Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται και πάλι σε ανοιχτή στρατιωτική αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι θα εντείνει τους βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν μέχρι η Τεχεράνη να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων και να αποδεχθεί το άνοιγμα του στενού. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg, αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν για τέταρτη συνεχόμενη ημέρα ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους το βράδυ της Τρίτης προς Τετάρτη, προκαλώντας νέα αντίποινα της Τεχεράνης εναντίον αμερικανικών βάσεων σε χώρες του Κόλπου, όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
Ο αποκλεισμός και η στρατηγική στροφή Τραμπ
Η κλιμάκωση ήρθε μετά την κατάρρευση μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν που είχε υπογραφεί τον προηγούμενο μήνα και προέβλεπε παύση του πυρός, άρση του ναυτικού αποκλεισμού και επανάνοιγμα του στενού. Ο Τραμπ ανακοίνωσε την επανεπιβολή αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την Τρίτη, 14 Ιουλίου, στις 4 το απόγευμα (ώρα ανατολικών ΗΠΑ). Αρχικά ο Αμερικανός πρόεδρος είχε εξαγγείλει και επιβολή τέλους 20% επί της αξίας κάθε φορτίου που θα διέρχεται από το στενό, αυτοαποκαλώντας τις ΗΠΑ «φύλακα» του Ορμούζ, ωστόσο, όπως αναφέρει η Washington Post, την επόμενη ημέρα έκανε πίσω, δηλώνοντας μέσω Truth Social ότι το στενό είναι «ανοιχτό σε κάθε διέλευση πλοίων, εκτός από το Ιράν», αποδίδοντας την ευθύνη του περιορισμού αποκλειστικά στην ιρανική ηγεσία.
Το CNN μεταδίδει ότι ο Τραμπ, σε τηλεοπτική συνέντευξη, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα χτυπήσουν γέφυρες και σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής στο Ιράν την επόμενη εβδομάδα, εάν η Τεχεράνη δεν επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, χωρίς ωστόσο να αποκλείει και το ενδεχόμενο αποστολής χερσαίων δυνάμεων. Πρόκειται για απειλή που ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επαναλάβει και στο παρελθόν χωρίς πάντα να προχωρά σε υλοποίησή της, κάτι που αναλυτές αποδίδουν σε τακτική πίεσης στις διαπραγματεύσεις.
Οι αντιδράσεις Τεχεράνης και ο ρόλος μεσολαβητών
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, απάντησε ειρωνικά στην αρχική πρόταση Τραμπ για αποζημίωση 20%, γράφοντας στο X ότι το Ιράν υπήρξε ανέκαθεν ο «φύλακας» του στενού και θα παραμείνει, χαρακτηρίζοντας το ποσοστό υπερβολικό. Ταυτόχρονα, ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι η Επαναστατική Φρουρά έπληξε αμερικανικές βάσεις στην Ιορδανία, ενώ σειρήνες συναγερμού ακούστηκαν σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ. Το CENTCOM, από την πλευρά του, επέμεινε πως τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ζωτικής σημασίας διάδρομο για το παγκόσμιο εμπόριο και ότι δεν βρίσκονται υπό ιρανικό έλεγχο.
Το Κατάρ έχει αναλάβει ρόλο μεσολαβητή, με τον πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών της χώρας να έχει ζητήσει δημόσια από τις δύο πλευρές να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, ενώ, σύμφωνα με το Al Jazeera, εκκρεμούν ζητήματα όπως το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η μελλοντική διαχείριση του στενού. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κάλεσε τις δύο πλευρές να σταματήσουν τις επιθέσεις, προειδοποιώντας ότι μια πλήρης επάνοδος σε ανοιχτό πόλεμο θα είχε καταστροφικές συνέπειες.
Οικονομικός αντίκτυπος
Η κρίση έχει ήδη αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει το NPR, η τιμή του αργού πετρελαίου Brent ξεπέρασε τα 85 δολάρια το βαρέλι, με τις διελεύσεις πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ να έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από το μισό μέσα σε μία εβδομάδα, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης ναυτιλιακών δεδομένων Kpler. Παράλληλα, η μέση τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ έχει ανέβει σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα. Οι ευρωπαϊκές χρηματιστηριακές αγορές κατέγραψαν πτώση, με επενδυτές να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις καθώς ο πόλεμος απειλεί βασικές οδούς εφοδιασμού πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τι ακολουθεί
Παρά τη ρητορική κλιμάκωσης, οι δύο πλευρές φέρεται να διατηρούν ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας μέσω τρίτων χωρών, με το Κατάρ και πιθανώς το Πακιστάν να εξετάζονται ως τόποι για ενδεχόμενη συνέχιση των συνομιλιών. Ωστόσο, με τις επιθέσεις να συνεχίζονται για τέταρτη συνεχόμενη ημέρα και τον Τραμπ να μην αποκλείει καμία επιλογή -από νέους στοχευμένους βομβαρδισμούς έως πιθανή χερσαία επιχείρηση- η κατάσταση στην περιοχή του Κόλπου παραμένει ιδιαίτερα ασταθής.