Συνάντηση Κάγια Κάλας και Γουές Στρίτινγκ στις Βρυξέλλες, με επίκεντρο τις υβριδικές απειλές, τις κυρώσεις και τη θέση της Βρετανίας στην ευρωπαϊκή άμυνα
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, η ασφάλεια φέρνει ξανά κοντά τη Βρετανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, υποδέχθηκε σήμερα στις Βρυξέλλες τον Βρετανό υπουργό Άμυνας Γουές Στρίτινγκ, για τον διάλογο των δύο πλευρών σχετικά με την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια. Για τον Στρίτινγκ ήταν η πρώτη επίσημη επίσκεψη στις Βρυξέλλες υπό την ιδιότητά του ως υπουργού Άμυνας, λιγότερο από τρεις εβδομάδες πριν από τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου στις 20 Νοεμβρίου.
Μετά τη συνάντηση, η Κάλας χαρακτήρισε στο X τη Βρετανία ζωτικό εταίρο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Έγραψε ότι η Εταιρική Σχέση Ασφάλειας και Άμυνας των δύο πλευρών «αποδίδει», ότι συνεργάζονται για την αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών και της χειραγώγησης πληροφοριών από ξένους παράγοντες, ότι η στενή συνεργασία στις κυρώσεις συνεχίζεται και ότι στη σύνοδο κορυφής θα γίνουν τα επόμενα βήματα.
Στο επίκεντρο οι υβριδικές απειλές
Κυρίαρχο θέμα ήταν οι κυβερνοεπιθέσεις, οι δολιοφθορές και οι άλλες υβριδικές απειλές, σε μια περίοδο που η ρωσική δραστηριότητα στην Ευρώπη έχει αυξηθεί. Σχολιάζοντας την κυβερνοεπίθεση στην εφαρμογή ειδοποιήσεων έκτακτης ανάγκης της Ουκρανίας, η Κάλας είπε ότι οι κυβερνοεπιθέσεις αποτελούν μέρος του ευρύτερου πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Σημείωσε ότι πλήττουν αμάχους, οι οποίοι ενδέχεται να μη λάβουν έγκαιρα προειδοποίηση για κινδύνους.
Ο Στρίτινγκ πήγε ένα βήμα παραπέρα, λέγοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να παραμείνουν σε επαγρύπνηση και ότι ορισμένες από αυτές τις ενέργειες θα μπορούσαν να θεωρηθούν κρατικά υποστηριζόμενη τρομοκρατία. Ωστόσο, δεν έχει εξακριβωθεί ποιος βρίσκεται πίσω από τη συγκεκριμένη κυβερνοεπίθεση στην ουκρανική εφαρμογή.
Τι ζητά η κάθε πλευρά
Η Κάλας επιδιώκει μεγαλύτερη βρετανική συμμετοχή στα ευρωπαϊκά σχήματα άμυνας. Είπε ότι επιθυμεί να διευρυνθούν οι δυνατότητες της Βρετανίας να συμμετέχει στις πολιτικές και στρατιωτικές αποστολές της ΕΕ, προσθέτοντας ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται ενόψει της συνόδου. Ο Στρίτινγκ υπογράμμισε ότι για τη Βρετανία το ΝΑΤΟ παραμένει ο σημαντικότερος αμυντικός οργανισμός, χωρίς αυτό να αποκλείει τη στενότερη συνεργασία με την ΕΕ.
Στο τραπέζι υπάρχουν και ανοιχτά ζητήματα. Η Βρετανία έμεινε εκτός του προγράμματος SAFE της ΕΕ για την άμυνα, ύψους 150 δισ. ευρώ, καθώς οι δύο πλευρές δεν συμφώνησαν για το κόστος συμμετοχής. Το ποσό είχε εκτιμηθεί σε 4 έως 6 δισ. ευρώ, με το Λονδίνο να κρίνει ότι δεν ήταν συμφέρουσα η συμφωνία με τους συγκεκριμένους όρους.
Ο Στρίτινγκ προειδοποίησε επίσης ότι η ευρωπαϊκή πολιτική «Made in Europe» δεν πρέπει να εξελιχθεί σε προστατευτισμό που θα βλάψει την ίδια την Ευρώπη, αποκλείοντας βρετανικές επιχειρήσεις από τις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες.
Η σκιά του Brexit
Η συνάντηση δεν ξέφυγε από το ερώτημα μιας πιθανής επανένταξης. Η Κάλας είπε ότι η Βρετανία θα πρέπει βραχυπρόθεσμα να επικεντρωθεί στη συμμετοχή της στα υπάρχοντα αμυντικά πλαίσια της ΕΕ, αντί να ανοίξει άμεσα συζήτηση για επιστροφή στην Ένωση. Παραδέχθηκε μάλιστα ότι πολλοί στις Βρυξέλλες είναι ακόμη «τραυματισμένοι» από τις δύσκολες διαπραγματεύσεις του Brexit.
Ο Στρίτινγκ συμφώνησε ότι δεν πρέπει να βιαστεί κανείς να προεξοφλήσει μια τέτοια συζήτηση. Το θέμα επανήλθε επειδή ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής επανεξέτασης της σχέσης με την ΕΕ, χωρίς όμως να θέτει την επιστροφή στην Ένωση ως άμεση κυβερνητική προτεραιότητα.
Μετά τη συνάντηση με την Κάλας, ο Στρίτινγκ είχε συνομιλίες με τον Επίτροπο Άμυνας και Διαστήματος Άντριους Κουμπίλιους και στη συνέχεια αναχώρησε για το Βερολίνο, όπου θα συναντήσει τον Γερμανό ομόλογό του Μπόρις Πιστόριους.
Από τη συμφωνία του 2025 στη σύνοδο του 2026
Η σημερινή συνάντηση είναι συνέχεια μιας διαδικασίας που ξεκίνησε πέρυσι. Η Εταιρική Σχέση Ασφάλειας και Άμυνας ΕΕ-Βρετανίας συνήφθη τον Μάιο του 2025, στην πρώτη σύνοδο κορυφής των δύο πλευρών. Καλύπτει πεδία από τη διαχείριση κρίσεων και τη ναυτική ασφάλεια έως την κυβερνοασφάλεια και τις υβριδικές απειλές.
Προβλέπει επίσης τακτικούς διαλόγους για την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια, καθώς και ετήσιο διάλογο για θέματα ασφάλειας και άμυνας. Ο πρώτος διάλογος υψηλού επιπέδου για την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο στις 22 Οκτωβρίου 2025, με τη συμμετοχή της τότε υπουργού Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ και του τότε υπουργού Άμυνας Τζον Χίλι. Ο Στρίτινγκ ανέλαβε το υπουργείο Άμυνας τον Ιούλιο του 2026.
Η σύνοδος της 20ής Νοεμβρίου θα γίνει στις Βρυξέλλες. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα υποδεχθούν τον Μπέρναμ. Οι ηγέτες θα αξιολογήσουν την πρόοδο από την πρώτη σύνοδο σε θέματα άμυνας και ασφάλειας, ενέργειας, κανόνων για τα αγροδιατροφικά προϊόντα, κλίματος, επαφών μεταξύ πολιτών, μετανάστευσης και επιβολής του νόμου, ενώ θα συζητήσουν και τα επόμενα βήματα.
Για τον Μπέρναμ, άμεση προτεραιότητα είναι μια επιτυχημένη σύνοδος. Στη συνέχεια, όπως έχει πει, θα ήθελε έναν σοβαρό διάλογο για τις μακροπρόθεσμες επιλογές της σχέσης Λονδίνου και Βρυξελλών.