Η Τεχεράνη μιλά για «ψεύτικη απέλαση» διπλωματών, η Ουάσινγκτον για «παράκαμψη εντολής». Την ίδια ώρα, νέα πλήγματα σε πλοία κοντά στο Ορμούζ και συνεδρίαση της ηγεσίας των ΗΠΑ στο Camp David κρατούν την κρίση σε υψηλή ένταση.
Η διπλωματική κόντρα: δύο εκδοχές για την αποχώρηση
Δύο μέλη της ιρανικής αντιπροσωπείας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποχώρησαν από τις ΗΠΑ το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Axios. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι είχαν λάβει εντολή να φύγουν από την προηγούμενη Δευτέρα, αλλά έμειναν στη Νέα Υόρκη. Ο ένας αναχώρησε την Παρασκευή το βράδυ και ο δεύτερος το Σάββατο το πρωί.
Η Τεχεράνη το αρνείται. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έγραψε στο X ότι όλοι οι Ιρανοί διπλωμάτες, πλην ενός που έφυγε νωρίτερα, αναχώρησαν όπως ήταν προγραμματισμένο. Χαρακτήρισε «ψεύτικη» την «απέλαση» και είπε ότι δεν συνάδει με τις υποχρεώσεις της χώρας υποδοχής του ΟΗΕ.
Η ιρανική αποστολή στον ΟΗΕ είχε ήδη δηλώσει ότι η αποχώρηση ήταν προγραμματισμένη και ότι το πρόγραμμα είχε κοινοποιηθεί στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ στις 17 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με το CBS News, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο ζήτησε από την αντιπροσωπεία να φύγει μία ημέρα νωρίτερα, μετά τις έμμεσες επαφές με τη μεσολάβηση του Κατάρ.
Πέζεσκιαν: «Οικονομικός πόλεμος»
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έγραψε στο X ότι η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει ειδικό καθεστώς διαχείρισης των συνθηκών. Κατά τον ίδιο, ο εχθρός επιχείρησε τους τελευταίους μήνες να «κόψει τις ζωτικές αρτηρίες» της χώρας για να πιέσει τον λαό. Παραδέχθηκε ότι η οικονομική πίεση έχει αυξηθεί, αλλά υποστήριξε ότι με τη συνεργασία των πολιτών και τα μέτρα της κυβέρνησης οι στόχοι του αντιπάλου «δεν θα επιτευχθούν».
Οι ΗΠΑ πάντως κλιμακώνουν τις οικονομικές κυρώσεις. Την Πέμπτη το υπουργείο Οικονομικών στόχευσε τη βιομηχανία αυτοκινήτων και σιδηροδρόμων του Ιράν, καθώς και ένα δίκτυο «σκιώδους τραπεζικού συστήματος» που φέρεται να χρησιμοποιούσε η Τεχεράνη για να παρακάμπτει τις κυρώσεις. Σύμφωνα με στοιχεία του FlightRadar24, οι διεθνείς πτήσεις από και προς την Τεχεράνη μειώθηκαν κατά 42% μετά τις νέες αεροπορικές κυρώσεις.
Στενά του Ορμούζ: πλήγματα σε πλοία και αντικρουόμενοι ισχυρισμοί
Το βρετανικό κέντρο UKMTO ανέφερε ότι δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από βλήμα περίπου 4 ναυτικά μίλια ανατολικά του Ομάν, κοντά στα Στενά, τα ξημερώματα του Σαββάτου. Όλο το πλήρωμα είναι ασφαλές. Πρόκειται για την πέμπτη τέτοια επίθεση μέσα στην εβδομάδα. Το πλοίο κινούνταν κοντά στην ομανική ακτή, δηλαδή στη διαδρομή που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ.
Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός είναι «ιρονκλαντ» (αδιαπέραστος) και ότι οι ΗΠΑ ελέγχουν τη ροή. Υποστήριξε ότι η κυκλοφορία φτάνει σχεδόν στα προπολεμικά επίπεδα και ότι ο Τραμπ έχει «όλες τις επιλογές» στο τραπέζι. Η Τεχεράνη ισχυρίζεται το αντίθετο: ότι ελέγχει το πέρασμα.
