Από σήμερα, 1η Ιουλίου 2026, η αγορά κρυπτονομισμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια νέα φάση, καθώς ολοκληρώνεται η μεταβατική περίοδος εφαρμογής του ευρωπαϊκού κανονισμού MiCA (Markets in Crypto-Assets). Δεν πρόκειται για απαγόρευση των κρυπτονομισμάτων, ούτε συνεπάγεται κάποιο πρόβλημα για όσους απλώς κατέχουν bitcoin, ethereum ή άλλα κρυπτοστοιχεία. Είναι όμως η στιγμή κατά την οποία αξίζει να ελέγξει κανείς αν η πλατφόρμα στην οποία έχει αποθηκευμένα τα κρυπτονομίσματά του πληροί πλέον τους νέους κανόνες.
Ο κανονισμός MiCA, ο οποίος εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Απρίλιο του 2023, θεσπίζει ενιαίους κανόνες εποπτείας για τις εταιρείες που προσφέρουν υπηρεσίες αγοράς, πώλησης, ανταλλαγής, μεταφοράς ή φύλαξης κρυπτοστοιχείων σε πολίτες της ΕΕ, καθώς και για τους εκδότες σταθερών νομισμάτων (stablecoins). Στόχος του είναι να βάλει τάξη σε μια αγορά που μέχρι σήμερα λειτουργούσε με σημαντικά κενά εποπτείας και μεγάλες διαφορές από χώρα σε χώρα.
Ο κανονισμός τέθηκε ουσιαστικά σε ισχύ στις 30 Δεκεμβρίου 2024, όμως προέβλεπε μια μεταβατική περίοδο έως 18 μηνών, γνωστή και ως ρήτρα «grandfathering», η οποία επέτρεπε σε εταιρείες που λειτουργούσαν ήδη νόμιμα βάσει εθνικής νομοθεσίας πριν από την ημερομηνία αυτή να συνεχίσουν προσωρινά τις δραστηριότητές τους, εν αναμονή αδειοδότησης. Η μεταβατική αυτή περίοδος λήγει σήμερα, 1η Ιουλίου 2026, εκτός εάν κάποια εταιρεία έχει ήδη λάβει ή έχει απορριφθεί η αίτησή της για άδεια νωρίτερα.
Από σήμερα και μετά, μόνο εταιρείες που διαθέτουν άδεια CASP (Crypto-Asset Service Provider) ή αντίστοιχη κοινοποίηση σε εποπτική αρχή κράτους-μέλους θα μπορούν νόμιμα να προσφέρουν τέτοιες υπηρεσίες εντός ΕΕ. Όσες εταιρείες δεν έχουν αδειοδοτηθεί δεν επιτρέπεται πλέον να προσελκύουν νέους πελάτες, να διαφημίζονται ή να συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά· επιτρέπονται μόνο ενέργειες «ομαλής εξόδου», όπως πώληση θέσεων, κλείσιμο λογαριασμών ή μεταφορά περιουσιακών στοιχείων σε αδειοδοτημένο πάροχο ή σε προσωπικό wallet.
Ιδιαίτερα αυστηροί είναι οι νέοι κανόνες για τα stablecoins, δηλαδή κρυπτονομίσματα σχεδιασμένα να διατηρούν σταθερή αξία, συνήθως συνδεδεμένη με παραδοσιακό νόμισμα όπως το ευρώ ή το δολάριο. Ο MiCA απαιτεί από τους εκδότες τους διαφάνεια, πλήρως καλυμμένα αποθεματικά σε ασφαλή, χαμηλού κινδύνου περιουσιακά στοιχεία, δυνατότητα εξαργύρωσης στην ονομαστική αξία ανά πάσα στιγμή, καθώς και σχέδια ανάκαμψης σε περίπτωση αδυναμίας εκπλήρωσης υποχρεώσεων. Ως αποτέλεσμα, αρκετές πλατφόρμες έχουν ήδη περιορίσει ή αφαιρέσει από την ευρωπαϊκή αγορά stablecoins που δεν κρίνονται συμβατά με τη νέα νομοθεσία, ενώ τα λεγόμενα αλγοριθμικά stablecoins, που δεν διαθέτουν ρητά συνδεδεμένα αποθέματα, ουσιαστικά αποκλείονται από το ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) συνιστά στους κατόχους κρυπτονομισμάτων να ελέγξουν αν ο πάροχός τους διαθέτει την απαιτούμενη άδεια, αξιοποιώντας το ενδιάμεσο δημόσιο μητρώο MiCA που τηρεί η ίδια η Αρχή. Σε περίπτωση που μια πλατφόρμα δεν καταφέρει να αδειοδοτηθεί ή δεν λειτουργεί μέσω ρυθμιζόμενης ευρωπαϊκής οντότητας, οι χρήστες της ενδέχεται να δουν αλλαγές στους όρους χρήσης, περιορισμούς σε συγκεκριμένες υπηρεσίες ή να χρειαστεί να μεταφέρουν τα κρυπτοστοιχεία τους αλλού.
Στην πράξη, η 1η Ιουλίου λειτουργεί περισσότερο ως αφορμή επανελέγχου παρά ως ημερομηνία-ορόσημο με άμεσες συνέπειες για τον απλό κάτοχο κρυπτονομισμάτων. Ειδικοί συνιστούν να μην αφήνει κανείς τον έλεγχο της πλατφόρμας του για την τελευταία στιγμή, εξετάζοντας αν αυτή προβλέπει λειτουργία υπό καθεστώς MiCA, ποιος είναι ο επίσημος νομικός πάροχος της υπηρεσίας και τι δυνατότητες υπάρχουν σε περίπτωση που χρειαστεί μεταφορά των κεφαλαίων σε άλλον πάροχο ή σε προσωπικό πορτοφόλι.