Με τις πρώτες κρύες νύχτες ανάβουν σόμπες, τζάκια και θερμάστρες σε όλη τη χώρα. Μαζί τους επιστρέφει και ένας κίνδυνος που κάθε χειμώνα οδηγεί ανθρώπους στο νοσοκομείο: η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα. Είναι ένα αέριο που δεν φαίνεται, δεν μυρίζει και δεν προκαλεί ερεθισμό, γι’ αυτό συχνά δεν γίνεται αντιληπτό ώσπου να είναι αργά.
Από πού προέρχεται
Το μονοξείδιο του άνθρακα παράγεται όταν καίγεται οποιοδήποτε καύσιμο χωρίς αρκετό οξυγόνο: ξύλα, κάρβουνα, πετρέλαιο, υγραέριο, φυσικό αέριο, βενζίνη. Μέσα στο σπίτι, οι συνηθέστερες πηγές είναι οι λέβητες και οι θερμοσίφωνες αερίου χωρίς σωστή συντήρηση, οι καμινάδες που είναι φραγμένες, τα τζάκια και οι ξυλόσομπες με κακό τράβηγμα, οι θερμάστρες υγραερίου ή πετρελαίου χωρίς καμινάδα σε κλειστό χώρο και, κυρίως, τα μαγκάλια.
Το μαγκάλι είναι σχεδιασμένο για ανοιχτούς ή καλά αεριζόμενους χώρους. Τα κάρβουνα που σιγοκαίνε σε ένα κλειστό δωμάτιο παράγουν μεγάλες ποσότητες μονοξειδίου, ακόμη κι όταν δεν φαίνεται φλόγα. Οι οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας είναι σαφείς: ποτέ μαγκάλι σε κλειστό χώρο και ποτέ ύπνος με αναμμένο μαγκάλι ή θερμάστρα υγραερίου ή πετρελαίου. Κίνδυνο δημιουργούν επίσης οι γεννήτριες μέσα στο σπίτι ή στην αποθήκη, και η χρήση της κουζίνας αερίου ή του φούρνου για ζέσταμα.
Γιατί είναι τόσο επικίνδυνο
Όταν το εισπνέουμε, το μονοξείδιο του άνθρακα δεσμεύεται στην αιμοσφαιρίνη του αίματος πολύ πιο εύκολα από το οξυγόνο και εμποδίζει τη μεταφορά του στα όργανα. Η καρδιά και ο εγκέφαλος, που χρειάζονται περισσότερο οξυγόνο, επηρεάζονται πρώτα.
Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι πονοκέφαλος, ζάλη, αδυναμία, ναυτία, έμετος, πόνος στο στήθος και σύγχυση. Επειδή μοιάζουν με γρίπη, συχνά δεν αναγνωρίζονται. Μια χαρακτηριστική ένδειξη είναι όταν τα ίδια συμπτώματα εμφανίζονται ταυτόχρονα σε περισσότερα άτομα του σπιτιού, ή όταν υποχωρούν όταν βγαίνει κανείς έξω. Το πιο επικίνδυνο είναι ότι όποιος κοιμάται, ή έχει πιει αλκοόλ, μπορεί να χάσει τις αισθήσεις του ή και να πεθάνει χωρίς να προλάβει να καταλάβει τίποτα.
Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν τα βρέφη, οι έγκυες, οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν καρδιακά ή αναπνευστικά προβλήματα ή αναιμία. Μόνο στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τα CDC, πάνω από 400 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από ακούσια δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα που δεν σχετίζεται με πυρκαγιά, και πάνω από 100.000 επισκέπτονται τα επείγοντα.
Τι κάνουμε για να προστατευτούμε
- Συντήρηση του λέβητα, του θερμοσίφωνα αερίου και κάθε συσκευής καύσης μία φορά τον χρόνο από πιστοποιημένο τεχνικό.
- Καθαρισμός της καμινάδας και του τζακιού πριν ξεκινήσει ο χειμώνας.
- Ποτέ μαγκάλι, ψησταριά κάρβουνου ή γεννήτρια σε κλειστό χώρο.
- Δεν κοιμόμαστε με αναμμένη θερμάστρα υγραερίου ή πετρελαίου χωρίς καμινάδα.
- Δεν χρησιμοποιούμε την κουζίνα ή τον φούρνο για θέρμανση.
- Τοποθετούμε ανιχνευτή μονοξειδίου του άνθρακα με μπαταρία κοντά στα υπνοδωμάτια, ώστε ο συναγερμός να μας ξυπνήσει.
- Αφήνουμε πάντα κάποιον αερισμό στον χώρο όπου λειτουργεί συσκευή καύσης.
Αν υποψιαστείτε δηλητηρίαση
Βγείτε αμέσως στον καθαρό αέρα και βγάλτε έξω και τους υπόλοιπους, ανοίγοντας πόρτες και παράθυρα αν μπορείτε χωρίς καθυστέρηση. Καλέστε αμέσως το ΕΚΑΒ στο 166 ή τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112. Μην επιστρέψετε στον χώρο μέχρι να ελεγχθεί, και μην υποτιμήσετε τα συμπτώματα, ακόμη κι αν βελτιωθούν στον καθαρό αέρα. Για παροχή πληροφοριών σε περίπτωση δηλητηρίασης λειτουργεί και το Κέντρο Δηλητηριάσεων στο 210 7793777.