Η χρηματοδότηση της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Ένωση για το μεταναστευτικό παραμένει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας, καθώς η χώρα εξακολουθεί να θεωρείται από τα κράτη-μέλη με την υψηλότερη μεταναστευτική πίεση στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης.
Η «Δεξαμενή Αλληλεγγύης» 2026
Τον Δεκέμβριο του 2025 τα κράτη-μέλη της ΕΕ συμφώνησαν στον νέο μηχανισμό αλληλεγγύης για το 2026, ο οποίος περιλαμβάνει 21.000 μετεγκαταστάσεις ή άλλες μορφές αλληλεγγύης και 420 εκατομμύρια ευρώ σε οικονομικές συνεισφορές για το 2026. Το ποσό αυτό είναι χαμηλότερο από τα 30.000 μετεγκαταστάσεις και 600 εκατομμύρια ευρώ, που αποτελούν τα ελάχιστα ετήσια επίπεδα αναφοράς στο πλαίσιο του Κανονισμού για τη Διαχείριση του Ασύλου και της Μετανάστευσης.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και Κύπρος είναι τα κράτη-μέλη που χαρακτηρίστηκαν ως χώρες υπό μεταναστευτική πίεση και μπορούν να επωφεληθούν από αυτή τη δεξαμενή.
Πόσα έχει λάβει συνολικά η Ελλάδα
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, από το 2015 η Ελλάδα έχει λάβει περισσότερα από 5 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ για τη διαχείριση της μετανάστευσης, των συνόρων και συναφών αναγκών.
Για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027, η αρχική κατανομή της ευρωπαϊκής συνεισφοράς στα ελληνικά προγράμματα ανέρχεται σε 438,9 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (AMIF), 1,1 δισεκατομμύριο ευρώ από το Μέσο Διαχείρισης Συνόρων και Θεωρήσεων (BMVI) και 45,6 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (ISF), ποσά που αντιστοιχούν στο 75% της συνολικής αρχικής κατανομής. Επιπλέον, η χώρα έλαβε περίπου 80 εκατομμύρια ευρώ πρόσθετης στήριξης μέσω του AMIF για κράτη-μέλη που δέχονται μεταναστευτική πίεση στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Τον Ιανουάριο του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε υπολογίσει ότι η Ελλάδα είχε επωφεληθεί από 3,12 δισεκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκής στήριξης από το 2015, εκ των οποίων 2,03 δισεκατομμύρια ευρώ από το AMIF, 450 εκατομμύρια ευρώ από το ISF και 643,6 εκατομμύρια ευρώ από το Μέσο Έκτακτης Στήριξης.
Πρόσθετα κονδύλια για συγκεκριμένα προγράμματα
Πέρα από τις βασικές κατανομές, η Ελλάδα έχει διεκδικήσει και εξασφαλίσει επιπλέον στοχευμένη χρηματοδότηση. Τον Οκτώβριο του 2023 η Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού & Διαχείρισης Προγραμμάτων Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Υπουργείου Μετανάστευσης πέτυχε την έγκριση δύο νέων προτάσεων ύψους 42.260.302 ευρώ: μία για τη δημιουργία πέντε κέντρων στήριξης ασυνόδευτων ανηλίκων πανελλαδικά (πρόγραμμα «ΠΥΞΙΔΑ», με 90% συγχρηματοδότηση από την ΕΕ) και μία για την αγορά 27 κινητών κέντρων επιτήρησης χερσαίων συνόρων για την Ελληνική Αστυνομία (με 80% συγχρηματοδότηση). Με αυτές τις δύο προτάσεις, η συνολική αύξηση χρηματοδότησης των ελληνικών προγραμμάτων ΤΑΜΕΥ 2021-2027, πέραν του αρχικά εγκεκριμένου προϋπολογισμού, έφτασε τα 66.971.007,52 ευρώ μέχρι εκείνη τη στιγμή.
Πού πηγαίνουν τα χρήματα στο εσωτερικό
Μέρος της χρηματοδότησης κατευθύνεται και σε μη κυβερνητικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα. Σύμφωνα με στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το σύνολο της χρηματοδότησης προς ΜΚΟ ανήλθε σε 191,7 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 175 εκατομμύρια ευρώ προέρχονται από το AMIF για την περίοδο 2021-2027, ενώ 16,67 εκατομμύρια ευρώ προήλθαν από τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (EEA Grants) για την περίοδο 2014-2021. Τα κονδύλια αυτά στηρίζουν προγράμματα στέγασης, ψυχοκοινωνικής φροντίδας, εκπαίδευσης, νομικής βοήθειας και κοινωνικής ένταξης.
Παράλληλα, σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Απριλίου 2025, η Ελλάδα έχει αντλήσει επιπλέον περίπου 681 εκατομμύρια ευρώ από το ταμείο συνοχής της ΕΕ για ανάγκες διαχείρισης της μετανάστευσης, με αίτημα να αντλήσει και επιπλέον 2% των ίδιων κονδυλίων.
Το πλαίσιο του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου
Το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΕ τέθηκε σε εφαρμογή στις 12 Ιουνίου 2026, μετά την ολοκλήρωση της μεταβατικής περιόδου. Σύμφωνα με έκθεση προόδου της Επιτροπής, τα κράτη-μέλη έχουν σημειώσει πρόοδο στην εθνική νομοθεσία, στα συστήματα ελέγχου, στις διαδικασίες συνόρων, στην υποδοχή και στους μηχανισμούς αλληλεγγύης, ωστόσο απαιτείται ακόμη περαιτέρω δουλειά σε ζητήματα όπως το σύστημα Eurodac, οι εγκαταστάσεις συνόρων και οι νομικές εγγυήσεις.
Παράλληλα, τον Ιούνιο του 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για νέο κανονισμό σχετικά με τις επιστροφές παράτυπα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, ο οποίος στοχεύει στην ενίσχυση και επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής.
Το συμπέρασμα
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς την Ελλάδα για το μεταναστευτικό παραμένει σταθερά υψηλή τα τελευταία χρόνια, κατανεμημένη ανάμεσα σε υποδομές συνόρων, δομές φιλοξενίας, προγράμματα ένταξης και δράσεις προστασίας ανηλίκων. Ταυτόχρονα, η μείωση του ύψους της «Δεξαμενής Αλληλεγγύης» για το 2026 σε σχέση με τα ελάχιστα επίπεδα αναφοράς του ευρωπαϊκού πλαισίου δείχνει τις εσωτερικές διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν ανάμεσα στα κράτη-μέλη για τον επιμερισμό του βάρους της μετανάστευσης.