Σε μια ιστορική και απροσδόκητη κίνηση, η Λευκορωσία απελευθέρωσε το Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 123 πολιτικούς κρατούμενους, ανάμεσά τους τον Νομπελίστα Ειρήνης Αλές Μπιαλιάτσκι και την εμβληματική ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Μαρία Κολέσνικοβα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μαζική αποφυλάκιση πολιτικών κρατουμένων τα τελευταία χρόνια, που ήρθε μετά από απευθείας διαπραγματεύσεις του προέδρου Αλεξάντρ Λουκασένκο με απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αλές Μπιαλιάτσκι, ιδρυτής του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Viasna και βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης το 2022 ενώ βρισκόταν ήδη στη φυλακή, μεταφέρθηκε αμέσως στη Λιθουανία. Εκεί τον υποδέχθηκε με συγκίνηση η εξόριστη ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Σβιατλάνα Τσιχανούσκαγια. Η Μαρία Κολέσνικοβα, γνωστή για την ηρωική της πράξη το 2020 όταν έσκισε το διαβατήριό της για να μην απελαθεί, πέρασε από την Ουκρανία μαζί με δεκάδες άλλους. Ανάμεσα στους απελευθερωθέντες ήταν και πολίτες κρατών της ΕΕ, καθώς και Ουκρανοί.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαιρέτισε την εξέλιξη με ανάρτησή της:
«Χαιρετίζω την σημερινή απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων στη Λευκορωσία, συμπεριλαμβανομένων του Αλές Μπιαλιάτσκι, της Μαρία Κολέσνικοβα και πολιτών της ΕΕ.
Αυτή η εξέλιξη πρέπει να ενισχύσει την αποφασιστικότητά μας.
Την αποφασιστικότητα να συνεχίσουμε τον αγώνα για όλους τους εναπομείναντες κρατούμενους πίσω από τα κάγκελα στη Λευκορωσία, επειδή είχαν το θάρρος να πουν την αλήθεια στην εξουσία.
Ο αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δικαιοσύνη στη Λευκορωσία πρέπει να συνεχιστεί.
Μέχρι να εκπληρωθούν οι δημοκρατικές φιλοδοξίες του λευκορωσικού λαού.»
Η αποφυλάκιση έγινε σε αντάλλαγμα για την άρση αμερικανικών κυρώσεων στον τομέα εξαγωγών λιπασμάτων ποτάσας, βασική πηγή εσόδων για το καθεστώς. Η αντιπολίτευση ευχαρίστησε τις ΗΠΑ, τονίζοντας ότι η κίνηση αυτή αποδεικνύει την αποτελεσματικότητα των στοχευμένων οικονομικών πιέσεων.
Παρά τη χαρά των οικογενειών και των υποστηρικτών, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Viasna εκτιμούν ότι περισσότεροι από 1.200 πολιτικοί κρατούμενοι παραμένουν φυλακισμένοι, πολλοί σε σοβαρή κατάσταση υγείας και χωρίς επαφή με τον έξω κόσμο. Η ΕΕ και η διεθνής κοινότητα καλούν για πλήρη και άνευ όρων απελευθέρωση όλων, χωρίς περαιτέρω ανταλλάγματα.
Η απελευθέρωση του Νομπελίστα Μπιαλιάτσκι και των συντρόφων του δίνει ελπίδα, αλλά, όπως υπογραμμίζει η φον ντερ Λάιεν, ο αγώνας για δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα στη Λευκορωσία απέχει ακόμη πολύ από το τέλος του.