Σε μια εποχή όπου το διαδίκτυο είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας – από online αγορές και τραπεζικές συναλλαγές μέχρι social media και τηλεργασία – η κυβερνοασφάλεια δεν είναι πια πολυτέλεια, αλλά ανάγκη. Και όμως, σύμφωνα με έρευνες, το 88% των παραβιάσεων δεδομένων οφείλεται σε ανθρώπινο λάθος. Αυτά τα “μικρά” λάθη, όπως η χρήση απλών κωδικών ή η απροσεξία σε emails, ανοίγουν πόρτες σε χάκερ, με συνέπειες από κλοπή προσωπικών δεδομένων μέχρι οικονομικές απώλειες. Βασισμένοι σε αναλύσεις από οργανισμούς όπως η CISA και η NIST, ας δούμε τα συνηθέστερα λάθη και πώς να τα αποφύγουμε, με απλές, πρακτικές συμβουλές.
1. Οι αδύναμοι κωδικοί πρόσβασης: Η εύκολη είσοδος για τους χάκερ
Πόσοι από εμάς χρησιμοποιούμε ακόμα κωδικούς όπως “123456” ή το όνομα του κατοικίδιου; Μια μελέτη αποκάλυψε ότι εκατομμύρια λογαριασμοί χρησιμοποιούν τέτοιους απλούς κωδικούς, που σπάνε σε δευτερόλεπτα με εργαλεία brute-force. Επιπλέον, η επαναχρησιμοποίηση κωδικών σε πολλούς ιστότοπους ενθαρρύνει το “credential stuffing”, όπου κλεμμένοι κωδικοί από μία παραβίαση χρησιμοποιούνται αλλού.
Πώς να το διορθώσετε: Δημιουργήστε μοναδικούς, ισχυρούς κωδικούς (π.χ. συνδυασμός γραμμάτων, αριθμών και συμβόλων, τουλάχιστον 12 χαρακτήρων). Χρησιμοποιήστε password manager όπως το LastPass ή το Bitwarden για να τους θυμάστε. Και ποτέ μην επαναχρησιμοποιείτε – αλλάξτε τους κάθε 3-6 μήνες.
2. Το κλικ στο “ύποπτο” email: Η παγίδα του phishing
Το phishing είναι η “πόρτα εισόδου” για το 14% των επιθέσεων, όπου ψεύτικα emails μιμούνται τράπεζες ή εταιρείες, ζητώντας κλικ σε links ή λήψη attachments. Οι χρήστες πέφτουν εύκολα λόγω επείγοντος (“Ο λογαριασμός σας κινδυνεύει!”) ή κακής ορθογραφίας που περνά απαρατήρητη.
Πώς να το διορθώσετε: Πάντα ελέγξτε την αποστολέα διεύθυνση (π.χ. [email protected] αντί [email protected]). Μην κλικάρετε links – πληκτρολογήστε χειροκίνητα το URL. Χρησιμοποιήστε εργαλεία όπως το antivirus με anti-phishing (π.χ. Avast) και εκπαιδευτείτε με δωρεάν quizzes από την CISA.
3. Η ξεχασμένη ενημέρωση λογισμικού: Οι “τρύπες” που εκμεταλλεύονται
Πολλοί αγνοούν τις ειδοποιήσεις ενημέρωσης για Windows, apps ή browsers, αφήνοντας ανοιχτές “πόρτες” σε γνωστές ευπάθειες. Το 2025, μη ενημερωμένα συστήματα ήταν υπεύθυνα για πολλές επιθέσεις, καθώς οι χάκερ εκμεταλλεύονται παλιές αδυναμίες.
Πώς να το διορθώσετε: Ενεργοποιήστε αυτόματες ενημερώσεις σε όλα τα devices. Ελέγξτε μηνιαία: Στα Windows, πηγαίνετε σε Settings > Update & Security. Για browsers όπως Chrome, ελέγξτε Help > About. Μια απλή ρύθμιση μπορεί να κλείσει χιλιάδες “τρύπες”.
4. Η παράλειψη διπλής επαλήθευσης (MFA): Η ψευδαίσθηση ασφάλειας
Παρά την ευκολία της, πολλοί αποφεύγουν τη διπλή επαλήθευση (π.χ. SMS ή app code), θεωρώντας την “μπελά”. Ωστόσο, είναι η καλύτερη άμυνα κατά κλοπής κωδικών, μειώνοντας τον κίνδυνο κατά 99%.
Πώς να το διορθώσετε: Ενεργοποιήστε MFA παντού – σε email, τράπεζες, social media. Προτιμήστε apps όπως Google Authenticator αντί SMS, που είναι πιο ασφαλή. Στα iPhone/Android, είναι ενσωματωμένο. Ξεκινήστε από τα πιο σημαντικά λογαριασμούς.
5. Η υπερβολική κοινή χρήση δεδομένων: Social engineering σε πλήρη εξέλιξη
Από selfies με λεπτομέρειες διακοπών μέχρι απαντήσεις σε “ασφαλιστικές ερωτήσεις” (π.χ. όνομα μητέρας), οι χρήστες δίνουν εύκολα πληροφορίες που χρησιμοποιούνται για impersonation. Το social engineering εκμεταλλεύεται την εμπιστοσύνη, με 16% επιθέσεων από κλεμμένα credentials.
Πώς να το διορθώσετε: Μην μοιράζεστε προσωπικά δεδομένα online. Χρησιμοποιήστε διαφορετικές απαντήσεις σε security questions (π.χ. φανταστικά). Σε τηλεφωνικές κλήσεις, κρεμάστε και καλέστε πίσω τον επίσημο αριθμό. Εκπαιδευτείτε με σενάρια από NIST.
6. Η αμέλεια σε “ανθρώπινα” λάθη: Η κούραση και η έλλειψη προσοχής
Η “cyber fatigue” πλήττει το 46% των χρηστών, οδηγώντας σε παράλειψη ελέγχων ή κλικ σε ύποπτα. Πολλοί δεν ελέγχουν αν έχουν επηρεαστεί από breaches, αφήνοντας ανοιχτά μέτωπα.
Πώς να το διορθώσετε: Χρησιμοποιήστε εργαλεία όπως Have I Been Pwned για έλεγχο breaches. Δημιουργήστε ρουτίνα: Σάββατο review. Και θυμηθείτε: Η ασφάλεια είναι ομαδικό άθλημα – μοιραστείτε γνώσεις με φίλους/οικογένεια.
Μικρές αλλαγές, μεγάλη προστασία
Η κυβερνοασφάλεια δεν απαιτεί γνώσεις hacker – μόνο προσοχή και συνήθειες. Με αυτά τα απλά βήματα, μειώνετε δραστικά τον κίνδυνο, προστατεύοντας όχι μόνο εσάς, αλλά και τους αγαπημένους σας. Ξεκινήστε σήμερα: Ελέγξτε έναν κωδικό, ενεργοποιήστε MFA. Το διαδίκτυο είναι υπέροχο, αρκεί να το πλοηγείστε με ασφάλεια.