Ένταση σε δύο μέτωπα: Σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν στον Περσικό Κόλπο και έκρηξη βίας Χούθι–Σαουδικής Αραβίας στη Ερυθρά Θάλασσα απειλούν τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες οδούς πετρελαίου στον κόσμο
Η ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται και πάλι, με δύο παράλληλα μέτωπα —το Στενό του Ορμούζ και το Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα— να βρίσκονται στο επίκεντρο νέων στρατιωτικών συγκρούσεων που απειλούν την παγκόσμια ροή πετρελαίου.
Το περιστατικό στο Στενό του Ορμούζ
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios, βασισμένο σε Αμερικανούς αξιωματούχους, η CENTCOM ανέφερε ότι τη Δευτέρα αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν δύο μικρά ιρανικά σκάφη αφού μονάδες της Ιρανικής Επαναστατικής Φρουράς (IRGC) επιχείρησαν να καταλάβουν ένα αμερικανικό αυτόνομο θαλάσσιο drone (unmanned surface vessel) που περιπολούσε στο στενό.
Ο εκπρόσωπος της CENTCOM, πλοίαρχος Tim Hawkins, δήλωσε ότι «τα ιρανικά μικρά σκάφη επιχείρησαν πρόσφατα να καταλάβουν ένα αμερικανικό μη επανδρωμένο σκάφος, αλλά απέτυχαν μετά την αποφασιστική απάντηση της CENTCOM», προσθέτοντας ότι το drone παραμένει υπό αμερικανικό επιχειρησιακό έλεγχο. Σύμφωνα με αξιωματούχο των ΗΠΑ, ένα αμερικανικό εναέριο drone εκτόξευσε δύο πυραύλους εναντίον των σκαφών, καταστρέφοντάς τα και σκοτώνοντας τους περισσότερους επιβαίνοντες.
Δύο εντελώς διαφορετικές εκδοχές
Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης δίνουν μια εντελώς διαφορετική περιγραφή του περιστατικού. Ο αναπληρωτής κυβερνήτης ασφαλείας της επαρχίας Χορμοζγκάν, Ahmad Nafisi, δήλωσε στο ημι-επίσημο πρακτορείο Mehr ότι επρόκειτο για επίθεση εναντίον αλιευτικών σκαφών κοντά στο νησί Λαράκ, αποδίδοντας την ευθύνη στις ΗΠΑ και κάνοντας λόγο για αγνοούμενους ψαράδες εν μέσω επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Οι αμερικανικές αρχές δεν είχαν αρχικά ανακοινώσει δημόσια το περιστατικό.
Σε ξεχωριστή εξέλιξη την ίδια ημέρα, η CENTCOM διέψευσε ισχυρισμό της IRGC ότι ένα δεξαμενόπλοιο με σημαία Παναμά είχε συγκρουστεί με ναυτικό νάρκη στο στενό, υποστηρίζοντας ότι το πλοίο δέχθηκε στην πραγματικότητα επίθεση από ιρανικό drone, έχοντας ήδη πληγεί από ιρανικό πύραυλο τον προηγούμενο μήνα.
Το ευρύτερο πλαίσιο: Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν
Το περιστατικό εντάσσεται σε μια ευρύτερη σύγκρουση που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου 2026, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν στρατιωτική επιχείρηση εναντίον ιρανικών στόχων. Έκτοτε, οι ΗΠΑ διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό εναντίον του Ιράν από τον Απρίλιο του 2026, με στόχο τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο στενό, από το οποίο διέρχεται καθημερινά μεγάλο ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης ναυτιλίας Kpler που παρέθεσε το Reuters, η κίνηση πλοίων στο στενό σημείωσε περαιτέρω πτώση τις τελευταίες ημέρες, καθώς κλιμακώνονται οι επιθέσεις στην περιοχή. Οι ΗΠΑ και χώρες του Κόλπου έχουν αρχίσει να διεξάγουν διελεύσεις δεξαμενόπλοιων και κατά τη διάρκεια της ημέρας, όχι μόνο τη νύχτα όπως γινόταν τους προηγούμενους μήνες.
Η φωτιά απλώνεται στη Σαουδική Αραβία και την Ερυθρά Θάλασσα
Παράλληλα με το μέτωπο του Ορμούζ, οι Χούθι της Υεμένης, σύμμαχοι του Ιράν, έχουν κλιμακώσει δραματικά τις επιχειρήσεις τους. Τις τελευταίες εβδομάδες:
- Οι Χούθι επιτέθηκαν σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Aramco στη νότια Σαουδική Αραβία, καθώς και σε στρατιωτική βάση, τραυματίζοντας δεκάδες ανθρώπους σύμφωνα με το Ριάντ.
- Οι μαχητές κατέλαβαν την πόλη-λιμάνι Μόχα και ένα νησί στο Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μια κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή ναυτιλίας απέναντι στο Ορμούζ, οδηγώντας σε εκτόπιση πάνω από 80.000 ανθρώπων στην Υεμένη μόνο από την αρχή Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
- Η Σαουδική Αραβία κατηγόρησε τους Χούθι ότι επιδιώκουν να «πνίξουν τα στενά» και να κρατήσουν όμηρη την παγκόσμια οικονομία, ενώ ο ΟΗΕ συνεδρίασε εκτάκτως χθες στο Συμβούλιο Ασφαλείας για την κλιμάκωση.
- Σαουδάραβας αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι υπάρχουν πληροφορίες πως οι Χούθι, μαζί με ιρακινές ένοπλες ομάδες, ενδέχεται να προχωρήσουν σε νέες επιθέσεις υπό την εποπτεία της IRGC, στοχεύοντας ενεργειακές υποδομές, λιμάνια και αεροδρόμια.
Γιατί έχει σημασία
Η ταυτόχρονη κλιμάκωση και στα δύο θαλάσσια στενά —που μαζί ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου— αυξάνει τους κινδύνους για τις τιμές ενέργειας παγκοσμίως. Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη στραφεί σε μεγαλύτερο βαθμό στη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας λόγω των περιορισμών στο Ορμούζ, καθιστώντας τη νέα αστάθεια στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ ιδιαίτερα προβληματική. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η έκβαση των συγκρούσεων θα επηρεάσει την ελευθερία ναυσιπλοΐας σε δύο από τα πιο κρίσιμα σημεία στραγγαλισμού (chokepoints) του πλανήτη, καθώς και την ικανότητα τόσο του Ιράν όσο και των Χούθι να απειλούν τη διεθνή ναυτιλία.