Η εργασία στην Ελλάδα μεταμορφώνεται με ταχύτητες που ο νόμος δυσκολεύεται να ακολουθήσει. Hybrid μοντέλα, αλγόριθμοι αξιολόγησης εργαζομένων, ψηφιακές κάρτες εργασίας και η πλήρης εφαρμογή του ευρωπαϊκού AI Act δημιουργούν ένα νέο τοπίο — με ευκαιρίες, αλλά και με νομικές «τυφλές» γωνίες που κανείς δεν έχει ακόμα απαντήσει ξεκάθαρα.
Ο Νόμος 4808/2021: Το θεμέλιο που χρειάζεται συμπλήρωμα
Ο Νόμος 4808/2021 εισήγαγε το hybrid μοντέλο εργασίας, δίνοντας στους εργαζόμενους τη δυνατότητα να παρέχουν εξαρτημένη εξ αποστάσεως εργασία μέσω τεχνολογίας, είτε αυτόνομα είτε σε συνδυασμό με φυσική παρουσία στον χώρο του εργοδότη.
Το δικαίωμα «αποσύνδεσης» αποτέλεσε μια από τις πιο σημαντικές καινοτομίες: ο εργαζόμενος δικαιούται να αποσυνδεθεί πλήρως μετά το πέρας του ωραρίου του, κατά τη διάρκεια νόμιμων αδειών ή δικαιολογημένων απουσιών, χωρίς να υποχρεούται να επικοινωνεί ψηφιακά ή να απαντά σε κλήσεις και μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Ωστόσο, εκκρεμεί ακόμα ειδική νομοθεσία που να ρυθμίζει πλήρως τις υγειονομικές και εργονομικές απαιτήσεις των σταθμών τηλεργασίας — σε αντίθεση με χώρες όπως η Ισπανία, όπου οι εργοδότες υποχρεούνται νομικά να διενεργούν εκτιμήσεις κινδύνου για τους χώρους εργασίας των τηλεργαζόμενων. Αυτό αποτελεί μια πραγματική νομική «τυφλή γωνία» για τον ελληνικό χώρο.
Ο Νόμος 5239/2025: Απλούστευση και νέα ευελιξία
Ο Νόμος 5239/2025, με τίτλο «Δίκαιη εργασία για όλους», εισήγαγε σημαντικές αλλαγές σε βασικές παραμέτρους — από τον χρόνο εργασίας και τις άδειες μέχρι τον εκσυγχρονισμό της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας και τις διαδικασίες πρόσληψης.
Μια από τις πιο πρακτικές αλλαγές: οι εργοδότες μπορούν πλέον να ενημερώνουν τους εργαζόμενους για τους βασικούς όρους απασχόλησης μέσω της εφαρμογής «MyErgani», ενώ από το 2026 δεν απαιτείται πλέον η υποβολή του εντύπου Ε4 (ετήσιος πίνακας προσωπικού) και του Ε11. Παράλληλα, ο νόμος εισάγει μεγαλύτερη ευελιξία στην κατανομή αδειών, αποσκοπεί στην ψηφιοποίηση των αρχείων εργασίας και εφαρμόζει ευέλικτα συστήματα ρύθμισης του χρόνου εργασίας.
Η «τυφλή γωνία» της τηλεργασίας: Ποιος παρακολουθεί τι;
Η ρύθμιση της παρακολούθησης των τηλεργαζόμενων παραμένει ευαίσθητο ζήτημα. Στην τηλεργασία, η έννοια του «χρόνου εργασίας» αποκτά διαφορετική σημασία σε σχέση με τον συμβατικό χώρο εργασίας — δεν υπάρχει ασφαλής τρόπος να διαπιστωθεί αν ο εργαζόμενος έχει τηρήσει τα ωράριά του, αν έχει εργαστεί Κυριακές ή αργίες, ή αν έχει πραγματοποιήσει υπερωρίες. Ταυτόχρονα, η χρήση κάμερας για την παρακολούθηση της απόδοσης του εργαζόμενου απαγορεύεται ρητά.
