός της εξέλιξης του όγκου».
Τα Ευρήματα στα Πειράματα σε Ποντίκια
Οι ερευνητές προκάλεσαν όγκους ήπατος σε ποντίκια και, χρησιμοποιώντας γονιδιακή επεξεργασία, απενεργοποίησαν ένζυμα του κύκλου ουρίας σε ορισμένα από αυτά. Τα ποντίκια με διαταραγμένη αποτοξίνωση αμμωνίας παρουσίασαν:
- Υψηλότερα επίπεδα αμμωνίας
- Μεγαλύτερους όγκους
- Ταχύτερη εξέλιξη της νόσου
- Σημαντικά μικρότερη επιβίωση
Στη συνέχεια, δοκίμασαν μια πρακτική παρέμβαση: δίαιτα χαμηλή σε πρωτεΐνη (περίπου 6% θερμίδες από πρωτεΐνη, έναντι κανονικής). Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:
- Μείωση των επιπέδων αμμωνίας στο αίμα και το ήπαρ
- Δραματική επιβράδυνση της ανάπτυξης των όγκων
- Σημαντική αύξηση της επιβίωσης
Πρακτικές Συνέπειες για Ασθενείς με Ηπατική Βλάβη
Ο καρκίνος του ήπατος παραμένει μία από τις πιο θανατηφόρες μορφές καρκίνου στις ΗΠΑ, με ποσοστό πενταετούς επιβίωσης περίπου 22%. Περίπου 1 στους 4 ενήλικες έχει λιπώδη ήπατο, ενώ παράγοντες όπως η ηπατίτιδα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και η κίρρωση αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο.
«Αν έχετε ηπατική νόσο ή βλάβη που εμποδίζει το ήπαρ να λειτουργεί σωστά, θα πρέπει σοβαρά να εξετάσετε τη μείωση της πρόσληψης πρωτεΐνης για να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου ήπατος», τόνισε ο Zong.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν: Κάθε αλλαγή διατροφής πρέπει να γίνεται υπό ιατρική καθοδήγηση. Σε πολλούς καρκινοπαθείς, οι οδηγίες συστήνουν υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης για διατήρηση μυϊκής μάζας κατά τη θεραπεία. Η μείωση πρωτεΐνης αφορά κυρίως άτομα με ήδη διαταραγμένη λειτουργία ήπατος, όχι υγιή άτομα.
«Η μείωση της κατανάλωσης πρωτεΐνης μπορεί να είναι ο ευκολότερος τρόπος να μειωθούν τα επίπεδα αμμωνίας», κατέληξε ο Zong.
Η έρευνα, που χρηματοδοτήθηκε από διάφορους οργανισμούς και δημοσιεύτηκε με τίτλο «Impaired nitrogenous waste clearance promotes hepatocellular carcinoma», ανοίγει νέους δρόμους για προληπτικές και υποστηρικτικές στρατηγικές σε υψηλού κινδύνου ασθενείς, ενώ υπογραμμίζει τη σύνδεση μεταξύ μεταβολισμού και καρκίνου. Οι κλινικές εφαρμογές θα χρειαστούν περαιτέρω έρευνα σε ανθρώπους, αλλά τα ευρήματα θεωρούνται πολλά υποσχόμενα.