Μια ολλανδική αρχαιολογική αποστολή του Πανεπιστημίου του Leiden, σε συνεργασία με το αιγυπτιακό Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων, έφερε στο φως έναν άγνωστο μέχρι σήμερα τάφο ηλικίας περίπου 3.000 ετών στη δυτική όχθη του Λούξορ. Η ανακάλυψη έγινε στην περιοχή Κάτω Sheikh Abd el-Qurna, τμήμα της τεράστιας Νεκρόπολης της Θήβας, μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.
Ο τάφος ανήκε σε έναν αξιωματούχο ονόματι Πασέρ (Paser) και χρονολογείται στη Ραμεσσιδική περίοδο, δηλαδή στην 19η και 20ή δυναστεία της Αιγύπτου (περίπου 1292–1069 π.Χ.), σύμφωνα με το καλλιτεχνικό ύφος των επιγραφών του.
Τι βρέθηκε μέσα στον τάφο
Ο τάφος ακολουθεί την παραδοσιακή δομή ιδιωτικών θηβαϊκών τάφων της περιόδου του Νέου Βασιλείου: μια ανοιχτή αυλή οδηγεί σε ένα λαξευμένο στον βράχο παρεκκλήσι σε σχήμα ανεστραμμένου «Τ», με ταφικούς θαλάμους σκαλισμένους κάτω από το επίπεδο του εδάφους.
Στο εσωτερικό, οι καλοδιατηρημένες τοιχογραφίες απεικονίζουν τον Πασέρ να λατρεύει διάφορες θεότητες μέσα σε ιερά, καθώς και καθισμένο μαζί με τη σύζυγό του μπροστά σε ένα τραπέζι προσφορών γεμάτο ψωμί, μπύρα, φρούτα, κρέας και λουλούδια. Στην αυλή του μνημείου εντοπίστηκε επίσης μια πλατφόρμα από ωμόπλινθους με εσοχή για στήλη, καθώς και μια σκάλα με ράμπες εκατέρωθεν που οδηγεί στην είσοδο.
Μια κούρσα ενάντια στον χρόνο
Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος που τρέχει από το 2018, με βασικό στόχο τη διάσωση των μνημείων από τις καταιγιστικές πλημμύρες που πλήττουν την περιοχή. Όπως εξηγούν οι ίδιοι οι ερευνητές, η θέση της νεκρόπολης στη βάση του Θηβαϊκού όρους την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε ξαφνικές πλημμύρες από έντονες βροχοπτώσεις.
Οι επιπτώσεις μιας πλημμύρας μπορεί να είναι καταστροφικές: ανάπτυξη αλάτων λόγω υγρασίας, απώλεια της ζωγραφικής διακόσμησης, ακόμη και κατάρρευση της δομής. Οι ειδικοί προειδοποιούν πως η κλιματική αλλαγή αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τη συχνότητα και την ένταση αυτών των φαινομένων τα επόμενα χρόνια, γεγονός που καθιστά την προληπτική συντήρηση επιτακτική ανάγκη.
Μια περιοχή που μόλις τώρα αποκαλύπτεται
Σε αντίθεση με γειτονικά, πολυμελετημένα μνημεία όπως η Κοιλάδα των Βασιλέων ή τα ναϊκά συγκροτήματα του Λούξορ και του Καρνάκ, η περιοχή Κάτω Sheikh Abd el-Qurna παρέμενε ελάχιστα ερευνημένη. Η σημερινή εργασία συντήρησης δίνει πλέον στους αρχαιολόγους την ευκαιρία να μελετήσουν για πρώτη φορά την ιστορική εξέλιξη αυτής της νεκρόπολης.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να τεκμηριώσουν πλήρως κάθε τμήμα του τάφου, να ταυτοποιήσουν τα άτομα που είχαν ταφεί εκεί και να ανασυνθέσουν στοιχεία της ζωής τους. Είναι ακόμη νωρίς για να γνωρίζουμε την ακριβή κοινωνική θέση του Πασέρ, όμως η ανακάλυψη προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο ψηφιδωτό της αρχαίας θηβαϊκής κοινωνίας — ενώ, ταυτόχρονα, υπενθυμίζει πόσο εύθραυστη παραμένει η αιγυπτιακή αρχαιολογική κληρονομιά απέναντι στις σύγχρονες κλιματικές απειλές.