Την ανάγκη ενίσχυσης της πολυμέρειας, τον ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό, την Ουκρανία και το Σουδάν, αλλά και τους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ανέδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην ομιλία του στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με «ιδιαίτερα επικίνδυνες εποχές», καθώς οι συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται, οι εντάσεις βαθαίνουν και, όπως ανέφερε, παρατηρείται περαιτέρω διάβρωση της αυτοσυγκράτησης στις διεθνείς σχέσεις.
«Οι κανόνες και οι συμφωνίες που εδώ και καιρό εξασφάλιζαν έναν σχετικό βαθμό σταθερότητας στις διακρατικές σχέσεις δοκιμάζονται όλο και περισσότερο», τόνισε.
Η θαλάσσια ασφάλεια και ο ρόλος της Ελλάδας
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία χαρακτήρισε ισχυρό παράδειγμα επιτυχίας της πολυμέρειας.
Όπως σημείωσε, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η απρόσκοπτη διέλευση από διεθνή στενά πρέπει να προστατεύονται σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ η Ελλάδα, ως ηγετική δύναμη στη ναυτιλία, συμμετέχει ενεργά στη θαλάσσια ασφάλεια μέσω της επιχείρησης «ASPIDES» της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο κ. Μητσοτάκης προειδοποίησε ότι η συστηματική απειλή των θαλάσσιων οδών μπορεί να έχει ευρύτερες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, επισημαίνοντας ότι περισσότερο από το 90% του παγκόσμιου εμπορίου πραγματοποιείται δια θαλάσσης.
«Είμαστε γεφυροποιοί, όχι ταραχοποιοί»
Αναφερόμενος στη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η χώρα βρίσκεται στο σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής και Δύσης και υποστήριξε ότι μπορεί να λειτουργήσει ως «γέφυρα» μεταξύ της Ευρώπης και της ευρύτερης γειτονιάς της.
«Η χώρα μου αποτελεί πυλώνα σταθερότητας, συνδεσιμότητας και ειρήνης σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο», ανέφερε.
«Είμαστε γεφυροποιοί, όχι ταραχοποιοί», είπε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στη στρατηγική της Ελλάδας στην περιοχή.
Γάζα: «Η Χαμάς δεν μπορεί να έχει κανέναν ρόλο»
Για τη Μέση Ανατολή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι το Σχέδιο Ειρήνης για τη Γάζα πρέπει να εφαρμοστεί αποτελεσματικά.
Έθεσε ως προϋπόθεση την παράδοση των όπλων από τη Χαμάς, υπογραμμίζοντας: «Δεν μπορεί να έχει οποιονδήποτε ρόλο -επαναλαμβάνω: κανέναν ρόλο-, στο μέλλον της Γάζας».
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της ανοικοδόμησης της Γάζας με τους Παλαιστινίους να αναλαμβάνουν την ευθύνη για το μέλλον της και επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών.
Για τη Δυτική Όχθη εξέφρασε «βαθιά ανησυχία», σημειώνοντας ότι δεν πρέπει να συνεχιστούν ενέργειες που, όπως είπε, είναι παράνομες βάσει του Διεθνούς Δικαίου και υπονομεύουν τη βιωσιμότητα ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.
Λίβανος, Συρία και Λιβύη
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στις εξελίξεις στον Λίβανο, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει πλέον πραγματική ευκαιρία για μια διαρκή ειρήνη.
Η Ελλάδα, όπως είπε, στηρίζει έναν «κυρίαρχο, ανθεκτικό και ενωμένο Λίβανο» και τις προσπάθειες της κυβέρνησης να αποκαταστήσει τον αποκλειστικό έλεγχο του κράτους στην κατοχή όπλων.
Για τη Συρία υπογράμμισε ότι η μακροπρόθεσμη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή προϋποθέτει μια σταθερή και συμπεριληπτική Συρία, απαλλαγμένη από ξένες παρεμβάσεις και περιφερειακές αντιπαλότητες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην προστασία των θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων, σημειώνοντας ότι η ορθόδοξη χριστιανική μειονότητα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει, όπως ανέφερε, τη βία ισλαμιστών εξτρεμιστών.
Σε ό,τι αφορά τη Λιβύη, εξέφρασε τη στήριξη της Ελλάδας στις προσπάθειες επανένωσης και επανέλαβε την προσήλωση στην επίτευξη συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Μητσοτάκης για Τουρκία: «Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία»
Εκτενή ήταν η αναφορά του πρωθυπουργού και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι τα τελευταία τρία χρόνια η Ελλάδα καταβάλλει συνεχή προσπάθεια για τη βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία, την ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης και τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας.
«Δεν μπορούμε, άλλωστε, όπως έχω πει επανειλημμένα, να αλλάξουμε τη γεωγραφία, είναι το πεπρωμένο μας να ζούμε ο ένας δίπλα στον άλλον», τόνισε.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί, όπως είπε, «το μόνο θεσμικό πλαίσιο» για την επίλυση της μοναδικής μακροχρόνιας διαφοράς Ελλάδας και Τουρκίας, που αφορά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι ο διάλογος είναι απαραίτητος για την ειρήνη και την ευημερία, αλλά δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη.
«Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με απειλές πολέμου ως απάντηση στην άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο», είπε.
Κυπριακό: «Η “λυδία λίθος” για την αξιοπιστία του ΟΗΕ»
Για το Κυπριακό, ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στα 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή μέρους της Κύπρου.
Χαρακτήρισε το Κυπριακό «ανοιχτή πληγή» και υποστήριξε ότι για τα Ηνωμένα Έθνη η Κύπρος παραμένει η «λυδία λίθος» ως προς την αξιοπιστία τους και την ικανότητά τους να τηρούν τα δικά τους ψηφίσματα και τις αρχές του Χάρτη.
Η Ελλάδα, πρόσθεσε, στηρίζει τις προσπάθειες του Αντόνιο Γκουτέρες για τη δημιουργία των προϋποθέσεων επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, με στόχο την επανένωση της Κύπρου.
Ουκρανία και Σουδάν
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η σύγκρουση διανύει πλέον το πέμπτο έτος και επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στον ουκρανικό λαό.
«Η διπλωματία πρέπει τώρα να επιτύχει άμεση κατάπαυση του πυρός και ειρήνη που θα έχει διάρκεια, βασισμένη στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», σημείωσε.
Τόνισε επίσης ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει καθοριστικό λόγο για το μέλλον της και ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει από τις διαπραγματεύσεις.
Για το Σουδάν έκανε λόγο για «συγκλονιστική ανθρωπιστική καταστροφή», ζητώντας να σταματήσουν οι ξένες παρεμβάσεις και να μην υπάρξει ατιμωρησία για εγκλήματα πολέμου.
Η Ελλάδα και η οικονομία
Σημαντικό μέρος της ομιλίας του αφιέρωσε στην πορεία της ελληνικής οικονομίας, συνδέοντας την οικονομική ανθεκτικότητα με τη γεωπολιτική ισχύ.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα πριν από επτά χρόνια εξερχόταν από μια βαθιά οικονομική κρίση, έχοντας χάσει περισσότερο από το 25% του ΑΕΠ της.
Σήμερα, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η χώρα προσελκύει σημαντικές ξένες άμεσες επενδύσεις.
«Η οικονομική ανθεκτικότητα είναι, επομένως, άρρηκτα συνδεδεμένη με ισχυρούς θεσμούς και αξιόπιστες αποτρεπτικές δυνατότητες», ανέφερε.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ψηφιοποίηση του κράτους, στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και στη μείωση του δημόσιου χρέους.
GREGY και Great Sea Interconnector
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε επίσης τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού και διασυνδετικού κόμβου μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Κόλπου και Βόρειας Αφρικής.
Αναφέρθηκε ειδικότερα στο GREGY, που προβλέπει τη μεταφορά καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ευρώπη, καθώς και στον Great Sea Interconnector, ο οποίος θα συνδέσει ευρωπαϊκά ηλεκτρικά δίκτυα με την Κύπρο και το Ισραήλ.
«Η συνδεσιμότητα είναι το απτό πρόσωπο της γεωπολιτικής», είπε χαρακτηριστικά.
Η τεχνητή νοημοσύνη και η προειδοποίηση για «ανεξέλεγκτη πρόοδο»
Στο τελευταίο μέρος της ομιλίας του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εστίασε στην τεχνητή νοημοσύνη, χαρακτηρίζοντας την ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της χωρίς ρυθμιστικό πλαίσιο ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Με αναφορά στους Talking Heads και τον στίχο «We are on a road to nowhere», υποστήριξε ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας δημιουργήθηκε τεχνολογία που αμφισβητεί ανοιχτά την υπεροχή του ανθρώπινου νου.
«Είναι απλώς αδύνατο να αγνοήσουμε το γεγονός ότι, επί του παρόντος, μία ανεξέλεγκτη πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης, δίχως ρυθμιστικό πλαίσιο, εγκυμονεί κινδύνους που ενδεχομένως υπερβαίνουν κατά πολύ τα πιθανά οφέλη της», ανέφερε.
Ο πρωθυπουργός τάχθηκε υπέρ αυστηρότερου ρυθμιστικού πλαισίου για τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, με απαιτήσεις για ανθρώπινες αξίες, διαφάνεια και ασφάλεια.
Παρομοίασε, μάλιστα, την ανάγκη ελέγχου της τεχνητής νοημοσύνης με τη ρύθμιση της πυρηνικής τεχνολογίας στις ΗΠΑ κατά τις δεκαετίες του 1940 και του 1950.
«Το ίδιο πρέπει να συμβεί και τώρα. Και πρέπει να συμβεί γρήγορα», τόνισε.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ μιας προσωρινής παύσης στην ανάπτυξη νέων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου να υπάρξει χρόνος για τη δημιουργία ισχυρής ρυθμιστικής αρχής.
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η μεγαλύτερη ευθύνη για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς εκεί αναπτύσσονται τα πιο προηγμένα μοντέλα.
«Η μεγάλη δύναμη συνεπάγεται μεγάλη ευθύνη. Ας ελπίσουμε ότι η χώρα που μας φιλοξενεί θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων», κατέληξε.