Στην πολιτική και τις επιχειρήσεις, η λέξη «λόμπινγκ» ακούγεται συχνά με αρνητική χροιά, σαν να κρύβει μυστικές συμφωνίες και αδιαφανείς συναλλαγές. Στην πραγματικότητα όμως, το λόμπινγκ είναι μια νόμιμη και ρυθμισμένη διαδικασία που αποτελεί βασικό κομμάτι της σύγχρονης δημοκρατίας. Στόχος του είναι να βοηθήσει πολιτικούς και θεσμικούς φορείς να λαμβάνουν καλύτερα ενημερωμένες αποφάσεις, παρουσιάζοντας εξειδικευμένες απόψεις και δεδομένα από διαφορετικά συμφέροντα.
Τι ακριβώς είναι το λόμπινγκ;
Το λόμπινγκ είναι η οργανωμένη προσπάθεια επιρροής σε δημόσιες πολιτικές, νομοθεσία ή κανονισμούς. Δεν σημαίνει δωροδοκία ή παράνομες πράξεις – αυτά είναι εγκλήματα και τιμωρούνται. Αντίθετα, περιλαμβάνει:
• Επικοινωνία με βουλευτές, υπουργούς ή αξιωματούχους της ΕΕ.
• Παροχή πληροφοριών, μελετών και επιχειρημάτων.
• Προτάσεις για βελτιώσεις σε νομοσχέδια.
Κάθε ομάδα με συμφέροντα μπορεί να το κάνει: εταιρείες, συνδικάτα, περιβαλλοντικές οργανώσεις, επαγγελματικοί σύλλογοι, ακόμα και ομάδες πολιτών.
Ποιος είναι ο λομπίστας;
Ο λομπίστας (ή εκπρόσωπος συμφερόντων) είναι ο επαγγελματίας που ασκεί λόμπινγκ για λογαριασμό πελατών. Μπορεί να εργάζεται:
• Μέσα σε μια εταιρεία (in-house).
• Σε εξειδικευμένη εταιρεία συμβούλων.
• Σε ΜΚΟ ή ενώσεις.
Είναι συνήθως ειδικοί σε πολιτική, νομικά ή δημόσιες σχέσεις και γνωρίζουν πώς λειτουργεί το σύστημα λήψης αποφάσεων.
Παραδείγματα που το κάνουν κατανοητό
• Μια περιβαλλοντική οργάνωση όπως η Greenpeace συναντά ευρωβουλευτές για να προωθήσει αυστηρότερες ρυθμίσεις κατά της πλαστικής ρύπανσης.
• Μια τεχνολογική εταιρεία όπως η Google παρουσιάζει δεδομένα σε αξιωματούχους της ΕΕ για το πώς νέοι κανονισμοί τεχνητής νοημοσύνης θα επηρεάσουν την καινοτομία.
• Ένας σύνδεσμος αγροτών ζητά από υπουργούς καλύτερους όρους στην Κοινή Αγροτική Πολιτική.
Όλα αυτά γίνονται ανοιχτά και δηλώνονται σε επίσημα μητρώα.
Πώς ρυθμίζεται για να είναι διαφανές;
Για να αποφευχθούν καταχρήσεις, τα ανεπτυγμένα συστήματα έχουν αυστηρούς κανόνες:
• Στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Υπάρχει το Μητρώο Διαφάνειας (από το 2011, υποχρεωτικό για ορισμένες δραστηριότητες από το 2021). Όποιος θέλει να συναντηθεί με υψηλόβαθμους αξιωματούχους πρέπει να είναι εγγεγραμμένος. Δηλώνει ποιος είναι, ποιον εκπροσωπεί, πόσα ξοδεύει και ποιες συναντήσεις κάνει. Μπορείς να το δεις δημόσια στο transparency-register.europa.eu.
• Στις ΗΠΑ: Το lobbying ρυθμίζεται από το 1995 και οι λομπίστες δηλώνουν κάθε τρίμηνο έξοδα και πελάτες (στοιχεία στο opensecrets.org).
• Στην Ελλάδα: Από το 2021 (Νόμος 4829) υπάρχει το Μητρώο Διαφάνειας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας. Όσοι ασκούν λόμπινγκ επ’ αμοιβή πρέπει να εγγράφονται και να δηλώνουν επαφές με θεσμικούς φορείς.
Γιατί είναι σημαντικό;
Χωρίς λόμπινγκ, οι πολιτικοί μπορεί να μην έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένες γνώσεις. Για παράδειγμα:
• Οι γιατροί βοηθούν να γίνουν καλύτεροι νόμοι υγείας.
• Οι ΜΚΟ φέρνουν στο τραπέζι φωνές που αλλιώς δεν θα ακουγόντουσαν.
• Οι επιχειρήσεις εξηγούν πώς ένας νόμος θα επηρεάσει θέσεις εργασίας.
Το πρόβλημα προκύπτει μόνο όταν γίνεται αδιαφανώς ή με παράνομα μέσα – γι’ αυτό και υπάρχουν μητρώα και κανόνες.
Συμπέρασμα
Το λόμπινγκ δεν είναι «σκοτεινό παρασκήνιο». Είναι ένα απαραίτητο εργαλείο της δημοκρατίας, όταν γίνεται με διαφάνεια και κανόνες. Χάρη σε αυτό, διαφορετικές φωνές ακούγονται πριν παρθούν μεγάλες αποφάσεις που μας αφορούν όλους. Όσο πιο ρυθμισμένο και ανοιχτό είναι, τόσο πιο υγιές είναι το πολιτικό σύστημα.
Photo: Pixabay OpenClipart-Vectors
