Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην αποδέσμευση 6,6 δισ. ευρώ από το European Peace Facility (EPF), που συνδέονται με τη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας, μετά τη συμφωνία των κρατών-μελών για τους όρους αξιοποίησης των χρημάτων.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας, Κάγια Κάλας, ανακοίνωσε την εξέλιξη με ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, τονίζοντας ότι:
«Τα κράτη-μέλη της ΕΕ συμφώνησαν τους όρους για την αποδέσμευση 6,6 δισ. ευρώ από το European Peace Facility για την Ουκρανία. Αυτά είναι καλά νέα για την Ουκρανία και κακά νέα για τη Ρωσία.»
Σύμφωνα με την Κάλας, από το συνολικό ποσό:
- 900 εκατ. ευρώ προορίζονται για την EU Military Assistance Mission for Ukraine (EUMAM).
- 1 δισ. ευρώ θα χρηματοδοτήσει νέες κοινές προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού.
- 4,7 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για την αποζημίωση κρατών-μελών, με ορισμένα από αυτά να έχουν ήδη δηλώσει ότι θα διοχετεύσουν το μερίδιό τους στην Ουκρανία.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η Κάλας, 900 εκατ. ευρώ προορίζονται για την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας της ΕΕ στην Ουκρανία, 1 δισ. ευρώ για νέες κοινές προμήθειες εξοπλισμού, ενώ τα υπόλοιπα 4,7 δισ. ευρώ θα επιστραφούν στα κράτη-μέλη, ορισμένα από τα οποία έχουν ήδη δηλώσει ότι θα διοχετεύσουν το μερίδιό τους στην Ουκρανία.
Η Κάλας πρόσθεσε ότι οι υβριδικές επιθέσεις της Μόσχας επιχειρούν να εκφοβίσουν την Ευρώπη, ώστε να περιορίσει τη στήριξή της προς την Ουκρανία. Η Ευρώπη, όμως, κάνει το αντίθετο, όπως σημείωσε.
Τι σημαίνει η αποδέσμευση των 6,6 δισ. ευρώ
Το ποσό των 6,6 δισ. ευρώ αφορά κεφάλαια που είχαν παραμείνει μπλοκαρισμένα στο European Peace Facility. Η ίδια η Κάλας είχε αναφέρει στις αρχές Σεπτεμβρίου ότι το συγκεκριμένο ποσό ήταν δεσμευμένο και ότι παρέμενε ανοιχτό το ερώτημα πόσο από αυτό θα επιστρεφόταν στα κράτη-μέλη και πόσο θα κατευθυνόταν στην Ουκρανία.
Η νέα συμφωνία ξεκαθαρίζει πλέον τη βασική κατανομή: 900 εκατ. ευρώ για την EUMAM, 1 δισ. ευρώ για κοινές προμήθειες και 4,7 δισ. ευρώ για επιστροφές προς τα κράτη-μέλη.
Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ολόκληρο το ποσό των 6,6 δισ. ευρώ θα καταλήξει απευθείας στην Ουκρανία. Ειδικά για τα 4,7 δισ. ευρώ, τα χρήματα επιστρέφουν στα κράτη-μέλη και ορισμένα από αυτά έχουν δηλώσει ότι θα διοχετεύσουν το μερίδιό τους στην Ουκρανία.
Τι είναι το European Peace Facility
Το European Peace Facility (EPF) είναι μηχανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χρηματοδότηση δράσεων στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Δημιουργήθηκε το 2021 και λειτουργεί εκτός του γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ, με χρηματοδότηση από τα κράτη-μέλη.
Όταν δημιουργήθηκε, είχε αρχικό χρηματοδοτικό όριο περίπου 5,7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027. Το όριο αυξήθηκε σταδιακά και πλέον ανέρχεται σε πάνω από 17 δισ. ευρώ.
Το EPF χρησιμοποιείται για στρατιωτική και αμυντική υποστήριξη, μεταξύ άλλων μέσω της παροχής στρατιωτικού εξοπλισμού και της χρηματοδότησης σχετικών δράσεων.
Η χρηματοδοτική πίεση της Ουκρανίας
Η αποδέσμευση των ευρωπαϊκών χρημάτων έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουκρανία αντιμετωπίζει σημαντικές ανάγκες χρηματοδότησης για την άμυνά της, ιδιαίτερα για την προμήθεια drones και συστημάτων αεράμυνας.
Η Κάλας είχε επισημάνει ήδη στις αρχές Σεπτεμβρίου ότι η αποδέσμευση των 6,6 δισ. ευρώ θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική πρόσθετη χρηματοδότηση για τις ανάγκες της Ουκρανίας, καθώς αρκετά κράτη-μέλη είχαν δηλώσει ότι θα διοχέτευαν στην Ουκρανία τα ποσά που θα λάμβαναν πίσω.
Σε δήλωση της Κάλας τον Σεπτέμβριο του 2025 αναφερόταν ότι τα κράτη-μέλη είχαν διαθέσει πάνω από 25 δισ. ευρώ στρατιωτικής στήριξης μέσα στο 2025 έως εκείνη τη στιγμή.
Δεν πρόκειται ακόμη για τελική εκταμίευση
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι απομένουν τα αναγκαία θεσμικά και διαδικαστικά βήματα πριν τα χρήματα διατεθούν πραγματικά.
Δηλαδή, η σημερινή συμφωνία αφορά τους όρους αποδέσμευσης των χρημάτων και αποτελεί σημαντικό πολιτικό βήμα, αλλά δεν ταυτίζεται με την τελική εκταμίευση ολόκληρου του ποσού.
Η συμφωνία, πάντως, σηματοδοτεί την άρση του πολύμηνου μπλοκαρίσματος των συγκεκριμένων κονδυλίων του European Peace Facility και ανοίγει τον δρόμο για την αξιοποίησή τους.