Τεχνητή νοημοσύνη στον χώρο εργασίας: Το μεγάλο ρυθμιστικό ορόσημο του 2026
Ο κρίσιμος κόμβος για κάθε ελληνική επιχείρηση είναι φέτος: στις 2 Αυγούστου 2026 τίθεται σε πλήρη εφαρμογή το σύνολο των υποχρεώσεων για τα λεγόμενα «υψηλού κινδύνου» συστήματα ΑΙ, στα οποία εντάσσονται όλα τα εργασιακά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, τα συστήματα ΑΙ που χρησιμοποιούνται για αποφάσεις πρόσληψης, αξιολόγησης απόδοσης, προαγωγών ή απόλυσης εντάσσονται πλέον στη ζώνη υψηλού κινδύνου. Αυτό αφορά άμεσα ελληνικές επιχειρήσεις που ήδη χρησιμοποιούν αλγοριθμικά εργαλεία HR.
Τι ακριβώς απαγορεύεται; Από τον Φεβρουάριο του 2025, έχουν ήδη απαγορευτεί ορισμένες πρακτικές ΑΙ, συμπεριλαμβανομένης της βιομετρικής κατηγοριοποίησης και της αναγνώρισης συναισθημάτων στον χώρο εργασίας. Για τις εταιρείες που δεν συμμορφωθούν εγκαίρως, τα πρόστιμα μπορεί να φτάσουν έως τα 35 εκατομμύρια ευρώ ή το 7% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών.
Διαφάνεια μισθών: Νέα υποχρέωση από Ιούνιο 2026
Ένα ακόμα «ρολόι» που χτυπά για τους εργοδότες: η Ελλάδα οφείλει να εφαρμόσει την Οδηγία για τη Διαφάνεια των Αμοιβών (2023/970) έως τις 7 Ιουνίου 2026, η οποία ενισχύει την ίση αμοιβή για ίση εργασία εισάγοντας νέες υποχρεώσεις διαφάνειας για όλους τους εργοδότες. Συγκεκριμένα, οι εργοδότες θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι αγγελίες θέσεων εργασίας χρησιμοποιούν γλώσσα ουδέτερη ως προς το φύλο και περιλαμβάνουν εύρη αμοιβών, ενώ δεν θα επιτρέπεται να ζητούν από υποψηφίους πληροφορίες σχετικά με το ιστορικό των αποδοχών τους.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι ελληνικές επιχειρήσεις
Το τοπίο είναι σαφές: η Ελλάδα διαθέτει ένα σχετικά σύγχρονο εργατικό νομοθετικό πλαίσιο, αλλά με κενά που η πρακτική εφαρμογή αναδεικνύει καθημερινά. Για να πλοηγηθούν αποτελεσματικά στις νέες μεταρρυθμίσεις, οι εργοδότες καλούνται να αναθεωρήσουν τις συμβάσεις εργασίας και τα μοντέλα εργατικού δυναμικού, να θεσπίσουν σαφείς εσωτερικές πολιτικές για χρόνο εργασίας, υπερωρίες, άδειες και χρήση Ψηφιακής Κάρτας, και να ενισχύσουν τα πλαίσια συμμόρφωσης μέσω εσωτερικών ελέγχων και εκπαίδευσης των στελεχών HR.
Ειδικά για την ΑΙ, οι επιχειρήσεις καλούνται να διενεργήσουν έλεγχο (audit) των υφιστάμενων εργαλείων ΑΙ, να ενισχύσουν τη διαφάνεια απέναντι στους εργαζόμενους και να εφαρμόσουν πρωτόκολλα ελέγχου για πιθανές προκαταλήψεις (bias testing).
Το μέλλον της εργασίας στην Ελλάδα γράφεται τώρα — και γράφεται με νόμους, αλγόριθμους και ψηφιακές κάρτες. Όσες επιχειρήσεις το καταλάβουν έγκαιρα, θα έχουν σημαντικό πλεονέκτημα. Οι υπόλοιπες θα το ανακαλύψουν στον δρόμο — πιθανώς με πρόστιμο στο χέρι.