Μια νέα εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, η DinoTracker, φέρνει επανάσταση στην παλαιοντολογία: αναλύει φωτογραφίες ή σκίτσα αποτυπωμάτων δεινοσαύρων από το κινητό και προβλέπει ποιος δεινόσαυρος τα άφησε, με ακρίβεια που φτάνει το 90% των ανθρώπινων ειδικών. Η εφαρμογή, που αναπτύχθηκε από ερευνητές του Helmholtz-Zentrum Berlin σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, εκπαιδεύτηκε σε σχεδόν 2.000 πραγματικά αποτυπώματα και εκατομμύρια προσομοιωμένα παραδείγματα, λαμβάνοντας υπόψη αλλοιώσεις από τον χρόνο (συμπίεση, μετατόπιση άκρων κ.λπ.).
Η DinoTracker εστιάζει σε οκτώ βασικά χαρακτηριστικά: το άνοιγμα των δακτύλων, τη θέση της φτέρνας, την επιφάνεια επαφής με το έδαφος, την κατανομή βάρους και άλλα. Αντί για προκαθορισμένες βάσεις δεδομένων που μπορεί να έχουν προκαταλήψεις, η τεχνητή νοημοσύνη μαθαίνει μόνη της τις διαφορές στα σχήματα, συγκρίνοντας νέα αποτυπώματα με γνωστά.
Η εφαρμογή είναι δωρεάν (διαθέσιμη μέσω GitHub), επιτρέπει σε παλαιοντολόγους, ερασιτέχνες και το κοινό να ανεβάζουν εικόνες και να βλέπουν άμεσα τα πιο παρόμοια αποτυπώματα, καθώς και να πειραματίζονται με τις παραμέτρους για να δουν πώς αλλάζουν οι συσχετίσεις.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα: Η DinoTracker εντόπισε ότι ορισμένα αποτυπώματα τριδάκτυλα (με τρία δάχτυλα) από την Τριασική και Πρώιμη Ιουρασική περίοδο (πάνω από 200 εκατομμύρια χρόνια πριν) – όπως από τη Λεσότο στη Νότια Αφρική, τη Βόρεια Αμερική (Culpeper Basin) και αλλού – μοιάζουν εξαιρετικά με αυτά εξαφανισμένων και σύγχρονων πουλιών. Αυτό υποδηλώνει ότι τα πουλιά (ή πολύ κοντινοί πρόγονοί τους) μπορεί να εμφανίστηκαν δεκάδες εκατομμύρια χρόνια νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε, πριν από τα παλαιότερα γνωστά σκελετά πουλιών όπως ο Archaeopteryx (περίπου 150 εκατ. χρόνια).
Ο Steve Brusatte, παλαιοντολόγος από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και συν-συγγραφέας, δήλωσε: «Αυτό το δίκτυο μπορεί να έχει εντοπίσει τα παλαιότερα πουλιά στον κόσμο – μια φανταστική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να σημαίνει ότι τα πουλιά έχουν πολύ βαθύτερη καταγωγή από ό,τι νομίζαμε, ή ότι ορισμένοι πρωτόγονοι δεινόσαυροι είχαν πόδια που έμοιαζαν τυχαία με αυτά των πουλιών».
Η μελέτη, δημοσιευμένη στο Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), χρηματοδοτήθηκε από διάφορους φορείς (BMBF, Helmholtz, National Geographic Society, Leverhulme Trust). Οι ερευνητές ελπίζουν ότι η DinoTracker θα βοηθήσει στην ταχεία ταξινόμηση αποτυπωμάτων, θα μειώσει τις προκαταλήψεις και θα ανοίξει νέες συζητήσεις για την εξέλιξη των πουλιών και των δεινοσαύρων.
Η εφαρμογή ήδη χρησιμοποιείται για αμφιλεγόμενα αποτυπώματα, όπως από το νησί Skye της Σκωτίας (περίπου 170 εκατ. χρόνια), που φαίνεται να ανήκουν σε πρώιμους συγγενείς δεινοσαύρων με ράμφος πάπιας (ornithopods). Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει αντικειμενική, data-driven προσέγγιση σε ένα πεδίο όπου τα αποτυπώματα συχνά αλλοιώνονται και οι ερμηνείες διχάζουν τους ειδικούς.
Με την DinoTracker, η παλαιοντολογία γίνεται πιο προσιτή και γρήγορη – και ίσως ξαναγράφει την ιστορία της εξέλιξης των πουλιών!