Η εικόνα στην αγορά είναι ενδιάμεση. Σύμφωνα με την Kpler, οι εξαγωγές αργού και καυσίμων από τον Κόλπο έφτασαν περίπου τα 21,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα, από 23,3 πριν τον πόλεμο. Βοήθησαν οι εναλλακτικές διαδρομές και ο αγωγός προς τη Φουτζάιρα.
Νομοσχέδιο στο ιρανικό κοινοβούλιο: επιτροπή της Βουλής ολοκλήρωσε την επεξεργασία σχεδίου που προβλέπει ιρανικό έλεγχο της κυκλοφορίας στα Στενά, με χρεώσεις στα πλοία και απαγόρευση διέλευσης σε πλοία συνδεδεμένα με το Ισραήλ ή με «εχθρικές» χώρες. Για να γίνει νόμος, χρειάζεται ψήφιση από την Ολομέλεια και έγκριση από το Συμβούλιο των Φρουρών. Η κυβέρνηση Τραμπ απορρίπτει τις ιρανικές διεκδικήσεις.
Camp David, G7 και πετρέλαιο
- Camp David: Την Παρασκευή συνεδρίασαν επί ώρες ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ΥΠΕΞ Ρούμπιο, ο Χέγκσεθ, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ και ο αρχηγός του Μικτού Επιτελείου Νταν Κέιν, με θέμα τον πόλεμο με το Ιράν και τη σύγκρουση Χούθι – Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη.
- G7: Οι ηγέτες συμφώνησαν σε συντονισμένη αποδέσμευση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ από στρατηγικά αποθέματα, σε διάστημα τεσσάρων μηνών.
- IEA: Μέχρι στιγμής έχουν αποδεσμευτεί 325 από τα 400 εκατ. βαρέλια που είχαν δεσμευτεί τον Μάρτιο.
- Ενισχύσεις: Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο AP ότι άλλα τρία πλοία με περίπου 7.000 ναύτες και 2.000 πεζοναύτες κατευθύνονται στη Μέση Ανατολή. Μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου θα μπορούσαν να βρίσκονται στην περιοχή τρία αεροπλανοφόρα.
Οι δηλώσεις Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο TIME ότι στρατιωτική δράση κατά του Ιράν θα μπορούσε να επαναληφθεί μετά τις ενδιάμεσες εκλογές αν δεν επιτευχθεί ικανοποιητική συμφωνία, και ότι δεν πιστεύει πως «θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει ειρήνη» με το Ιράν. Σε προεκλογική ομιλία είπε ότι το Ιράν «έπαιξε πολύ σκληρά» και ότι θα χρειαζόταν χρόνια για να ανακάμψει. Η Τεχεράνη απαντά ότι ο πόλεμος τελειώνει μόνο με αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή.
Δεύτερο μέτωπο: Υεμένη και Σαουδική Αραβία
Οι Χούθι ανέλαβαν την ευθύνη για επίθεση σε πετρελαϊκή εγκατάσταση κοντά στο Ριάντ, όπου δημοσιογράφος του AFP είδε φλόγες και καπνό σε εγκατάσταση της Aramco. Οι σαουδικές αρχές δεν έχουν σχολιιάσει επίσημα και, σύμφωνα με πηγές του CBS, εξακολουθούν να αξιολογούν ποιος ευθύνεται. Οι Χούθι κατηγορούν τη Σαουδική Αραβία ότι βομβάρδισε τη Σανάα. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, οι συγκρούσεις στην Υεμένη έχουν εκτοπίσει πάνω από 145.000 ανθρώπους.
Συνολική εικόνα: Ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου μπαίνει στον όγδοο μήνα. Οι συνομιλίες μέσω μεσολαβητών δεν έχουν φέρει ακόμη συμφωνία και οι αντίπαλες πλευρές δίνουν διαφορετική εικόνα για τον έλεγχο των Στενών.